Թեմաներ
Կիրակի 07 / 05 / 2020
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

07/04/2020   23:13 Հայտնաբերվել է Գյումրիում տեղակայված ՌԴ 102-րդ ռազմաբազայի 20-ամյա զինծառայողի կախված դին 07/04/2020   23:02 Մոսկվայից ու Վորոնեժից չարտերային չվերթներ տեղի կունենան դեպի Երեւան. տոմսեր կարելի է ձեռք բերել նաեւ օնլայն 07/04/2020   18:30 «Վերջ տվեք այդ բարոյական զեղումներին, իսկ ի՞նչ պետք է անեի, եթե չստորագրեի». Նարինե Խաչատուրյանը՝ Աֆրիկյանների տան տեղում շինարարության թույլտվություն տալու մասին 07/04/2020   17:43 Դատական դեպարտամենը պնդում է՝ առնվազն 2 անգամ ախտահանվում են ԲԴԽ, Դատական դեպարտամենտի և ՀՀ բոլոր դատարանների վարչական շենքերը 07/04/2020   17:06 Պարտքերի մեջ խրվել եմ, հին տնից ահագին պարտքեր ունեմ ու պարտավորագիր եմ գրել. միայնակ մայրը մենակ է մնացել իր խնդիրների հետ 07/04/2020   16:57 Մոլորակների շքերթը Հայաստանին բացառիկ հնարավորություն կընձեռի 07/04/2020   16:37 Միջազգային հեղինակավոր The Washington Post, The New York Times պարբերականներն ու ABC հեռուստաալիքն անդրադարձել են երեկ «ԱրմՆյուզ» և «5-րդ ալիք» հեռուստաընկերություններ ոստիկանների այցելությանը 07/04/2020   16:24 Կասեցումներ «Սուրմալու» եւ «Փեթակ» առեւտրի կենտրոներում 07/04/2020   16:16 Մանրամասներ՝ դատավոր Վահագն Մելիքյանի դեմ ԱԱԾ գործադրված ճնշումներից. կատարվել է ներքին դիտում 07/04/2020   15:37 Կոչ ենք անում քաղաքացիներին չվճարել տոմսի հայտարարված արժեքից ավելի գումար. ՌԴ-ում Հայաստանի դեսպանատուն 07/04/2020   15:30 Հայաստանում տուրիզմի ոլորտում ակտիվությունը հավասարվել է զրոյի 07/04/2020   15:22 Հայոց լեզվի դասաժամերի կրճատումը թշնամու գործ է 07/04/2020   14:50 «Իշխանությունները նախապատրաստվում են Ամուլսարի հանքի շահագործմանը». Վահագն Վարագյան 07/04/2020   14:31 ՀՔԾ-ում քրեական գործերը հարուցվում եւ կարճվում են ըստ Նիկոլ Փաշինյանի տրամադրության. Ղազինյան 07/04/2020   14:22 Հայկական արտադրության արդեն 5500 թեստ տրամադրվել է ՀՎԿԱԿ-ին. Ավինյան 07/04/2020   14:15 Արսեն Թորոսյանը կարծիքով՝ Հայաստանի նման երկրները պետք է մասնակցեն ամերիկյան դեղագործական ընկերությունների փորձարկումներին, որից հետո դեղերը արտադրվեն. 07/04/2020   14:06 Հովիկ Աղազարյանի որդին մեղադրվում է հետիոտնին վրաերթի ենթարկելու մեջ. Գործը մակագրվել է դատավոր Վահագն Մելիքյանին 07/04/2020   14:03 Հուլիսի 6-8-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ 07/04/2020   13:56 Մեր նպատակն է արմատախիլ անել պայմանավորված խաղերը հայկական ֆուտբոլում.Արմեն Մելիքբեկյան 07/04/2020   13:51 28 տարի առաջ Ադրբեջանի զինված կազմավորումները հարձակվեցին Մարտակերտի վրա՝ կիրառելով ծանր հրետանի և ավիացիա․ ԱՀ ԱԳՆ 07/04/2020   13:47 Զարուհի Բաթոյանի եկամուտը 2019 թվականին կազմել է 20 մլն 122հազար դրամ 07/04/2020   13:32 Սա ցույց է տալիս, թե ինչ անդեմ, անհայրենիք եւ «կոսմոպոլիտ» սերունդ են փորձում կերտել իշխանությունները. Արման Աբովյան 07/04/2020   13:19 Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 200 անգամ 07/04/2020   13:16 Աշխարհում կորոնավիրուսով է վարակվել 11 միլիոնից ավել մարդ. Worldometers.info 07/04/2020   13:11 Դատախազությունը բողոքարկել է «Դոն Պիպոյին» արդարացնելու մասին դատավճիռը՝ պահանջելով մեղավոր ճանաչել և դատապարտել ազատազրկման՝ 5 տարի ժամկետով 07/04/2020   13:09 Գագիկ Ծառուկյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ գործընկերներին՝ սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի անցկացման առթիվ 07/04/2020   12:46 Հուլիսի 4-ին կկայանա բարեգործական համերգ՝ նվիրված քաղցկեղ ունեցող երեխաներին 07/04/2020   12:17 Արայիկ Հարությունյանը վերահաստատել է՝ բանակցություններին Արցախի` որպես լիիրավ կողմի մասնակցության անհրաժեշտությունը 07/04/2020   12:04 Այսօր ունենք Զինված ուժերի զարգացման բավականին լավ տեմպ եւ որակ. Փաշինյանն այցելել է ՊՆ 07/04/2020   11:55 Կադաստրի կոմիտեն գույքահարկի հաշվիչ է տեղադրել 07/04/2020   11:40 Սպիտակի բժշկական կենտրոնն այսօրվանից միացել է համավարակի դեմ պայքարին. իսկ Վանաձորի ԲԿ-ի հարակից տարածքում ինֆեկցիոն բաժանմունք կկառուցվի 07/04/2020   11:26 Հայաստանում կորոնավիրուսից մահացածներից ամենաերիտասարդը 59-ամյա կին է 07/04/2020   11:25 Արցախում կորոնավիրուսի նոր դեպք չի գրանցվել․ մեկուսացված է 89, հիվանդությունը փաստացի հաղթահարում է 28 քաղաքացի 07/04/2020   11:13 Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Դոնալդ Թրամփին 07/04/2020   11:04 Մեկնարկել է Զոհրաբ Մնացականյանի աշխատանքային այցն Արցախ 07/04/2020   10:48 Հայաստանում կորոնավիրուսի 580 նոր դեպք է գրանցվել 07/04/2020   10:31 Արա, մինչև հիմա չհասկացա՞ք, որ ես բերդում հայտնվելուց չեմ վախենում... . Պետրոսյան 07/04/2020   10:24 Նախագահ Արմեն Սարգսյանը շնորհավորել է Դոնալդ Թրամփին 07/04/2020   10:09 Խառնաշփոթ՝ ՊՈԱԿ-ի շուրջ. ում է ցանկանում ղեկավար նշանակել Արայիկ Հարությունյանը. «Ժողովուրդ» 07/04/2020   10:03 Իշխանությանը չհաջողվեց Ամուլսարում բաժնետերերի փոփոխություն կատարել, այժմ փորձում են «երգով նահանջի գնալ» . «Հրապարակ» 07/04/2020   09:54 «Լուսավոր Հայաստանը» ունի պլան Բ. Հույս ունեն, որ Փաշինյանը իրենց օգտին որոշում կկայացնի. «Հրապարակ» 07/04/2020   08:51 «ՀԷՑ»-ը կտուգանվի․ հաշվիչների ցուցմունքները կեղծել են. «Ժողովուրդ» 07/04/2020   08:46 Արմեն Սարգսյանի շտապ հայտարարությունը, որ չի ստորագրելու օրենքը, եղել է Փաշինյանի հրահանգը. «Հրապարակ» 07/04/2020   08:42 Հայկ Հարությունյանի ինքնասպանության գործով գեներալ-լեյտենանտ է հարցաքննվել. նոր զարգացումներ. «Ժողովուրդ» 07/04/2020   08:39 Դատավորների ընդհանուր ժողովը կքննի ՍԴ դատավերի թեկնածուին պատասխանատվության ենթարկելու հարցը. «Հրապարակ» 07/04/2020   08:34 Ոստիկանության որոշ «կաբինետային» պաշտոնյաներ խորը դեպրեսիայի մեջ են. «Հրապարակ» 07/04/2020   08:22 Արայիկ Հարությունյանը պատասխանել է «Լուսավոր Հայաստան»-ին. ի՞նչ է արել նշանակումից հետո. «Ժողովուրդ» 07/04/2020   08:19 Իշխանության հույսերը չեն արդարացել. Աբրահամ Մանուկյանը Ծառուկյանի դեմ ցուցմունք չի տվել.«Հրապարակ» 07/04/2020   00:15 Գենադի Խազանովը հերքել է իր հոսպիտալացման մասին լուրերը 07/03/2020   23:49 Դատավոր Վահագն Մելիքյանն ԱԱԾ չի հրավիրվել. ԱԱԾ-ն հերքում է տարածել
07/04/2020   16:16 Մանրամասներ՝ դատավոր Վահագն Մելիքյանի դեմ ԱԱԾ գործադրված ճնշումներից. կատարվել է ներքին դիտում 07/03/2020   17:14 ԱԱԾ-ն սպառնացել է դատավոր Վահագն Մելիքյանին 07/04/2020   15:22 Հայոց լեզվի դասաժամերի կրճատումը թշնամու գործ է 07/03/2020   13:33 Ոստիկանությունը վերլուծել ու պարզել է, թե ՍԴ երեք անդամներն իրավունք չունեն մուտք գործելու ՍԴ վարչական շենք 07/04/2020   18:30 «Վերջ տվեք այդ բարոյական զեղումներին, իսկ ի՞նչ պետք է անեի, եթե չստորագրեի». Նարինե Խաչատուրյանը՝ Աֆրիկյանների տան տեղում շինարարության թույլտվություն տալու մասին 07/04/2020   16:57 Մոլորակների շքերթը Հայաստանին բացառիկ հնարավորություն կընձեռի 07/03/2020   14:50 ՍԴ-ն ստացել է Ռ. Քոչարյանի գործով քննությունը հետաձգելու մասին ԱԺ ներկայացուցչի միջնորդությունը.քննարկումը կասկածի տակ է 07/03/2020   14:21 Լիկա Թումանյան. Հենց հիմա Արմնյուզում են գտնվում ոստիկաններ 07/04/2020   08:46 Արմեն Սարգսյանի շտապ հայտարարությունը, որ չի ստորագրելու օրենքը, եղել է Փաշինյանի հրահանգը. «Հրապարակ» 07/03/2020   17:22 Կորոնավիրուսով հիվանդների բուժման ժամանակ կիրառվում է Պլակվենիլ դեղամիջոցը, որը այլ բարդություններ է առաջացնում. Բժիշկ 07/04/2020   15:37 Կոչ ենք անում քաղաքացիներին չվճարել տոմսի հայտարարված արժեքից ավելի գումար. ՌԴ-ում Հայաստանի դեսպանատուն 07/03/2020   11:52 Թևան Պողոսյանը՝ Զոհրաբյանին. Նառ ջան, keep going 07/04/2020   08:34 Ոստիկանության որոշ «կաբինետային» պաշտոնյաներ խորը դեպրեսիայի մեջ են. «Հրապարակ» 07/03/2020   11:32 ԱԱԾ-ն հայտարարություն է տարածել 07/03/2020   18:32 Փակվում և փակման եզրին են հայտնվել լավագույն ռեստորանները 07/03/2020   09:21 Դավիթ Անանյանի հրաժարականի պատճառներից մեկը հենց դա է եղել. «Իրատես» 07/03/2020   12:49 ՀՔԾ-ն և Մհեր Դավիդյանցը հաստատել են, որ մեզանից թաքցվել է առաջին վարակակրի փաստը. Ղազինյան 07/04/2020   08:51 «ՀԷՑ»-ը կտուգանվի․ հաշվիչների ցուցմունքները կեղծել են. «Ժողովուրդ» 07/03/2020   15:27 Սա անշուշտ փնթիության արդյունք է պետական մակարդակով. Արամ Անտինյան 07/03/2020   22:58 ԱՄՆ-ում ազատ են արձակել՝ 1000 տարվա ազատազրկման դատապարտված մանկապիղծին

Մետաղական հանքարդյունաբերության վերաբերյալ առաջարկներ, որոնք այդպես էլ քննարկման առարկա չեն դառնում․ ՀԲՃ 09/13/2019   17:16  |  Բնապահպանական իրավունք

Սեպտեմբերի 20-ին մեր հայտարարված բնապահպանական մոբիլիզացիան պատասխան է նաև այն փաստին, որ պետությունների կառավարություններն ու օրենսդիր մարմինները լուրջ քննարկման առարկա չեն դարձնում էկոլոգիական հիմնախնդիրները։ Ներկայացվող վերլուծությունը և առաջարկները մասնակի փոփոխություններով փոխանցել ենք անձամբ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին կառավարությունում նրա և Հայկական բնապահպանական ճակատ քաղաքացիական նախաձեռնության կամավորների միջև դեռ 2018 թվականի դեկտեմբերի 29-ին տեղի ունեցած հանդիպում-քննարկման ժամանակ՝ հուսալով, որ դրանք հաշվի կառնվեն կառավարության ծրագիրը մշակելու և հետագա գործենության ընթացքում։ Բայց այս խնդիրների լուծման ուղղությամբ այդպես էլ բովանդակային քննարկում ոչ միայն չի նախաձեռնվել և չի իրականացնել, այլ դրա փոխարեն վերջերս սկսվել են հնչել անհիմն մեղադրանքներ մեր ուղղությամբ։ Առաջարկները մոտ վեց ամիս առաջ ներկայացրել ենք նաև ԱԺ-ի համապատասխան հանձնաժողովին, բայց այնտեղ նույնպես բովանդակային քննարկում դեռևս չի սկսվել։

Ձեր ուշադրության ենք ներկայացնում ՀԲՃ-ի վերլուծությունն ու առաջարկները

Իրավիճակի բնութագիր

Հայտնի է, որ լեռնահանքային արդյունաբերության տարբեր ճյուղերը և հատկապես մետաղական օգտակար հանածոների արդյունահանումն ու վերամշակումն անդառնալի վնաս են հասցնում բնությանն ու մարդկանց առողջությանը, առաջացնում են սոցիալական շատ ավելի խորը անհավասարություններ, բնական միջավայրի վրա թողած վնասներից ամենաշատը տուժում են բնակչության առավել խոցելի ու աղքատ խավերը, ստեղծում են միջսերնդային ահռելի անարդարություն, ինչով էականորեն տարբերվում են մարդու տնտեսական գործունեության այլ տեսակներից: Լեռնահանքային ոլորտում Հայաստանի պետական քաղաքականությունը մինչ օրս հիմնված է եղել զարգացման այնպիսի տեսլականի վրա, որն աշխարհի բազմաթիվ երկրների օրինակով ապացուցված է որպես ձախողված քաղաքականություն՝ իր կարճաժամկետ, խիստ ռիսկային, տնտեսապես ոչ ծախսարդյունավետ և ֆինանսապես անկայուն, մարդկային անվտանգությունն ու համընդհանուր բարեկեցությունը ստորադասող, ապագա սերունդների իրավունքները ոտնահարող, երկիրը երկարատև կտրվածքով աղքատության մղող հատկանիշների պատճառով։ «Ռեսուրսների անեծք» անվանվող իրավիճակը Հայաստանում ներկայացվել է որպես «ներդրումներ ներգրավելու» հնարամիտ քաղաքականություն, մինչդեռ ներդրումներ կոչվածը լայն իմաստով ցանկացած տնտեսվարողի ծախսերն են, որոնք քողարկում են տնտեսվարման հետ կապված այլ էական կողմեր՝ տնտեսվարողի շահույթը, հանրային բարիքի, տվյալ դեպքում՝ հանքային հանածոյից ստացված եկամուտների արդար բաշխումը տվյալ երկրի բնակիչներին, աշխատավորների և գյուղացիության շահերը, երկարաժամկետ գոյատևման հնարավորությունները և ամենակարևորը՝ բնության անշահախնդիր պահպանության հարցը։

Փաստացի, Հայաստանում գործող հանքարդյունաբերողների և նախորդ կառավարությունների հիմնական մոտեցումն է եղել ժամանակավոր աշխատեղերի, տնտեսական աճի, վճարվող հարկերի, կորպորատիվ շահույթի, սոցիալական և բարեգործական ծրագրերի քողի տակ թաքցնել իրական վնասները, վերահաս վտանգներն ու այդպիսով չեզոքացնել հանրային քննադատությունը։ Եվ այս ամենն ի վերջո բերել է շատ ավելի աղետալի սոցիալ-էկոլոգիական հետևանքների Հայաստանում՝ հաշվի առնելով մեր երկրի առանձնահատկությունները, ինչպիսիք են փոքր աշխարհագրական տարածքը, խիտ ջրագրական ցանցը, երկրաբանական և ձևաբանական շատ բարդ կառուցվածը, հարուստ կենսաբազմազանությունը, բնակչության բարձր խտությունը և այլ հատկանիշներ, որոնք պետք է անպայման հաշվի առնել մետաղական հանքարդյունահանման ոլորտի մասին խոսելիս։ Մինչև այժմ վարած քաղաքականությունն արդեն իսկ բերել է մի այնպիսի հանգրվանի, որ մենք խաթարման եզրին ենք հասցրել պետության էկոլոգիական հավասարակշռությունը և դրանով իսկ՝ էկոլոգիական անվտանգությունը։

Էկոլոգիական հավասարակշռության խաթարման և էկոլոգիական անվտանգության խախտման վառ օրինակներից է հարյուրավոր տարիների ընթացքում ձևավորված անտառային էկոհամակարգերի ոչնչացումը Թեղուտում։ Մետաղական հանքերի ուսումնասիրման և շահագործման թույլտվություններ են տրվել կարևորագույն ջրագոյացման գոտիներում՝ ինչպես օրինակ Մեղրի գետի ակունքները և Ամուլսարը։ Հազարավոր հեկտար տարածքներ արդեն իսկ անդառնալի կորսված են՝ մնալով բացահանքերի և դրանց մակաբացման ու դատարկ ապարների, պոչամբարների տակ, իսկ դրանց հարակից տարածքների հողերը հարստացած են ծանր և վտանգավոր մետաղներով: Մակերևութային և ստորերկրյա ջրերն աղտոտվում են պոչամբարներից բաց թողնվող թափոնաջրերից, ինչպես նաև դեպի բնական միջավայր այլ տիպի արտահոսքերից՝ ինչպես օրինակ հանքերի ապարների թթվային դրենաժն է։ Իսկ այդ ջրերն էլ հետագայում հաճախ խառնվում են ոռոգման նպատակներով օգտագործվող ջրերին։ Այս ամենի հետևանքով ծանր մետաղները տեղափոխվում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերի, պտուղ-բանջարեղենի և այլ մթերքների (միս, կաթ, մեղր և այլն) մեջ և սննդային շղթայով հասնում մարդկանց օրգանիզմ՝ դառնալով տարբեր հիվանդությունների առաջացման պատճառ: Հայաստանի բոլոր լեռնահանքային շրջաններում արված գիտական հետազոտությունները միանշանակ հաստատում են այս փաստերը, սակայն առանց համակարգային հետազոտական ու գիտական մոտեցման՝ նույնիսկ եղած փաստերը բավարար չափով չեն բնութագրում Հայաստանի բնական միջավայրի իրական վիճակը, կրած չափելի և անչափելի վնասները, Հայաստանի պետության ու ժողովրդի ուսերին ծառացած բեռը՝ մեկ շնչին հասնող մի քանի տոննա թունավոր թափոնի, կորսված էկոհամակարգերի ու տնտեսական հնարավորությունների, առողջության վատթարացման տեսքով։

Պաշտոնական տվյալներով այս պահին արդյունահանման իրավունք ունեն 417 հանքավայր, որոնցից 27-ը մետաղական են։ 45 հանքավայր էլ գտնվում է ուսումնասիրման փուլում, որոնցից 24-ը կրկին մետաղական են: Հայաստանի կառավարությունը տվել է նաև նավթի և գազի երկրաբանական ուսումնասիրության աշխատանքների համար 3 արտոնագրեր ՀՀ 7 մարզերի տարածքում։ Այս ամենի արդյունքում արդեն իսկ ունենք մոտ 900 միլիոն տոննա պոչանքներով լցված 25 գործող և կոնսերվացված պոչամբարներ, որոնք հագեցած են բազմաթիվ ծանր մետաղներով և այլ վտանգավոր նյութերով: Այսպիսի տեմպերով շարունակելու պարագայում 2-3 տասնամյակ հետո Հայաստանի տարածքում կլինեն թունավոր ու կյանքի համար խիստ վտանգավոր մի քանի տասնյակ պոչամբարներ, որոնք կործանարար ազդեցություն կունենան բնական միջավայրի և մարդկանց առողջության վրա։

Իհարկե, շատ հրապուրիչ է շահագործել Հայաստանի մետաղական օգտակար հանածոները, քանզի նախորդ երկու տասնամյակներում մեր պետությունը կառավարողները ժողովրդին պատկանող հարստության օգտագործման իրավունքը ոչ միայն հարյուր տոկոսով տրամադրել են հիմնականում օֆշորային գոտիներում գրանցված օտարերկրյա ընկերություններին, այլ նաև ստեղծել են այնպիսի օրենսդրական և հարկային դաշտ, որ հանքարդյունահանողները հայտնվել են «դրախտում»: Բնությունը դիտարկելով իբրև ապրանք՝ Հայաստանի կառավարությունները բնությունը շահագործելու և արդյունահանելու դիմաց սահմանել են վճարման ենթակա այնպիսի հարկեր, որոնք գրեթե չեն տարբերվում տնտեսության այլ ոլորտներում սահմանվածներից, այն դեպքում, երբ պետական բաժնեմասի բացակայության պարագայում դրանք պետք է շատ ավելի մեծ լինեին: Նույնիսկ հանքարդյունաբերական թունավոր թափոններն են ավելի արտոնյալ, քան քաղաքացու առաջացրած կենցաղային թափոնը, որի համար կա սահմանված վճար։ Իսկ ահա միլիոնավոր տոննաներով թունավոր թափոնները կառավարության, տեղական ու միջազգային հանքարդյունահանող լոբբիի շնորհիվ ստացան «լցակույտ» բարեհաճ անվանումն ու հանվեցին թափոնների դասակարգումից, էլ չասած՝ դրանց վտանգավորության աստիճանի և ակնկալվող համապատասխան փոխհատուցման մասին։

Այս ամենի հետևանքով ընդերքօգտագործումից առաջացած եկամուտների առյուծի բաժինը մնում է մասնավոր ընկերություններին, ինչպես նաև դրանց ետևում թաքնված Հայաստանի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին ու տարբեր միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններին. այս նույն մարդկանց ու կառույցների անմիջական ջանքերի և պարտադրանքի արդյունքում են նաև Հայաստանում ընդունվել ընդերքի թալանն ապահովող համապատասխան օրենքներն ու կառավարական որոշումները։

Բերենք նաև մի քանի սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշներ․ համաձայն Ազգային վիճակագրության ծառայության տվյալների՝ հանքագործության և բացահանքերի շահագործման ոլորտում աշխատում է մոտ 10 000 մարդ, ինչը կազմում է երկրի բնակչության զբաղվածության ընդամենը 0,9 տոկոսը, իսկ համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) մեջ այդ ոլորտի մասնաբաժինը վերջին 16 տարում կազմել է մոտ 2,8 տոկոս: Այստեղ շատ կարևոր է արձանագրել նաև այն փաստը, որ այս ոլորտում ստացվող արդյունքի մոտ 95%-ը ապահովվում է 5-6 խոշոր և արդեն մի քանի տասնամյակ շահագործվող հանքավայրերի շնորհիվ։

Սրանք բոլորն անժխտելի փաստեր են, որոնք պարտադրում են ՀՀ նոր ժողովրդական կառավարությանն ու քաղաքացիներին իրականացնել մի շարք կարճաժամկետ քայլեր՝ նախքան ավելի համապարփակ նոր տնտեսական ու բնապահպանական քաղաքականության  մշակումը․

Առաջարկներ

1․ Անհրաժեշտ է դադարեցնել բոլոր նոր մետաղական հանքերի շահագործման և երկրաբանական ուսումնասիրման թույլտվությունների տրամադրումը, ինչպես նաև գործող հանքավայրերի շահագործման ծավալների մեծացման հայտերի ընդունումը։

2. Լայնածավալ և  բազմակողմանի ստուգումներ իրականացնել արդեն իսկ գործող մետաղական հանքավայրերում՝ ուսումնասիրելով դրանց բնապահպանական, ընդերքօգտագործման, սոցիալ-տնտեսական, հարկային, ֆինանսական, աշխատանքային իրավունքների ու անվտանգության և այլ պարտավորությունների կատարումը, հանքավայրերի և դրանց ենթակառուցվածքների տեխնիկական անվտանգության վիճակը։ Սա առաջին հերթին վերաբերում է Թեղուտի հանքավայրին, դրանում պետության՝ որպես երրորդ կողմ ներգրավվածությանը, ներկայումս այնտեղ ընթացող գրավափոխանցման  գործընթացին (ՎՏԲ-ին պարտքի դիմա՞ց)։

3.  Վերը նշված ստուգումների արդյունքում խախտումների հայտնաբերման դեպքում  օրենքին համապատասխան վերանայել նախկինում կոռուպմացված պաշտոնյաների տված թույլտվությունների հիմքերը,  հիմնվել պետության համար այդ ծրագրերից ակնկալվող եկամտի և երկարաժամկետ էկոլոգիական, սոցիալ-տնտեսական վնասների իրական և գիտականորեն հիմնավորված գնահատման վրա։

4.  Վերանայել ՇՄԱԳ փորձաքննության մասին օրենսդրությունը, ազդակիր համայնքների դիրքորոշումը դարձնել պարտադիր, ոչ թե խորհրդատվական, խստացնել փորձաքննության կարգը, ապահովել մարդկանց առողջության վրա ազդեցության գնահատման անցկացումը և բարձրացնել փորձաքննական մարմինների պրոֆեսիոնալության մակարդակը՝ ինչպես նյութատեխնիկական վերազինման, այնպես էլ՝ կադրային վերապատրաստման (պատվիրակման) միջոցով։

5․ Վերանայել ընդերքօգտագործման և բնապահպանական ոլորտների օրենսդրական դաշտը, զգալիորեն ավելացնել հարկերի, այլ վճարների և տուգանքների դրույքաչափերը։ Կիրառել հարկային այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք անպայման հաշվի կառնեն միջազգային շուկայում մետաղների գների տատանումները։ Միջազգային շուկաների գներից ներկայիս 20 տոկոս տարբերության թույլատրելիությունը հարկվող բազայի զգալի կորուստ է և հանցավոր տրանսֆերտային գնագոյացման հիանալի հնարավորություն։

6. Գործող և կոնսերվացված բոլոր պոչամբարներում (լցակույտերում) իրականացնել տեխնիկական անվտանգության ուսումնասիրություններ, հատկապես պատվարների կայունության գնահատում արտակարգ իրավիճակների դեպքում՝ երկրաշարժեր, սողանքներ, սահքեր, ջրհեղեղներ և այլն։ Գնահատման արդյունքների հիման վրա անհրաժեշտ օրենսդրական և կարգավորիչ գործողություններ ձեռնարկել։

7.  Դասակարգել պոչամբարները (լցակույտերը) ըստ թափոնների վտանգավորության աստիճանի, սահմանել համապատասխան հարկում և հարկային ֆոնդն ուղղել պոչամբարների խնդիրների լուծմանը, սահմանել պոչամբարների պահպանության պատասխանատվություն։

8.  Հանքարդյունահանողներին հարկադրել ներդնել ջրի շրջանառու համակարգեր բոլոր հանքահարստացման կոմբինատներում և պոչամբարներում, ինչը կբացառի կորզաթափոնների արտահոսքերը բնական միջավայր:

9. Ավելի սիստեմատիկ կերպով հավաքագրել բնական միջավայրի, այդ թվում՝ ընդերքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, պարտադիր հանրայնացնել այդ տվյալները, բացառել բնական միջավայրին վերաբերող տեղեկատվության մեկնաբանումը որպես առևտրային գաղտնիք և պահպանել Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքում բնական միջավայրին վերաբերող տեղեկատվության ազատության մասին առկա դրույթները։

10. Լեռնահանքային գոտիներում իրականացնել բնական միջավայրի ու ազդակիր բնակչության առողջության վիճակի պատշաճ մշտադիտարկում՝ ինչպես մասնավոր, այնպես էլ պետական միջոցներով, և հանրային լայն իրազեկում։

11. Հանքարդյունաբերական ծրագրերի խոշոր փոփոխությունների (ծավալների ավելացում, պոչամբարների կառուցում և այլն) շուրջ հանրաքվեի սահմանում` ազդակիր համայնքների և համապետական մակարդակով։

12. Կատարել Հայաստանից տարիներ շարունակ արտահանվող խտանյութերի բաղադրության լաբորատոր վերստուգումներ՝ հայտարարագրված օգտակար տարրերի իրական պարունակությունները պարզելու նպատակով։

13․ Ստեղծել բնապահպանական դրամագլուխ, ուր ընդերքօգտագործողները կվճարեն իրենց պատճառած վնասին իսկապես համարժեք գումարներ՝ բնական միջավայրի և բնակչության առողջության պահպանության, աղտոտված տարածքների վերականգման, հնարավոր վթարների հետևանքների վերացման, ինչպես նաև անկախ և օբյեկտիվ գիտական հետազոտությունների իրականացման համար։

14.Խոշոր չափերով ավելացնել Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի, ինչպես նաև բնապահպանական գործառույթներ իրականացնող այլ մարմինների պետական ֆինանսավորումը՝ նյութատեխնիկական զինման և կադրային պատրաստվածության բարձրացման նպատակով։

15․ Այս ոլորտում ապահովել իրական հանրային վերահսկողություն, մասնակցություն և թափանցիկություն։ Ազդակիր համայնքների ներկայացուցիչները պետք է ամբողջական և բազմակողմանի տեղեկություններ ստանան հանքարդյունաբերական ծրագրերի ոչ միայն օգուտների, այլև վնասների ու ռիսկերի մասին: Բնապահպանական ամբողջ տեղեկատվությունը պետք է հասանելի լինի բոլորին: Պետք է ապահովել, որ 2018թ.-ի հուլիս ամսին Վարչապետի հանձնարարականով Հայաստանի Հանրապետությունում միջազգային ստանդարտներին համապատասխանող՝ հաշվետու հանքարդյունաբերության քաղաքականության ներդրմանն ու իրագործման աջակցելու նպատակով ստեղծված աշխատանքային խումբը կարողանա արդյունավետ գործել՝ ունենալով հասանելիություն տեղեկատվությանը, պետական մարմինների ներկայացուցիչները լինեն մոտիվացված և գիտակ, ոչ թե զուտ ներկայություն ապահովեն:

Սա է մեր կարծիքով կարճաժամկետ գործողությունների այն նվազագույն ցանկը, որը պետք է իրականացնի մեր նոր կառավարությունը՝ քննարկելով այս և բաց մնացած այլ հարցերը շահագրգիռ բոլոր կողմերի, հանրության և մասնագիտական շրջանակների հետ։  

Հույժ կարևոր ենք համարում նաև, որ Հանքարդյունաբերության վերաբերյալ երկարաժամկետ ռազմավարություն կամ հայեցակարգ մշակելիս քննարկումների առարկա դառնան ոչ միայն զուտ տեխնիկական հարցերը, նյութական օգուտներն ու վնասները, այլև էթիկական հարցերը, օրինակ՝ (ա) մեր մոտեցումը հողին՝ արդյոք մեզ համար արժե՞ք է հենց այն հողը, տարածքը, որտեղ ապրել ենք հազարամյակներով և ցանկանո՞ւմ ենք, որպեսզի այստեղ ապրեն նաև մեր ապագա սերունդները, թե՞ խնդիր չենք տեսնում այս հողը կյանքի համար ոչ պիտանի դարձնելու մեջ և որ մեր սերունդներն ապրեն այլ տարածքում, (բ) արդյոք հանքեր բացելուն համաձայնող համայնքներն այդ անում են հուսահատությունից դրդվա՞ծ, գոյատևման այլ միջոցներ չունենալու պատճառո՞վ, թե՞ որպես ազատ կամքի դրսևորում: Հարցերի շարքը շարունակելի է:

Հայկական բնապահպանական ճակատ քաղաքացիական նախաձեռնություն

Էլ․ փոստ՝  [email protected]

Աղբյուր` Փաստինֆո


Հարակից հրապարակումներ`

09:34 13/09/2019  |  ՄամուլԱմուլսարը՝ նոր «Էլեկտրիկ Երևան». Փաշինյանին զեկուցել են այդ մասին. «Փաստ»
12:49 12/09/2019  |  Բնապահպանական իրավունքՎարչապետի խոսնակը կարծում է՝ ջերմուկցիները կբացեն Ամուլսարի հանք տանող ճանապարհները
22:55 11/09/2019  |  Բնապահպանական իրավունք«Մենք ենք տերը մեր երկրի». սեպտեմբերի 20-ը հռչակվեց բնապահպանական մոբիլիզացիայի օր
20:20 11/09/2019  |  ԼՐԱՀՈՍՔայլերթը հասավ Հանրապետության Հրապարակ. Ցուցարարների թվում է նաև ԱԺ պատգամավոր Արման Բաբաջանյանը
16:06 11/09/2019  |  Բնապահպանական իրավունքԱմուլսարը՝ Փաշինյանի քաղաքական գոյության խնդիր
13:40 11/09/2019  |  Բնապահպանական իրավունքՆիկոլ Փաշինյանը ոտնահարում է ժողովրդի շահը՝ պաշտպանելով Լիդիանի կապիտալը ՀԲՃ
13:00 11/09/2019  |  ԼՐԱՀՈՍԿանխենք Հայաստանի պետական շահերի և քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների անտեսումը. «Ժառանգություն»
09:41 11/09/2019  |  ՄամուլԻշխանությունը վճռական է տրամադրված. «Ամուլսարը շահագործվելու է, նայեք՝ ոնց եք համակերպվում». «Փաստ»
15:38 10/09/2019  |  ԼՐԱՀՈՍՍեպտեմբերի 11-ին հանուն Ամուլսարի երթ տեղի կունենա
11:43 10/09/2019  |  Բնապահպանական իրավունքՆիկոլ Փաշինյանը ոտնահարում է ժողովրդի շահը՝ պաշտպանելով Լիդիանի կապիտալը. ՀԲՃ

Տեսանյութեր

07/04/2020   14:24 Փաշինյանի հրահանգով է Արմեն Սարգսյանը շտապել հայտարարել, որ չի ստորագրելու օրենքը. «Հրապարակ»

Տեսադարան

06/18/2020   16:31 Սերբիայից Հայաստան ժամանեց բժշկական պարագաներով ու սարքավորումներով բեռնված առաջին ինքնաթիռը

Մամուլ

Արխիվ

[]