Թեմաներ
Չորեքշաբթի 06 / 23 / 2021
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

06/23/2021   02:07 Լոռու մարզպետարանում ծեծել են Օձունի համայնքապետին` պահանջելով հրաժարական տալ` Քոչարյանին սատարելու համար 06/23/2021   00:25 ՃՏՊ Իսակովի պողոտայում 06/23/2021   00:15 Սա ուղղորդում չէ, ընտրությունից հետո որևէ արձագանք, ռեպրեսիա չի լինելու․ Արմեն Չարչյանի զրույցը՝ աշխատակիցների հետ (տեսանյութ) 06/22/2021   23:54 Հայաստանը առերեսվելու է մի քանի լուրջ մարտահրավերների. Վարդան Օսկանյան 06/22/2021   23:37 Մի ծախսիր ժամանակդ մի տղամարդու վրա, ով չի կարողանում կողմնորոշվել՝ ցանկանում է արդյոք նա քեզ հետ լինել թե ոչ 06/22/2021   23:28 Էլեկտրաէներգիայի վաղվա պլանային անջատումների հասցեները 06/22/2021   23:16 Եկեղեցականների հետ պիտի հրատապ բացատրական զրույց անցկացվի. ՔՊ խոսնակ 06/22/2021   23:05 Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի մի շարք հասցեներում կդադարեցվի գազամատակարարումը 06/22/2021   22:58 Այս ընտրությունների «Բաղնիքդ անուշը»՝Աշտարակի Ագարակ գյուղից՝ Երևանի՝ Մալաթիա-Սեբաստիա թաղամասի նույնանուն փողոցում ու նրբանցքում «գրանցված ու քվեարկած բնակիչներ»․․․ 06/22/2021   22:45 Պետքարտուղարությունում հայտարարել են, որ ԱՄՆ-ն մնում է դիվանագիտական ճանապարհին՝ ԿԺԴՀ-ի հետ հարաբերություններում 06/22/2021   22:29 Օձունի համայնքապետը հաղորդում է ներկայացրել ոստիկանություն. գործը կուղարկվի ՀՔԾ 06/22/2021   22:15 Ընտրողն ահազանգում է. քվեարկությանը մասնակցել է, բայց հրապարակված ընտրացուցակում իր ստորագրությունը բացակայում է 06/22/2021   22:05 Հայ ժողովրդի ընտրության արդյունքում ոգեւորվել է 10 մլն ադրբեջանցի եւ 80 մլն թուրք. Թ.Պողոսյան 06/22/2021   21:50 Վանաձորի թիվ 23/47 ընտրատեղամասում վերահաշվարկի արդյունքում կտրուկ ավելացել է «Հայաստան» դաշինքին կողմ քվեարկվածների թիվը 06/22/2021   21:46 Սյունիքի մարզում 3G եւ 4G ծառայությունների մասնակի խափանում կար. Վթարը վերացված է. Վիվա-ՄՏՍ 06/22/2021   21:37 ՃՏՊ Վեդի-Արարատ ավտոճանապարհին 06/22/2021   21:27 Շենքում եղե՞լ եմ, որ կրակեին. Արայիկ Հարությունյանը հայտարարել է, թե կառչած չէ աթոռից 06/22/2021   21:14 Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի՝ կայունության շուրջ բանակցությունները կարող են սկսվել հուլիսին 06/22/2021   21:02 70-ից ավելի ընտրատեղամասերում վերահաշվարկի պահանջ է ներկայացվել. ԿԸՀ 06/22/2021   20:54 Ստեփանակերտում այս պահին տեղի է ունենում բազմամարդ հանրահավաք՝ Արայիկ Հարությունյանի հրաժարականի պահանջով. Նա հանդիպում է Ադրբեջանի ԱԱԾ-ի պետի հետ և գաղտնի բանակցություններ վարում 06/22/2021   20:49 ՌԴ-ն ակնկալում է ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական կայունության շուրջ բանակցությունների շուտափույթ վերսկսումը 06/22/2021   20:38 Քոչարյանին սատարելու համար քիչ առաջ Լոռվա մարզպետարանը պահանջել է, որ Օձունի համայնքապետ Արսեն Տիտանյանը հրաժարական տա 06/22/2021   20:29 Իշխանությունն անցել է իր պողպատե մանդատ կոչվող հիմարության կիրառմանը. Մինասյան 06/22/2021   20:18 Կառավարությունը հիմնադրամին նայում է որպես կառավարության լրացուցիչ գրպան. Ռոբերտ Քոչարյանը սաստել է Փաշինյանին ու նախագահին 06/22/2021   20:01 Նիկոլը ձեռնտու էր բոլորին, բացի Հայաստանից. Հայաստանն այլևս գեոպոլիտիկ մանրադրամ է և վերջ. Արմեն Աշոտյան 06/22/2021   19:55 Պետք լինի սեփական երեխեքին մատաղ անել, դա էլ կանի, միայն թե մնա աթոռին. Վրթանեսյան 06/22/2021   19:43 Ազգային-Ժողովրդավարական Բևեռը մերժել է Փաշինյանի հետ հանդիպման առաջարկը 06/22/2021   19:33 Հայկ Չոբանյանն ընդունել է ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսիին 06/22/2021   19:28 Առերևույթ ընտրական հանցագործությունների մասին ստացվել է 727 հաղորդում, հարուցվել է 32 քրեական գործ. ամփոփում 06/22/2021   19:16 Կողմ եմ, որ ընդդիմությունը վերցնի մանդատները ու մտնի ԱԺ՝ երեք վերապահումով. Էլիբեգովա 06/22/2021   19:03 Մենք ընտրեցինք ոչ թե պետություն, այլ տարածք, ոչ թե երկրի ղեկավար, այլ ցեղախմբի առաջնորդ-շաման. Իշխանյան 06/22/2021   18:42 Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Սամվել Բաբայանի հետ 06/22/2021   18:40 Ի՞նչ տրամաբանությամբ ու մոտեցումներով է համայնքին պատկանող գույքն օտարվում. «Իմ քայլ»-ի անդամը՝ քաղաքապետին 06/22/2021   18:34 «Պատիվ ունեմ» դաշինքի պատգամավորի թեկնածու Գոռ Սեդրակյանը կալանավորվել է 06/22/2021   18:24 ԲՀԿ-ն ամենաշատ ձայները ստացել է Կոտայքում, իսկ ԼՀԿ-ն՝ Տավուշի մարզում. Նախորդ խորհրդարանի ընդդիմադիր երկու ուժերի քվեարկության արդյունքներն ըստ մարզերի 06/22/2021   18:15 Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել «Հայաստան» դաշինքի առաջնորդ, Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ 06/22/2021   18:10 Սա քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ հաշվեհարդարի ձեռագիր է.Լիլիթ Գալստյան 06/22/2021   18:05 Նույն սրամիտ օպերացիան պատրաստվում են Արցախում անցկացնել... Թե բա. «վստահության հանրաքվե». Վրթանեսյան 06/22/2021   17:55 Արտախորհրդարանական քաղաքական ուժերի հետ խորհրդակցությունների շրջանակում Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Էդմոն Մարուքյանի հետ 06/22/2021   17:49 ՔՊ-ն նոր խորհրդարանում ինչ ուզի՝ կարող է ընդունել. Ընդդիմությունը որևէ ազդեցություն չի կարող ունենալ սահմանադրական օրենքներն ընդունելու հարցում. սահմանադրագետ 06/22/2021   17:43 Հայ ռազմագերիների դեմ Ադրբեջանում հարուցված շինծու քրգործերը խախտում են միջազգային մարդասիրական իրավունքը. Մարուքյանի ելույթը՝ ԵԽԽՎ-ում 06/22/2021   17:35 Սևանի ճանապարհին ավտովթարի հետևանքով 1 տարեկան երեխա է մահացել.ՔԿ 06/22/2021   17:34 Իշխանությունը պողպատե մանդատն օգտագործում է՝ ընտրովի արդարադատություն անելու համար.Տարոն Տոնոյան 06/22/2021   17:24 Առաջադրված մեղադրանքը կրում է խիստ քաղաքական բնույթ և քաղաքական տեռոր է. Արմեն Չարչյան 06/22/2021   17:21 Նիկոլ Փաշինյանի ձեռքը ճար լինի, մեզ ձայն տված բոլոր մարդկանց կկալանավորի.Իշխան Սաղաթելյան 06/22/2021   17:03 Իշխանությունը, որը հազարավոր զինվորների կյանք է զոհել, ուզում է դատել մի մարդու, որը հազարավոր զինվորների կյանք է փրկել.Արտաշես Մխիթարյան 06/22/2021   16:59 Դպրոցի տնօրենն ամուսնուն հրամանագրել է որպես տնտեսվար, պետությունից հափշտակել՝ 4.520.932 ՀՀ դրամ գումար 06/22/2021   16:57 Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ղեկավար Արթուր Վանեցյանի հետ 06/22/2021   16:54 Արցախի ՄԻՊ-ը այցելել է Ստեփանակերտի «Վերածննդի» հրապարակում հացադուլ հայտարարած ամուսիններին 06/22/2021   16:45 Դատարանում քննարկվում է Արմեն Չարչյանի կալանավորման հարցով դատական նիստը
06/21/2021   19:01 Այս ամենն անբացատրելի է. Իշխան Սաղաթելյանը՝ Սյունիքի եւ Գեղարքունիքի քվեարկության մասին 06/21/2021   13:18 Փաստորեն սխալվեցի. Լավ չէի ճանաչում մեր ժողովրդին. Մեղրիի համայնքապետ 06/21/2021   11:20 Վաղը, երբ 10 մետրից թուրք տեսնեք, հանեք 3 համարի թուղթ ցույց տվեք` օգնում է». Մհեր Մկրտչյան 06/21/2021   14:52 «Հայաստան» դաշինքի համար ընտրության արդյունքներն ընդունելի չեն.կդիմի ՍԴ 06/21/2021   19:16 Արայիկ Հարությունյանը Արցախի նախագահից վերածվեց ՔՊ-ական ակտիվիստի, թույլ չենք տա, որ Հայաստանի ազգակործան իշխանությունները մասնակցություն ունենան Արցախի կյանքում. Հակոբյան 06/21/2021   15:27 Շնորհավորում և ողջունում եմ այն սյունեցիներին, որոնք ուզեցին ապրել ադրբեջանցիների հետ կամ Ադրբեջանի կազմում. Ձեր միջանցքն ա, դուք էլ որոշեք, ինձ вообще пох. Ռաֆայել Հովհաննիսյան 06/21/2021   20:43 Հայաստանում նոր՝ հին վարչապետը կարող է իր ժողովրդին տանել, թեկուզ ՆԱՏՕ, թեկուզ «Թուրան», ոչ ոք նրան ոչինչ չի կարող հակադրել. Խարչենկո 06/22/2021   20:54 Ստեփանակերտում այս պահին տեղի է ունենում բազմամարդ հանրահավաք՝ Արայիկ Հարությունյանի հրաժարականի պահանջով. Նա հանդիպում է Ադրբեջանի ԱԱԾ-ի պետի հետ և գաղտնի բանակցություններ վարում 06/22/2021   20:18 Կառավարությունը հիմնադրամին նայում է որպես կառավարության լրացուցիչ գրպան. Ռոբերտ Քոչարյանը սաստել է Փաշինյանին ու նախագահին 06/21/2021   17:03 Չի կարող լինել խորհրդարան՝ առանց ընդդիմության, «Հայաստան» եւ «Պատիվ ունեմ» դաշինքները պետք է հրաժարվեն մանդատներից.Գևորգ Պետրոսյան 06/21/2021   17:43 Էրմենիստանը հաղթեց Հայաստանին. Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյան 06/21/2021   21:49 Փաշինյանն օգտվեց Քոչարյանի սխալից, կամ ինչպես հաղթեց ՔՊ-ն. Արմեն Բադալյան 06/22/2021   21:27 Շենքում եղե՞լ եմ, որ կրակեին. Արայիկ Հարությունյանը հայտարարել է, թե կառչած չէ աթոռից 06/22/2021   10:35 Սամվել Բաբայանը կնշանակվի՞ պաշտպանության նախարար. «Իրավունք» 06/21/2021   14:24 Շուշիում հրավառություն են արել թշնամիները. Նրանք էլ են ուրախ, որ վերարտադրվում է Նիկոլը.Հոխիկյան 06/21/2021   10:05 Գնացեք Մատենադարան և այրեք մեր ազգի փառահեղ պատմության մասին ձեռագիր գրքերը. Աշոտյան 06/22/2021   21:50 Վանաձորի թիվ 23/47 ընտրատեղամասում վերահաշվարկի արդյունքում կտրուկ ավելացել է «Հայաստան» դաշինքին կողմ քվեարկվածների թիվը 06/21/2021   09:10 ՔՊ-ն ձայների շեշտակի տարբերությամբ առաջին տեղում է 06/21/2021   11:27 «Հիմա խիպիշներ չեք սարքում. սուս ու փուս վերցնում ենք մանդատներն ու գնում եք խորհրդարան». Ստեփան Դանիելյան 06/21/2021   14:14 Շուռնուխում ՔՊ-ի 51 ձայնը բացատրելի է. Քվեարկությանը գյուղում մասնակցել է 43 սահմանապահ

1992 թ. մայիսի 8-ին սկսվեց և մայիսի 9-ին փայլուն կերպով ավարտվեց Շուշիի ազատագրման ռազմագործողությունը. Դրանից շուրջ 28 տարի հետո հայոց Շուշին նորից ընկավ թշնամու վերահսկողության տակ. Սենոր Հասրաթյան 05/08/2021   12:07  |  ԼՐԱՀՈՍ

Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանության ուժերի շտաբի կողմից մշակված պլանի համաձայն 1992 թ. մայիսի 8-ին սկսվեց և մայիսի 9-ին փայլուն կերպով ավարտվեց Շուշիի ազատագրման ռազմագործողությունը: Դրանից շուրջ 28 տարի հետո հայոց Շուշին նորից ընկավ թշնամու վերահսկողության տակ: Այս մասին ֆեսբուքի իր էջում անդրադարձ է արել ՊԲ նախկին խոսնակ Սենոր Հասրաթյանը։  

Երկու դեպքում էլ տեղի ունեցան մարտական գործողություններ: Սակայն, եթե 92-ի մայիսին ծավալված օպերացիան՝ իր կազմակերպվածությամբ և մարտավարական գրագետ լուծումներով բավականին համահունչ էր ռազմագիտության տառին ու ոգուն, ապա 2020-ի նոյեմբերին կատարվածը նման էր ապաշնորհ բեմադրության... Վերջինիս պատմությունը դեռ կանդրադառնա, իսկ ահա, թե զարգացումների ինչպիսի հաջորդականություն է ունեցել 29-ամյա վաղեմություն ունեցող ռազմագործողությունը, ցանկացողները կարող են ծանոթանալ ներկայացվող անդրադարձում:

ՇՈւՇԻԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒՄԸ

...Արցախյան ազգային-ազատագրական շարժման առաջին իսկ օրերից Շուշին դարձավ հակահայկական գործողությունների ծավալման գլխավոր կենտրոնակայանը: Եթե սկզբնական շրջանում այն Բաքվի համար ծառայում էր որպես Արցախի տարածքում բնավորված ադրբեջանցիների <<ընդվզումները>> միավորող և ուղղորդող վարչաքաղաքական հենակետ, ապա արդեն բացահայտ զինված դիմակայության փուլում վերածվեց հզոր ռազմահենադաշտի:

Դա հատկապես իրեն զգացնել տվեց 1991թ. սեպտեմբերի 25-ին, երբ Շուշիից առաջին անգամ <<Ալազան>> տիպի հրթիռահրետանային կայանքներից զանգվածային արկակոծության ենթարկվեցին Ստեփանակերտ քաղաքն ու շրջակա հայկական բնակավայրերը և այդուհետ շարունակվեցին աճող հաճախականությամբ: Նախադեպը չունեցած այդ գործողությունը շուտով <<վարակիչ>> դարձավ Արցախում տեղակայված ադրբեջանական մյուս ռազմահենակետերի համար:

Միայն 1991թ. նոյեմբերից մինչև 1992թ. մայիսի սկիզբը Շուշիից, Ջանհասանից, Քյոսալարից և Ղայբալուից Ստեփանակերտի վրա արձակվեց շուրջ 4700 արկ, որից մոտ 3000-ը՝ <<Գրադ>> կայանքներից: Հրետակոծությունների հետևանքով զոհվեցին 111 և վիրավորվեցին 332 խաղաղ բնակիչներ, ավերվեց 370 բնակելի տուն և շինություն...

Համաձայն Շուշիի պաշտպանության պլանի մասին Ադրբեջանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի 1992թ. ապրիլի 24-ի թիվ 141 դիրեկտիվի տվյալների, օպերացիայի նախօրերին քաղաքում կենտրոնացված էին՝ <<Տարածքային>>, <<Ղարաբաղ>>, Ժողովրդական ճակատի, Եվլախի թիվ 872 ինքնապաշտպանական գումարտակները, թիվ 777 հատուկ նշանակության զորամասը, <<Սաբաիլ>> տանկային ստորաբաժանումը, հրետանային դիվիզիոնը, ավտոմոբիլային վաշտը և մարտական ապահովման այլ ստորաբաժանումներ: Դրանցում ընդգրկված զինանձնակազմի ընդհանուր թվականակը հասնում էր շուրջ 1700-ի:

Ըստ նույն աղբյուրի, Շուշիում առկա էր նաև բավարար քանակի ռազմական տեխնիկա և սպառազինություն, այդ թվում՝ 4 միավոր տանկ, 9 միավոր հետևակի մարտական մեքենա, 4 զրահափոխադրիչ, 2 <<Գրադ>> հրթիռահրետանային կայանք, 8 հատ 100մմ-ոց թնդանոթ, 20 հատ 82մմ-ոց ականանետ, 6 հատ <<АГС-17>> տեսակի նռնականետ, 6 միավոր 20մմ-ոց զենիթային գնդացիր, 1 միավոր 30մմ-ոց ավտոմատ զենիթային թնդանոթ, 5 հատ <<Стрела>> տեսակի կայանք և մեծ քանակությամբ զինամթերք: Միայն քաղաքի Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցում պահեստավորված էր 12000-ից ավելի ռեակտիվ հրետանային արկ...

Հարկ է ընդգծել, որ վերոնշյալ փաստերը մեկ առ մեկ, առանց որևէ տարբերության, վկայակոչում է նաև նույն ինքը՝ պետական դավաճանության մեջ մեղադրվող Ադրբեջանի պաշտպանության նախկին նախարար Ռահիմ Ղազիևը: Ավելին, 2005թ. մայիսին ադրբեջանական լրատվամիջոցներից մեկում արած նրա խոստովանությունից պարզվում է նաև հետևյալը. <<...Ես հրաման տվեցի <<Գրադ>> կայանքից կրակ բացել Ստեփանակերտի վրա: Մեր զինվորները չէին կարողանում, ըստ կոորդինատների, դիպուկ կրակել:

Չորս կայանքներ ( ԳՇ դիրեկտիվում և Ղազիևի նախորդ վկայության մեջ նշվում էր 2 կայանքի մասին) գտնվում էին անսարք վիճակում: Զինվորը ստիպված բարձրանում է կողքի աշտարակը և այնտեղից հետևում թիրախային խոցմանը: Հերթական կրակոցից հետո նա հանկարծ գոռաց՝ հրթիռն ընկել է 366-րդ գնդի տարածք: Իմացանք, որ հրետակոծության հետևանքով շարքից հանվել է 5 միավոր հետևակի մարտական մեքենա:Այդ դեպքից քիչ անց ինձ հետ <<134>>-ով կապվեց 23-րդ դիվիզիայի հրամանատար, գեներալ Բուդեյկինը և սկսեց վիրավորական խոսքեր ասել մեր հասցեին... Ես էլ նրան նույն կերպ պատասխանեցի...>>:

Ստեփանակերտի և շրջակա հայկական բնակավայրերի վրա կատարված հրետանային հարձակումների մասին փաստող ադրբեջանական այսօրինակ վկայությունները բազմաթիվ են և, որ շատ հետաքրքիր է, իրար լրացնող:

Այդ տեսանկյունից հատկանշական է Շուշիի <<պաշտպանության>> հրամանատար Էլբրուս Օրուջևի և Ռահիմ Ղազիևի միջև 1992թ. մայիսի սկզբին տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի այն հատվածը, որում արդեն խոսք էր գնում ոչ թե հրետակոծության, այլև Ստեփանակերտի վրա հարձակում ձեռնարկելու մասին՝ տվյալ գործողությունը ներկայացնելով որպես <<կանխարգելիչ հարված>>: <<Նույն օրվա (մայիսի 6-ի.-Ս.Հ.) երեկոյան Ռահիմ Ղազիևը ստացել է իմ զեկույցը Շուշիի շուրջ տիրող իրադրության մասին ու նաև իմ առաջարկությունը Շուշիի վրա գրոհի անցնելու վերաբերյալ>>,-վկայում է Է. Օրուջևը:

Լսելով դաշտային հրամանատարի առաջարկությունը, պաշտպանության նախարարը նախընտրեց իր պատասխանում լինել անորոշ և բառացիորեն ասաց հետևյալը. <<Զգույշ եղիր, քանի որ Յաղուբ Մամեդովը Թեհրանում բանակցություններ է վարում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հետ: Շուշիի պաշտպանության պատասխանատվությունը ես լիովին դնում եմ քո վրա: Գործիր ըստ իրադրության զարգացման>>:

Ինքնահավան հրամանատարին օժտել նման լիազորությամբ, նշանակում էր նրան տալ ազատ գործելու անսահմանափակ հնարավորություն: Իսկ <<ազատ գործելու>> համար, ինչպես վերևում նշվեց, Շուշիում կար բավարար քանակությամբ ռազմական ներուժ:

Մայիսի 7-ին ադրբեջանական հետևակն ու զրահատեխնիկան՝ МИ-24 մարտական 3 ուղղաթիռների աջակցությամբ, հարձակողական մարտեր ծավալեցին Ստեփանակերտի հարավարևմտյան հատվածի պաշտպանական դիրքերի ուղղությամբ: Նույն օրը Շուշիի և Ջանհասանի բարձունքներից մայրաքաղաքի վրա արձակվեցին <<Գրադ>> կայանքի շուրջ 200 հրթիռ և տարատեսակ այլ արկեր: Հրթիռակոծության հետևանքով զոհվեց 4 խաղաղ բնակիչ, ևս 4 մարդ վիրավորվեց, հրդեհ բռնկվեց երկաթուղային կայարանում և քաղաքի տասնյակ բնակելի շենքերում:

Նույն ժամանակահատվածում Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերի հետախուզությունը պարզեց, որ Ղուբաթլու-Լաչին-Շուշի ճանապարհով հակառակորդն իրականացնում է օժանդակ ուժերի և միջոցների ինտենսիվ տեղաշարժ դեպի մարտական գործողությունների գոտի...

Հակառակորդի նախահարձակ գործողությունները կանխելու և, ըստ այդմ՝ Ստեփանակերտի ու շրջակա հայկական բնակավայրերի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով, Ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարությանն այլ բան չէր մնում անել, քան դիմել վճռական քայլերի: Մայիսի 7-ի երեկոյան կողմ Ստեփանակերտի հարավարևմտյան ուղղությամբ կանգնեցնելով հակառակորդի առաջխաղացումը, հաջորդ օրն առավոտյան հայկական ստորաբաժանումները չորս հարվածային ուղղություններով անցան հակահարձակման: Ըստ ուղղությունների, գործողությանը ներգրավված էին.


-<<Հյուսիսային>> ( հրամ.՝ Վալերի Չիթչյան)՝ 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ, 8-րդ, 9-րդ վաշտերը, հետախուզական վաշտը, <<Սևանի>> (Սուրիկի), Հրազդանի (Սասունի), Ստեփանավանի (Հրաչի) ջոկատները.

-<<Արևելյան>> (հրամ.՝ Արկադի Կարապետյան)՝1-ին վաշտ, <<Շոշի>>, <<Դաշուշենի>>,<<Քռասնու>>, <<Ագոյի>>, <<Ռուսլանի>>, <<Դաշնակների>>,<<Մոստ>>ջոկատները.

-<<Հարավային>> (հրամ.՝ Սամվել Բաբայան)՝ 2-րդ և 3-րդ վաշտերը, <<Բերդաձորի>>, <<Ավետարանոցի>>, <<Սխնախի>>, <<Ակնաղբյուրի>>, <<Քարին տակի>>, <<Դաշնակների>> (Ժիրայր Սեֆիլյանի) ջոկատները, <<Քիրս>> խումբը.
-<<Հյուսիսարևմտյան>> (հրամ.՝ Սեյրան Օհանյան)՝ <<Բադարայի>>, <<Կումայրիի>>, <<Բալուջայի>>, <<Հրանտի>>, <<Վաղոյի>>, <<<<Արամո>>, <<Արաբո>> ջոկատները, ԴՀ մեկ խումբ:

Ռազմագործողության ընդհանուր հրամանատարն էր Արկադի Տեր-Թադևոսյանը, շտաբի պետը՝ Ֆելիքս Գզողյանը:

Համաձայն մարտական որոշման, հայկական ուժերը, որոնց տրամադրության տակ կար մինչև 1200 անձնակազմ (ընդեմ հակառակորդի ունեցած մոտ 2500-ի, որից 1700-ը՝ Շուշիում, 300-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավ հատվածում, 500-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ), 4 տանկ (ընդեմ 8-ի, որից 4-ը՝ Շուշիում, 2-ը Քյոսալար-Կարագյավում, 2-ը՝Լաչինի ուղղությամբ), 16 ՀՄՄ և այլ զրահամեքենա (ընդեմ 25-ի, որից 13-ը՝ Շուշիում, 7-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 5-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ), 4 հրետանային միջոց (ընդեմ 12-ի, որից 8-ը՝ Շուշիում, 4-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում), 6 ականանետ (ընդեմ 36-ի, որից 20-ը՝ Շուշիում, 6-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 10-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ),4 ռեակտիվ հրետանի (ընդեմ 5-ի, որից 2-ը՝ Շուշիում, 1-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 2-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ), 27 նռնականետ (ընդեմ 50-ի, որից 30-ը՝ Շուշիում, 5-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 15-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ) միաժամանակյա
հարձակման պետք է անցնեին շուրջ 40 կմ երկարությամբ ձգվող Քյոսալար-Շուշի-Մուսունմանլար ճակատի բոլոր ուղղություններով:

Չնայած ուժերի և միջոցների միջին հարաբերակցությունն ամբողջ ճակատում կազմում էր 1:2,6՝ ի օգուտ հակառակորդի, այդուհանդերձ, Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարությունը, գլխավոր շեշտը դնելով գործողությունների կազմակերպման որակական գործոնի վրա, մայիսի 7-երեկոյան հրաման արձակեց խիստ ծածուկ կերպով ստորաբաժանումներն ըստ ուղղությունների դուրս բերել ելման շրջաններ: Մայիսի 7-ի լույս 8-ի գիշերը, ժամը 02.00-ի սահմանում օպերացիայի ղեկավար կազմն զբաղեցրեց Շոշ գյուղից մոտ 500մ հյուսիս-արևելք ծավալված հրամանատարական կետը: Քառասուն րոպե անց ուղղությունների հրամանատարները զեկուցեցին խնդիրների կատարման պատրաստականության մասին: Ժամը 02.50-ին տրվեց հրետանային նախապատրաստություն սկսելու հրաման:

Հիմնական թիրախային հարվածները հասցվում էին բուն Շուշիի ուղղությամբ՝ նպատակ ունենալով, մի կողմից՝ ճնշել ռազմակայանում տեղակայված կրակակետերը, որոնցից արկերի հեղեղ էր թափվում Ստեփանակերտի վրա, իսկ մյուս կողմից՝ բարենպաստ պայմաններ ստեղծել ինքնապաշտպանության ուժերի առաջխաղացման համար: Ընդհանուր առմամբ Շուշիի վրա հայ հրետանավորները <<Գրադ>> կայանքից արձակեցին 240 հրթիռ: Ինչ վերաբերում է հարակից ուղղություններին, ապա հրետանային նախապատրաստության ընթացքում բացառապես կիրառվել են <<Ալազան>> տեսակի հրթիռային կայանք, <<Д-30>>, <<КС-19>> հրանոթներ և ականանետեր:

Հրետանային նախապատրաստությունը բարեհաջող իրականացնելուց հետո, Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերը, համաձայն նախապես հստատված մարտական որոշման, չորս ուղղություններով անցան հարձակման:

Մարտի 8-ի առավոտից ահեղ մարտեր սկսվեցին Ջանհասանից մինչև Քիրս ձգվող ռազմաճակատային գծի ողջ երկայնքով: Չնայած մարտագծի որոշ հատվածներում հակառակորդի կողմից ցույց տրված դիմադրությանը, բայցևայնպես, ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարության հստակ ղեկավարման և ենթակա ստորաբաժանումների վճռական գործողությունների շնորհիվ, ժամերի ընթացքում թշնամին դուրս շպրտվեց քաղաքի մերձակայքում զբաղեցրած իր դիրքերից և կորուստներ տալով բռնեց նահանջի ճանապարհը: Կեսօրին մոտ Շուշիի պաշտպանությունը հյուսիսից և արևելքից ճեղքված էր, իսկ արդեն ժամը 18.00-ին քաղաքի կենտրոնը գտնվում էր հայկական ուժերի վերահսկողության տակ:

Դեպքերը հաջող էին զարգանում նաև թևերում գործող արցախյան ստորաբաժանումների համար: Քիրս լեռան ուղղությամբ տեղաբաշխված ինքնապաշտպանական ջոկատները շեշտակի հարվածներով առաջանալով դեպի Լիսագոր, տիրեցին գյուղի մոտակայքում գտնվող ռազմավարական կարևորության բարձունքներից մեկը և վերահսկողության տակ առան Շուշի-Լաչին մայրուղին: Շրջափակման վտանգի տակ հայտնված ադրբեջանական զինուժի շարքերում սկսվեց խուճապ: Մի կողմից դիմահար հարվածները, իսկ մյուս կողմից շրջափակման սպառնալիքը թշնամական ուժերին դարձրին անկառավարելի:

Ադրբեջանական հրամանատարությունն իր բարոյալքված զինյալների տարանջատ ու անկազմակերպ փախուստը կանխելու նպատակով գործողության մեջ դրեց օդուժ: Կեսօրին մոտ թշնամական մեկ ռազմական ինքնաթիռ և մեկ ուղղաթիռ գրոհեցին Շուշիում գտնվող ինքնապաշտպանական ուժերի վրա: Բացի այդ, Շուշիի մարտագծում հայկական կողմի ուշադրությունը շեղելու համար, Աղդամի դիրքերից հակառակորդն անցավ լայնածավալ հարձակողական գործողությունների:

Մայիսի 8-ի ժամը 15.00-ի սահմաններում ադրբեջանական ուղղաթիռները ներխուժելով Արցախի օդային տարածք, գնդակոծության ենթարկեցին Մարտունու շրջանի Ավդուռ, Մյուրիշեն, Նորշեն և Ասկերանի շրջանի Շոշ և Քռասնի գյուղերը: Մաժամանակ ծանր մարտեր էին ընթանում Նորշեն գյուղից դեպի Աղդամի շրջանի Գյուլափլի բնակավայրն ընկած սահմանահատվածում: Անհավասար մարտի մեջ մտնելով զրահատեխնիկայի աջակցությամբ գործող հակառակորդի գերակշիռ ստորաբաժանումների դեմ, արևելյան ուղղությամբ տեղակայված հայ ինքնապաշտպանները թշնամուն ստիպեցին հրաժարվել հետագա գործողությունները շարունակելու մտքից և կորուստներ կրելով (9 զոհ, տասնյակ վիրավորներ և 1 զրահատեխնիկա) նահանջել ելման դիրքեր:

Նույն օրը ժաը 18.00-ի մոտերքին Ֆիզուլու շրջանում տեղակայված ադրբեջանական զինված կազմավորումների կողմից հարձակում ձեռնարկվեց նաև Տող գյուղի պաշտպանական դիրքերի վրա: Սակայն այստեղ ևս հակառակորդը ստանալով արժանի հակահարված, հետ շպրտվեց:

Մայիսի 8-ի ուշ երեկոյան Շուշիի երկնակամարն աստիճանաբար խաղաղվեց: Համատարած լռության մեջ քաղաքի տարբեր ծայրերից միայն լսելի էին երկար ընդհատումներով ավտոմատային կրակահերթեր: Մայիսի 9-ի առավոտյան Հայոց բերդաքաղաքը լրիվությամբ արդեն ինքնապաշտպանության ուժերի վերահսկողության տակ էր...

Շուշիի ռազմագործողության կազմակերպված ընթացքն ու փայլուն ավարտը ցույց տվեց, որ դեռ նոր-նոր կազմավորվող Արցախի ինքնապաշտպանական ուժերն ի վիճակի են մարդկային ու ռազմատեխնիկական հնարավորություններով բազմիցս գերազանցող հակառակորդին հակադրել իրենց կամքն ու վճռականությունը և ռազմագիտության տառին ու ոգուն համահունչ գրագետ մարտավարությամբ կատարել անհնարին թվացող խնդիր:

Օպերացիայի ընթացքում հայկական կողմը տվեց 47 զոհ, 68 վիրավոր, 2 անհայտ կորած, 1 միավոր <<Т-72>> տանկ և 1 միավոր հետևակի մարտական մեքենա (<<БМП-1>>):

Անհամեմատ մեծ էին հակառակորդի կրած մարդկային ու ռազմատեխնիկական կորուստները: Ինչպես բուն Շուշիի, այնպես էլ մարտական թատերաբեմի վերածված հարակից ուղղություններում ադրբեջանական բանակը, բացի մեծ թվով անձնակազմից, կորցրեց շուրջ 10 միավոր զրահատեխնիկա, նույնքան էլ՝ տարբեր տեսակի հրետանային միջոցներ, մեծ քանակությամբ հրթիռներ, արկեր և այլ զինամթերք:

Աղբյուր` Փաստինֆո


Հարակից հրապարակումներ`

11:46 07/05/2021  |  ԼՐԱՀՈՍՊատմությունն ունի հզոր առաջնորդ կերտելու հատկություն, բայց, ավաղ, նաև՝ հակառակը. Հասրաթյան
17:27 05/05/2021  |  ՄեկնաբանությունԴուք ո՛ւր, պետական գաղտնիքն ուր այ անիծյալ թշվառներ, որ Երկիրը քանդելով եք ուզում ձեր կաշին փրկել...Հասրաթյան
20:23 04/05/2021  |  ՄեկնաբանությունՀեռվում երևում էր Ղազանչեցոց եկեղեցին՝ անգմբեթ ու ավերվող. Իսկ իմ ականջներում տակավին ռուս զին«խորհուրդն» էր. Հասրաթյան
11:13 03/05/2021  |  ՄեկնաբանությունՉափազանց վտանգավոր է, երբ մարդու մոտ բացակայում է սեփական ունակություններն օբյեկտիվ գնահատելու կարողությունը.Հասրաթյան
12:26 01/05/2021Կկորցնենք, եթե վերջապես ազգովին չգիտակցենք, որ Արցախը Հայաստան է և վե՜րջ, բայց ոչ թե ստահակ նիկոլի ականջահաճո բարբաջանքով, այլ Արցախի հերոս Լեոնիդ Ազգալդյանի իրական կատարածով...Հասրաթյան
11:11 23/04/2021  |  ՄեկնաբանությունՀայը շարունակում է կորցնել վերջին երեսուն տարիների ընթացքում բազում զոհերի ու զրկանքների գնով ստեղծած պետականությունը. Հասրաթյան
12:38 22/04/2021  |  ՄեկնաբանությունՄարդկանց հնարավորություն տվեք պաշտպանել ազգի արժանապատվությունը, որը նաև ձեր արժանապատվությունն է...Հասրաթյան
18:04 21/04/2021  |  Մեկնաբանություն1991-ից ի վեր չեմ հիշում, որ ՀՀ որևէ ղեկավարի հրապարակայնորեն անպատվեին այնպես, ինչպես ամիսներ շարունակ անպատվում և ստորացնում են երկրի վարչապետի աթոռն զբաղեցնող անձին. Հասրաթյան
10:26 20/04/2021  |  ՄեկնաբանությունՔաղաքականությունը ոմանց համար դարձել է անտեր անապատ, որ անարգել մտնում ու չեն իմանում՝ ուր են գնում.Սենոր Հասրաթյան
12:48 19/04/2021  |  ՄեկնաբանությունԿար ժամանակ, երբ Հայոց բանակի գեներալն արժեք էր՝ իր բովանդակությամբ և դժվարահասանելի բարձրությամբ. Հասրաթյան

Արխիվ

[]