Թեմաներ
Կիրակի 05 / 26 / 2024
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

05/25/2024   21:48 Աբովյանի բանկ ներխուժած 50-ամյա տղամարդուն սպառնում է 8–12 տարվա ազատազրկում․ Ոստիկանությունը նոր մանրամասներ է հայտնել 05/25/2024   21:42 Էլեկտրաէներգիայի անջատման հասցեները 05/25/2024   21:28 Մարտակերտի քաղաքապետը կալանավորվեց․ փաստաբան 05/25/2024   21:11 Ավարտվել են «Կրոկուսի» ահաբեկչության վայրում կատարված քննչական գործողությունները 05/25/2024   20:55 Էրդողանը գնահատել է 2023-ի երկրաշարժից Թուրքիայի տնտեսությանը հասցված վնասը 05/25/2024   20:37 Պետք է ճիշտ գնահատեք, թե ինչպես եք համադրելու մեր ազգային շահն ու ստեղծված վիճակը. Օսկանյան (տեսանյութ) 05/25/2024   20:20 Փողոցի լուծումները կոշտ են լինում․ Սուրենյանց 05/25/2024   20:06 Բագրատ արքեպիսկոպոսի հյուրանոցային համարում փորձել են լսող սարք տեղադրել 05/25/2024   19:59 Ֆրանսիայում նախկին քահանային դատապարտել են տղաների նկատմամբ բռնության հարյուրավոր դեպքերի համար 05/25/2024   19:43 Հորդորում է վարորդներին՝ Դավիթ Բեկի փողոցի փլուզված հատվածում հետևել ճանապարհային նշաններին․ Քաղաքապետարան 05/25/2024   19:26 Համացանցում «Զինվորական սպաները հրաժարվում են կատարել Տավուշի դիրքերից հետ քաշվելու հրամանը» վերտառությամբ հրապարակումը կեղծ է․ ՀՀ ՊՆ 05/25/2024   19:11 Երիտասարդների իրազեկման ակցիա՝ մայրաքաղաքի տարբեր փողոցներում 05/25/2024   19:05 Ձերբակալել են գինեգործ Հայկ Շահնազարյանին և ևս երկու մարդու 05/25/2024   18:48 Եվրոպացիների փափագած խաղաղությունը չի կարող գալ Կովկաս,քանի որ Ալիևը միակողմանի զիջումներէպարտադրում 05/25/2024   18:33 ՌԴ Սուրգուտում ուժայինները մզկիթում շուրջկալ են կազմակերպել միգրանտների նկատմամբ 05/25/2024   18:19 Հայաստանը հրաժարվում է Իրանի առաջարկած օգնությունից՝ պատճառաբանելով, թե ՌԴ-ն դեմ է Իրանի հետ հարաբերությունների սերտացմանը. Յունանեսյան (տեսանյութ) 05/25/2024   17:59 ԱՄՆ Հայ դատի գրասենյակն աշխատում է Ադրբեջանին տրվող ֆինանսական աջակցությունը սառեցնելու ուղղությամբ 05/25/2024   17:42 Պետական սահմանը ո՞վ ա գծում, Նիկոլ Փաշինյանը՞, հայրենիքս եք տվել. կիրանցեցիների ու Փաշինյանի միջեւ լեզվակռիվ սկսվեց (տեսանյութ) 05/25/2024   17:38 Երևան-Սպիտակ ավտոճանապարհի մոտակայքում ծառը կոտրվել և ընկել է ճանապարհի երթևեկելի հատված 05/25/2024   17:31 Կանադան բարձր վստահություն չունի Ադրբեջանի նկատմամբ. Սևակ Բելյան 05/25/2024   17:26 Փաշինյանի բերած ծաղիկները Տավուշում նետել են աղբարկղը (տեսանյութ) 05/25/2024   17:22 Ուխտագնացություն Տաթևի վանք` ի զորակցություն Ռուբեն Վարդանյանի և հայ գերիների 05/25/2024   17:19 0-ից պետք է ուղեկալ սարքե՞ք. Փաշինյանն այցելել է Բաղանիսում տեղակայված ԱԱԾ-ի սահմանապահների ուղեկալ (տեսանյութ) 05/25/2024   17:18 Անահիտ Մանասյանն այցելել է զորամասեր․ ուսումնասիրվել են զինծառայողների իրավունքներին վերաբերելի մի շարք հարցեր 05/25/2024   17:10 Այդ կեղծ տեղեկատվությունը հորինվել է իշխանական ֆեյքային կոյուղում, արձագանքելն անիմաստ է․ Բագրատ Միկոյան 05/25/2024   17:07 Պետերբուրգում տղամարդը կրակ է բացել ոստիկանների ուղղությամբ, նրանցից մեկը վիրավորվել է 05/25/2024   17:05 Այգեստան փողոցում այրվել է տան տանիք 05/25/2024   16:58 Փորձում են Հայաստանը դատարկել հայկական բովանդակությունից. Իշխան Սաղաթելյան (տեսանյութ) 05/25/2024   16:52 Արցախցիների մի մարդու պես հեռանալը խառնեց բոլորի խաղաքարտերը. դա հաշվի չէին առել ոչ ՌԴ-ն, ոչ միջազգային խաղացողները, ոչ ՀՀ-ն ու Ադրբեջանը 05/25/2024   16:40 Ռուսաստանն ու Իրանը հաստատել են ռազմավարական գործընկերության ստեղծման տրամադրվածությունը 05/25/2024   16:21 ՀՀ լիազոր մարմիններն ստիպել են Արցախի քաղաքապետերին մասնավորեցնել համայնքապատկան մեքենաները, իսկ այժմ մեղադրում են․ Ստեփանյան 05/25/2024   16:12 Մեր ժողովուրդն այժմ հաղթանակների ու մարզական ցնծության կարիք շատ է զգում. Ծառուկյան (տեսանյութ) 05/25/2024   16:10 ՔԿ-ն Արցախի քաղաքապետերին առաջադրված մեղադրանքների մասին. ենթադրյալ տուժողների մասին խոսք չկա 05/25/2024   16:01 Ամենայն պատասխանատվությամբ ասում եմ՝ Նիկոլ Փաշինյան, քո քաղաքական կյանքի վերջին օրերն ես ապրում. Բագրատ Սրբազան (տեսանյութ) 05/25/2024   15:43 Մայիսի 26-ին, ժամը 16։00-ին, մենք լինելու ենք Հանրապետության հրապարակում․ ԱԱԾ Պահեստազորի Սպաների Միություն 05/25/2024   15:40 Մեզ ուզում են զրկել մեր պատմությունից, այսինքն՝ մեր հիշողությունից, իսկ հիշողություն կորցրած մարդը հիվանդ է. Տեր Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյան (տեսանյութ) 05/25/2024   15:36 Տեղի է ունեցել Լավրովի և Իրանի ԱԳ նախարարի պաշտոնակատարի միջև հեռախոսազրույց 05/25/2024   15:26 Ես գամ Երեւան, մեկ էլ գամ տեսնեմ իմ տանը, իմ կնգա կողքին մի Ալիեւ է պառկա՞ծ, ձե՞ռք եք առնում. կիրանցեցին՝ Փաշինյանին (տեսանյութ) 05/25/2024   15:19 Գյուղի բնակիչները ցանկություն չունեն հանդիպելու Փաշինյանի հետ. կիրանցեցի (տեսանյութ) 05/25/2024   15:09 Երեւանում տեղի է ունենում ՀՅԴ Հայ դատի հանձնախմբերի, գրասենյակների համահայկական խորհրդաժողովը. ուղիղ միացում 05/25/2024   15:03 «Վերջին զանգի» միջոցառումների շրջանակում ոստիկանության հատուկ տարածք է տեղափոխվել 89 ավտոմեքենա 05/25/2024   14:55 Արտաշատ-Երևան ավտոճանապարհին այրվել է ավտոմեքենա 05/25/2024   14:46 Մի քանի տասնյակ թիկնապահներով շրջապատված Փաշինյանն այցելել է Կիրանց. ուղիղ միացում 05/25/2024   14:34 Փաշինյանը Բաղանիսից գնացել է Ոսկեպար (տեսանյութ) 05/25/2024   14:31 Նիկոլ Փաշինյանի թիմն այս պահին զբաղված է փոքր ջոկատներ կազմելով. աշխատանքները համակարգում է ոմն Աշոտ Մկրտչյան 05/25/2024   14:28 Վաղը բոլորիս հնարավորություն է ընձեռված ընտրություն կատարելու․ Մի թաքնվեք ձեր կոմֆորտի հետևում. Էլինար Վարդանյան 05/25/2024   14:26 Համախմբվենք հանուն Հայի, Հայաստանի, Հայրենիքի, Աստծո․ Սեյրան Օհանյան 05/25/2024   14:20 ՔԿ-ն պահանջում է կալանավորել Մարտակերտի քաղաքապետին. Վերջինս մեղադրանքը չի ընդունել ու ցուցմունք է տվել 05/25/2024   14:03 Սրբազանի գլխավորած շարժումն այսօր դարձել է միաբանող ուժ․ «Եվրոպահայերը հանուն Արցախի» 05/25/2024   13:57 Անահիտ Մանասյանն այցելել է Սյունիք
05/25/2024   11:57 Վանաձորում թալանել են տեղի հայտնի առևտրականին․ հարվածել են գլխին ու հափշտակել «Lexus»-ը, որի մեջ եղել է 40 հազար դոլար և 36 մլն դրամ 05/24/2024   18:24 Արտակարգ իրավիճակ՝ Աբովյանում. տղամարդը նռնակներով զինված մտել է «Արդշինբանկ» ու սպառնում է այն պայթեցնել. ժամանել են մեծ թվով ոստիկաններ 05/25/2024   20:06 Բագրատ արքեպիսկոպոսի հյուրանոցային համարում փորձել են լսող սարք տեղադրել 05/24/2024   18:33 3 պատճառ՝ ՌԴ դեսպանին Մոսկվա խորհրդակցությունների կանչելու համար 05/24/2024   19:59 Շարժումը հաջողելու շանս ունի, բայց անհրաժեշտ է հրաժարվել փնթի պետություն ստեղծելու մեր դարավոր սխալից. Հարություն Մեսրոբյան 05/24/2024   13:02 Հայտարարությունը Փաշինյանից,երկրների անունները՝ ԱԳՆ խոսնակից. Փաշինյանի խոսնակը հրաժարվում է մեկնաբանել 05/25/2024   13:41 Իրանի արեւմուտքում պայթել է գազատար խողովակը. կան զոհեր 05/24/2024   12:49 Արմավիրի մարզում Վերջին զանգի 19-ամյա մասնակիցը «Mercedes»-ով բախվել է գազատար խողովակին ու հայտնվել ձորակում 05/24/2024   19:02 Ինչ է հայտարարելու Փաշինյանն իր այսօրվա ուղերձում. քաղաքացիների կանխատեսումները 05/24/2024   21:00 Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է գալիս ժողովրդին ուղղված ուղերձով. ուղիղ միացում 05/25/2024   08:33 Ի՞նչ են ցույց տալիս փաստաբանների հաղթանակները դատարաններում. «Փաստ» 05/24/2024   09:38 Հայ Եկեղեցին ոչ միայն չի օգտվում շոշափելի հարկային արտոնություններից, այլև կամավոր ստանձնել է Կառավարությանը վերապահված պատմամշակութային հուշարձանների պահպանության գործառույթը 05/25/2024   16:52 Արցախցիների մի մարդու պես հեռանալը խառնեց բոլորի խաղաքարտերը. դա հաշվի չէին առել ոչ ՌԴ-ն, ոչ միջազգային խաղացողները, ոչ ՀՀ-ն ու Ադրբեջանը 05/25/2024   12:04 Փաշինյանի անվտանգության աշխատակիցները բռնի ուժ են կիրառել լրագրող Անի Գեւորգյանի նկատմամբ (տեսանյութ) 05/24/2024   13:10 Ասկերանի քաղաքապետն ավտոմեքենայով տեղափոխվել է ՀՀ՝ իր հետ բերելով ՀՀ տեղափոխվելու հնարավորություն չունեցող երեք արցախցու․ ազգական 05/24/2024   11:40 Պատահար Ապարան-Սպիտակ ավտոճանապարհին. կան տուժածներ և զոհ 05/25/2024   12:44 Բաղանիսում Փաշինյանը հանդիպում է բնակիչների հետ (տեսանյութ) 05/25/2024   16:01 Ամենայն պատասխանատվությամբ ասում եմ՝ Նիկոլ Փաշինյան, քո քաղաքական կյանքի վերջին օրերն ես ապրում. Բագրատ Սրբազան (տեսանյութ) 05/25/2024   13:01 ԱԽՔ-ը՝ 070 կոդի անձնագրով ՀՀ լիարժեք քաղաքացի. արցախահայերին խաբո՞ւմ են․ yerkir.am 05/25/2024   15:43 Մայիսի 26-ին, ժամը 16։00-ին, մենք լինելու ենք Հանրապետության հրապարակում․ ԱԱԾ Պահեստազորի Սպաների Միություն

Բաքուն յուրացնում և վերափոխում է Շուշիի հայկական պատմամշակութային ժառանգությունը ահազանգում է ահազանգում է Monument Whatch 04/13/2024   20:59  |  ԼՐԱՀՈՍ

2020 թվականից հետո Արցախի օկուպացված տարածքներում Ադրբեջանի կողմից հայկական պատմական և մշակութային հետքերի վերացման, օտարման և բռնայուրացման քաղաքականության առանցքում Շուշի քաղաքն է: Պատերազմի ավարտից հետո Ադրբեջանի պետական քաղաքականությունն անմիջապես լծվեց Շուշիի հայկական պատմամշակութային միջավայրի վերափոխմանն ու բռնայուրացմանը: Նշենք, որ այս քաղաքականությունը սկիզբ էր առել դեռևս խորհրդային տարիներին՝ 1960-ական թվականներին, երբ սկսվեց «խմբագրվել» Շուշի քաղաքի պատմությունը, ինչի հետևանքով քաղաքին նվիրված գիտական և հանրամատչելի գրականության մեջ այն սկսեց ներկայացվել որպես զուտ ադրբեջանական քաղաք՝ աստիճանաբար նվազեցնելով հայկական մշակութային և պատմական ժառանգության մասին հիշատակումները, իսկ հետո նաև առհասարակ լռելով դրանց մասին:

monumentwatch-ի փոխանցմամբ՝ 2022 թվականին Ադրբեջանի կառավարությունը գումարներ հատկացրեց օկուպացված Շուշի քաղաքի նախկին ռեալական ուսումնարանի շենքի վերականգնման համար (https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/na-vosstanovlenie-shushinskoj-realnoj-shkoly-vydelen-1-mln-manatov/, https://news.day.az/officialchronicle/1463535.html): 2023 թվականի մայիսին Շուշի այցելած Իլհամ Ալիևը տեղում ծանոթացավ շենքի վերականգնման նախագծին (https://www.youtube.com/watch?v=BnXyPzCj3rU): Դատելով վերջին լուսանկարներից՝ շինությունը ներառվել է երկաթե ծածկի տակ (նկ. 1):

Ռեալական ուսումնարանի ներկայիս շենքը (նկ. 2) կառուցվել է 1901-1908 թվականներին շուշեցի մեծահարուստ նավթարդյունաբերող Գրիգոր Մարտինի Առաքելյանի (Առաքելով) միջոցներով, ինչի մասին է վկայում գլխավոր ճակատի վրայի ռուսերեն արձանագրությունը. «Зданiе построено в 1901-1908 гг. на капиталь, пожертвованный почетнымь гражданиномь Григорiемь Мартиновичемь Арафеловымь» (նկ. 3): Շենքի մուտքի անմիջապես վերևը ռուսերեն գրված է. «Реальное училище» (Բալայան 2017, 226-229): Սա ակնառու է նաև շենքի 20-րդ դարասկզբին արված լուսանկարներում (նկ. 4):

Խորհրդային տարիներին այս շենքում տեղակայվել է քաղաքի դպրոցներից մեկը: 1992 թվականին շենքը տուժել է քաղաքի ազատագրման համար մղվող ռազմական գործողությունների ժամանակ: Ցավոք, երկար տարիներ Արցախի իշխանությունները հնարավորություն չեն ունեցել վերականգնելու շենքը, իսկ 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմը կանգնեցրեց այս ուղղությամբ նախատեսվող աշխատանքների մեկնարկը:

Ադրբեջանական կողմը, խոսելով այս շենքի մասին, լռում է ոչ միայն շենքի իրական պատվիրատուի մասին, այլ նաև ռեալական ուսումնարանում ուսանած աշակերտների իրական թվաքանակի և ազգային կազմի մասին:

Շուշիի ռեալական ուսումնարանում աշակերտների թիվը տարբեր էր: Այսպես, 1896 թվականին սովորում էր 298 աշակերտ, որից 236 հայեր էին, մնացածը թաթարներ և ռուսներ, 1911-1912 ուսումնական տարում ուսանում էր 370 աշակերտ, որից 252 հայեր էին, 95-ը թաթարներ, 16-ը ռուսներ, 3 հույն և 2 հրեա: Դիտարկելով ըստ տարիների՝ կարող ենք տեսնել, որ հայ աշակերտները կազմել են սովորողների 68-80 տոկոսը, երկորդ տեղում թաթարներն էին: Ուսուցչական կազմի անդամների մեծ մասը ևս հայեր էին (Գրիգորյան, Հարությունյան 2001, 24):

Շուշիի ռեալական ուսումնարանում դասավանդել են Սեդրակ Մանդինյանը, Սիմոն Հախումյանը, Համբարձում Առաքելյանը, Հակոբ Խոջամիրյանը, Սամվել Գյուլզադյանը, Ռուբեն Տեր-Գասպարյանը և այլք: Ուսումնարանի սաներից էին հայտնի մշակութային գործիչներ, գիտնականներ, պետական գործիչներ Հովհան Գաբրիելյանը, Անդրեաս Արզումանյանը, Արշակ Հակոբյանը, Հայկ Միրզաբեկյանը, Իվան Կնունյանցը, Վաչե Իսագուլյանցը, Անդրանիկ Իոսիֆյանը, Աշոտ Հովհաննիսյանը, Ստեփան Աղաջանյանը, Սամվել Սաֆարյանը, Ալեքսանդր Բեկզադյանը, Սարգիս Կասյանը, Սահակ Տեր-Գաբրիելյանը և այլք (Բալայան 2017, 226-229):

Շուշիի ուսումնարանում դասավանդել են և սովորել նաև հայտնի թաթար գործիչներ, ինչը անհերքելի է: Թաթար ուսանողների և դասավանդողների թվաքանակի մասին ևս կան ստույգ տվյալներ: Հարկ է նկատել, որ թաթար աշակերտներ սովորել են անգամ հայկական թեմական դպրոցում, իսկ հայկական տպարանում, թատրոնում տպագրվել և բեմադրվել են նաև թաթարական մշակութային գործիչների աշխատանքները (Բալայան 2017, 332-338):

Մտավախություն կա, որ վերականգնման աշխատանքների ժամանակ կարող է միտումնավոր ջնջվել գլխավոր ճակատի վրա շենքը կառուցող Գրիգոր Առաքելյանի մասին արձանագրությունը: Մտավախությունը հիմնվում է այն իրողության վրա, որ պաշտոնական Ադրբեջանն աշխատում է վերջնականապես ջնջել Շուշիի հայկականության բոլոր հետքերը, ինչի վառ ապացույցն է քաղաքի խորհրդանիշ երկու եկեղեցիների՝ Ղազանչեցոց տաճարի և Կանաչ ժամի «ռեստավրացիան», հայկական պատմական գերեզմանոցների վերջնական ավերումը և այլն:

Նշենք նաև, որ Շուշի քաղաքի ռեալական ուսումնարանը հիմնադրվել է 1881 թվականին: Ռեալական ուսումնարանները գործում էին Ռուսական կայսրության ամբողջ տարածքում և տալիս էին ընդհանրական կրթություն: Այս դպրոցների սաները ուսումն ավարտելուց հետո կարող էին ընդունվել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ: Սրանք պետական կարգավիճակ ունեցող դպրոցներ էին, որտեղ ուսուցումը տարվում էր ռուսերենով:

Սկզբնական շրջանում ուսումնարանի գործունեությունը կազմակերպվել է շուշեցի մեծահարուստ Մովսես բեկի տանը, այնուհետև՝ Կովկասի փոխարքայի որոշմամբ՝ հայակական թաղամասում կառուցված մի փոքր շենքում:

Աղբյուր` Փաստինֆո


Հարակից հրապարակումներ`

23:15 12/03/2024  |  ԼՐԱՀՈՍ«Բոլորիդ մասնակցությունը պարտադիր է»․ Շուշիի նախկին քաղաքապետը հանրահավաքի է հրավիրում
16:17 12/03/2024  |  Միջազգային լրահոսՂազախստանի նախագահը Ալիևի հետ այցելել է օկուպացված Շուշի
12:45 21/01/2024  |  ՄեկնաբանությունԲաքվի բարբարոսական վարչախումբը բռնազավթված հայկական Շուշին հռչակել է իսլամական աշխարհի 2024թ., իբր, «մայրաքաղաք». Ոսկանյան
12:09 23/12/2023  |  Միջազգային լրահոսՇուշիի ճանապարհին բետոնախառնիչ է շրջվել. մեկ ադրբեջանցի մահացել է
15:15 07/12/2023  |  Միջազգային լրահոսՇուշիում պայթյունից ադրբեջանցի է վիրավորվել
21:03 27/11/2023  |  ԼՐԱՀՈՍԱդրբեջանցիները Շուշիի ևս մեկ գերեզմանատուն են վնասել
11:45 23/11/2023  |  ԼՐԱՀՈՍԱդրբեջանցիները ճանապարհ են կառուցում Շուշիի պատմական գերեզմանատան միջով․ Caucasus Heritage Watch
20:54 27/10/2023  |  Վերլուծություններ«Գալ տարի Շուշիում»-ը՝ որպես հայից հայ կոդավորված հաղորդագրություն
17:19 27/10/2023  |  ՄեկնաբանությունԾնողները հույս ունեն՝ որդիները պատերազմներ չեն տեսնի․ ծնվել են Շուշիի վերջին քաղաքապետի առաջին թոռնիկները
11:50 28/09/2023  |  Արտակարգ պատահարներՇուշի-Բերձոր ճանապարհին վթարվել է խաղաղապահների բենզատարը. երկու արցախցու մարդատար մեքենա այրվել է

Արխիվ

[]