Թեմաներ
Կիրակի 10 / 24 / 2021
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

10/24/2021   10:14 Ջանիբեկ Հայրապետյանի նկատմամբ տեղի է ունենում ապօրինի քրեական հետապնդում շինծու մի գործով.փաստաբան 10/24/2021   09:57 ԱՄՆ-ն պարզաբանումներ է ակնկալու Թուրքիայից` իր երկրի դեսպանին դուրս հանելու մտադրության վերաբերյալ 10/23/2021   22:20 Պալմա կղզում տեղի ունեցած երկրաշարժն արձանագրվել է ուղիղ եթերում 10/23/2021   22:10 Մովսես գյուղում ավտոմեքենա է կողաշրջվել 10/23/2021   22:02 Ռուսաստանի ԱԳՆ-ում հայտարարել են, որ ՆԱՏՕ-ն «սառը պատերազմի» օրինակով է ապրում 10/23/2021   21:47 Վայոց Ձորի բնակիչները դրոններ են նկատել 10/23/2021   21:42 Նիգերիայում ավելի քան 800 բանտարկյալ փախուստի է դիմել 10/23/2021   21:30 Հաղթում է նա, ով նպատակ է դրել հաղթել, հաղթել ինչ գնով էլ լինի․Հոխիկյան 10/23/2021   21:15 Իրանի ԱԳ նախարարը շնորհակալություն է հայտնել ադրբեջանցի գործընկերոջը՝ իրանցի վարորդներին ազատ արձակելու համար 10/23/2021   20:52 ԱՄՆ իշխանությունները մեկ տարվա ընթացքում 1.66 մլն ապօրինի ներգաղթյալների են ձերբակալել 10/23/2021   20:32 Ֆեյսբուքյան հարթակում բացվել է «Փարսյան քաղաքապետ» ֆեյք էջ․Գևորգ Փարսյան 10/23/2021   20:24 Բժշկական կենտրոններն աշխատում են խիստ ծանրաբեռնված ռեժիմով , մահճակալային ֆոնդն այլևս չի բավարարում․Թորոսյան 10/23/2021   19:54 Պլանային ջրանջատում հոկտեմբերի 25-ին և 26-ին 10/23/2021   19:20 Իշխանությունները ցանկանան թե ոչ, պետք է գիտակցեն, որ Սահմանադրությունը գերակայում է ցանկացած ըստ իրենց ընկալման «մանդատներից»․Վարդևանյան 10/23/2021   19:10 Էրդողանը Թուրքիայի ԱԳՆ-ին հանձնարարել է արտաքսել 10 երկրի դեսպաններին, որոնք կոչ էին արել ազատ արձակել Քավալային 10/23/2021   18:41 Փորձագետները նշում են, որ քաղցկեղով հիվանդները կարող են պատվաստվել քիմիաթերապիայից 3 ամիս անց 10/23/2021   18:22 ԲՀԿ-ական նախկին պատգամավոր Ջանիբեկ Հայրապետյանն այսօր կալանավորվել է 10/23/2021   18:15 Կարմիր բերետավորները բերման ենթարկվածին ծեծել են, աչքը կապտացրել. Ասում էին՝ քշի տար ուշագնաց կնոջը. Մանրամասներ Նոր Նորքի բռնություններից (տեսանյութ) 10/23/2021   18:03 Փոքր պետությունները նույնպես թռիչք են կատարում և զարգանում խելացի կերպով. Նախագահ Արմեն Սարգսյանը զրուցել է Իտալիայի նախկին վարչապետ, ԵՀ նախկին նախագահ Ռոմանո Պրոդիի հետ 10/23/2021   17:56 ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է ԿԽՄԿ պատվիրակությանը 10/23/2021   17:46 Շոյգուն հայտարարել է, որ ՆԱՏՕ-ն ուժեր է մոտեցնում Ռուսաստանի սահմաններին 10/23/2021   17:39 Մենք պետք է շատ աշխատենք և կենտրոնանանք ապագայի վրա․ նախագահ Արմեն Սարգսյանը «Մտքերի հայկական երրորդ գագաթնաժողովի» շրջանակում քննարկում է անցկացրել Նուբար Աֆեյանի հետ 10/23/2021   17:29 Մենք իշխանություն չունենք, կամ եթե ունենք՝ ահավոր վախկոտ, մարդ էլ չկարողանա՞ իր տունը պահի. Քաղաքացիները՝ սահմաններին տիրող վիճակի մասին (տեսանյութ) 10/23/2021   17:23 Հայ ժողովրդին եւս մեկ անգամ ստորացնելու փորձ է արվում. ողջ ժողովուրդը պետք է դուրս գա սրա դեմ. Իշխան Սաղաթելյանը հայտարարել է մեծ հանրահավաքի մասին 10/23/2021   17:17 Սպիտակ տունը մեկնաբանել է Բոլդուինի մասնակցությամբ մահվան միջադեպը 10/23/2021   17:14 Երբ հաջորդ անգամ կմեղադրեք ռուսներին, պարսիկներին, ամերիկացիներին կամ այլմոլորակայիններին «դավաճանության»մեջ, հիշե՛ք , որ մեր ազգային ինքնաոչնչացման որոշումը ընդունել ենք հենց մենք․Աբովյան 10/23/2021   16:49 Հարավային Կորեայում «Squid Game»-ի զգեստով ցուցարարները կառավարությունից պահանջում են բարելավել աշխատողների իրավունքները 10/23/2021   16:40 Մերկելը խոստովանել է, որ երբեմն իր հագուստի գույնը քաղաքական ազդանշան է պարունակում 10/23/2021   16:32 Հայկական իրավական կենտրոնը (ALC) հայ գերիների անհետացումների և սպանությունների վերաբերյալ նոր գործեր է ներկայացրել ՄԻԵԴ 10/23/2021   16:18 Անհանգստություն կա, բայց դա նախագահի գործունեության ոլորտում չէ. ՀՀ նախագահը՝ սահմանային վիճակի մասին 10/23/2021   16:10 Կարմիր Խաչը անհայտ ճակատագրերը պարզելու համար հարցումներ է ուղարկում Բաքու. Մեկ տարուց ավելի է՝ Հադրութի բուժծառայության պետի ճակատագիրն անհայտ է 10/23/2021   16:09 Արտակարգ դեպք՝ Երևանում. Անչափահասը՝ ոչ սթափ վիճակում, առանց համարանիշների BMW-ով Պուշկինի փողոցում բախվել է ճանապարհի թույլատրելի հատվածում կայանված 8 ավտոմեքենայի 10/23/2021   15:41 Այս պահի դրությամբ Հայաստանի վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի միջև որևէ հանդիպում նախատեսված չէ. ԱԳՆ խոսնակ 10/23/2021   15:39 Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ 10/23/2021   15:17 ՀՀ վարչապետի գրասենյակն ու ԱԳՆ-ն չեն հերքում՝ նոյեմբերին նոր փաստաթղթի ստորագրման մասին տեղեկությունը. Նախընտրում են լռել 10/23/2021   15:10 Սուտ, սուտ, սուտ և դավաճանություն․․․սա է մեր երեք տարիների ապրելու և պետության կենսագործունեության միջավայրը. Լիլիթ Գալստյան 10/23/2021   15:00 Առողջապահության նախարարության ենթակայությամբ գործող բուժհաստատությունների աշխատողների 88%-ը պատվաստվել են 10/23/2021   14:56 Եթե նման պայմանավորվածություն ձեռք բերվի՝ ժամանակին կտեղեկացնենք. Պեսկովը՝ Պուտին-Ալիև-Փաշինյան հնարավոր հանդիպման մասին 10/23/2021   14:52 Արցախի նախագահը Ստեփանակերտում և Ասկերանի մի շարք համայնքներում ծանոթացել է բնակարանաշինական աշխատանքներն 10/23/2021   14:47 Էդուարդ Աղաջանյանն ընդունել է ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպանին 10/23/2021   14:25 ՀՀ քաղաքացիների շուրջ 95%-ը դրական է գնահատում իշխանությունների թիրախում հայտնված ՄԻՊ-ի աշխատանքը 10/23/2021   14:14 Պոռոտախոս հայտարարություններով էրդողանական վարչախումբը Իրանի համար թիրախ դարձրեց Ատրպատականում բզկտված պանթյուրքական լուսանցքային խմբակներին 10/23/2021   13:26 Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 46 նոր դեպք է գրանցվել 10/23/2021   13:04 Տարածաշրջանային «ապաշրջափակման» տնտեսական ռիսկերը և հնարավոր հետևանքները. Թադևոս Ավետիսյան 10/23/2021   12:48 Կոտայքի մարզում Toyota-ով վթարի է ենթարկվել Փաստաբանների պալատի փաստաբանը. նրան ձորից դուրս են բերել փրկարարները 10/23/2021   12:20 Պուտինի, Ալիևի և Փաշինյանի հանդիպումը կարող է տեղի ունենալ նոյեմբերի առաջին տասնօրյակում. սպասվում է եռակողմ հայտարարությունների ստորագրում 10/23/2021   12:10 Առաջին դեպքն է, որ պատվաստանյութի հետ զուգահեռ իդենտիֆիկացիոն համար են տալիս․ Արա Զոհրաբյան. medmedia.am 10/23/2021   12:04 Դիլիջանում այսօր աշխատանքներն է սկսել «Մտքերի հայկական գագաթնաժողով»-ը 10/23/2021   11:57 Արտակ Բեգլարյանը Լոս Անջելեսում հանդիպումների ժամանակ բարձր է գնահատել Սփյուռքի աջակցությունը Արցախին 10/23/2021   11:42 Երեւանում եւս 6 մանկապարտեզ կհիմնանորոգվի. Հայկ Մարության
10/22/2021   12:30 Ես այստեղ պայքարում եմ իմ անկախության համար, չեմ լինելու պատմուճանով դատախազ, ես գտնվելու եմ իմ բարձունքում. Դատավոր Սերգեյ Մարաբյան 10/22/2021   21:50 Հրատապ.Նիկոլ Փաշինյանի նախկին խորհրդականը հաղորդում է Փաշինյանի կողմից ստորագրվելիք երկու նոր փաստաթղթի մասին 10/22/2021   13:41 Ռուսաստանի նախկին նախարար Զուրաբովը դատի է տվել Փաշինյանին ու պահանջում է անվավեր ճանաչել Զանգեզուրի կոմբինատի բաժնետոմսերի 60 տոկոսը Տրոցենկոյի վաճառելու գործարքը 10/22/2021   20:15 Նոր կապիտուլյացիոն պայմանագիր է լինելու, ընդդիմությունը վերսկսում է փողոցային պայքարը (տեսանյութ) 10/22/2021   14:00 Գեոպրոմայնինգը հայտարարել է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատում կրճատումներ անելու մասին. Գործազուրկ կդառնա 1400 մարդ 10/23/2021   21:47 Վայոց Ձորի բնակիչները դրոններ են նկատել 10/23/2021   18:15 Կարմիր բերետավորները բերման ենթարկվածին ծեծել են, աչքը կապտացրել. Ասում էին՝ քշի տար ուշագնաց կնոջը. Մանրամասներ Նոր Նորքի բռնություններից (տեսանյութ) 10/23/2021   16:10 Կարմիր Խաչը անհայտ ճակատագրերը պարզելու համար հարցումներ է ուղարկում Բաքու. Մեկ տարուց ավելի է՝ Հադրութի բուժծառայության պետի ճակատագիրն անհայտ է 10/22/2021   19:39 Մոսկվայի օդանավակայաններում ավելի քան 20 չվերթ է հետաձգվել կամ չեղարկվել 10/23/2021   17:23 Հայ ժողովրդին եւս մեկ անգամ ստորացնելու փորձ է արվում. ողջ ժողովուրդը պետք է դուրս գա սրա դեմ. Իշխան Սաղաթելյանը հայտարարել է մեծ հանրահավաքի մասին 10/22/2021   21:31 Հոկտեմբերի 25-ից դպրոցներում մեկնարկում է արձակուրդը նաև 2-12-րդ դասարանցիների համար 10/22/2021   21:53 44-օրյա պատերազմում զոհվածի մայրը հղիության 20-րդ շաբաթում կորոնավիրուսի հետեւանքով մահացել է. ԱՆ 10/23/2021   14:25 ՀՀ քաղաքացիների շուրջ 95%-ը դրական է գնահատում իշխանությունների թիրախում հայտնված ՄԻՊ-ի աշխատանքը 10/22/2021   23:19 Ռուսաստանցի լրագրողը 7 ժամ սպասել է շտապօգնությանը եւ մահացել 10/23/2021   22:20 Պալմա կղզում տեղի ունեցած երկրաշարժն արձանագրվել է ուղիղ եթերում 10/22/2021   19:03 Ադրբեջանցիները կուտակվում են ձորում, ինժեներական աշխատանքները շարունակում են. Շուռնուխի գյուղապետ 10/23/2021   12:10 Առաջին դեպքն է, որ պատվաստանյութի հետ զուգահեռ իդենտիֆիկացիոն համար են տալիս․ Արա Զոհրաբյան. medmedia.am 10/22/2021   10:29 Փայտի և գոմաղբի գինը բարձրացել է. ջեռուցման այլընտրանքային տարբերակ են փնտրում. «Ժողովուրդ» 10/23/2021   10:34 Ազդակներն այնքան էլ դրական չեն. «Հրապարակ» 10/22/2021   15:45 Դավիթ Սեդրակյանը հրաժարվել է մանդատից. Առուշ Առուշանյանը կդառնա պատգամավո՞ր

«Շաքարային դիաբետը թաքցնելու հիմքում լուրջ վտանգներ կան». էնդոկրիոնոլոգ 02/22/2019   13:11  |  Առողջություն

Տասնչորսամյա Մարին արդեն երեք տարի է` ունի շաքարային դիաբետ, սակայն այդ մասին նրա շրջապատում միայն վերջերս են իմացել: Մարին անկեղծանում է` ամենասկզբում մտավախություն ուներ, թե իմանալու դեպքում իր հետ այլեւս չեն շփվի կամ կսկսեն իրեն այլ կերպ վերաբերվել. «Երբեմն նույնիսկ լաց էի լինում, բայց այդ մասին ոչ ոք չէր իմանում»:

Իհարկե, Մարին միակը չէ, ով ունի շաքարային դիաբետ եւ ցանկություն` դրա մասին չխոսելու:  Առողջապահության նախարարության 2017 թվականի տվյալների համաձայն` Հայաստանում կա 375 անչափահաս դիաբետիկ: Մինչդեռ «Մուրացան» բժշկական կենտրոնից նշում են, որ ժամանակի ընթացքում դիաբետիկ երեխաների թվի աճ է գրանցվել, եւ այս պահի դրությամբ իրենք ունեն մինչեւ 15 տարեկան 500-ից ավել երեխա` շաքարային դիաբետով:

Դիաբետը քրոնիկ հիվանդություն է, որն ի հայտ է գալիս ենթաստամոքսային գեղձի ոչ բավարար քանակությամբ ինսուլին արտադրելու դեպքում, կամ երբ օրգանիզմը չի կարողանում յուրացնել ինսուլինը, ինչի արդյունքում էլ առաջանում է արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակի բարձրացում: Հիվանդությանը բնորոշ են նյութափոխանակության բոլոր տիպերի խանգարումները, ինչպես օրինակ ածխաջրատային, սպիտակուցային, ճարպային, ջրաաղային: Գոյություն ունեցող երեք տիպերից երեխաների մոտ հիմնականում հանդիպում է 1-ին տիպը. սա ինսուլինակախյալ տիպն է եւ բնորոշվում է ենթաստամոքսային գեղձի կողմից ինսուլինի անբավարար քանակի արտադրմամբ:

Մարին պատմում է, որ ժամանակի ընթացքում հարմարվել է հիվանդությանը եւ այն թաքցնելը այլեւս սկզբունքային հարց չի համարում. «Սկսեցի մտածել, որ բոլորս էլ մարդ ենք, դա բոլորիս հետ էլ կարող է պատահել, ու ի վերջո ամենամտերիմներին պատմեցի` դե պայմանով, որ ոչ ոքի չեն ասի»: Այսօր արդեն նա մտածում է, որ դրանում ոչ մի սարսափելի բան չկա, եւ եթե հետագայում մյուսներն էլ իմանան, խնդիր չի լինի. «Մտածում եմ` եթե երկու ընկերուհիներս եկած չլինեն, ու ես հանկարծ ինձ վատ զգամ, մյուսները չեն կարողանա ինձ օգնել, դրա համար` իմանում են` թող իմանան»:

Այս մտավախությունը հաստատում է «Մուրացան» բժշկական կենտրոնի Էնդոկրիոնոլոգիական բաժնի բժիշկ-էնդոկրիոնոլոգ Լուսինե Առաքելյանը: Նա պնդում է, որ դիաբետը թաքցնելը հաճախ ոչ միայն երեխաների, այլեւ ծնողների ցանկությունն է. վերջիններս չեն ուզում, որ շրջապատը իմանա իրենց երեխայի` ինսուլին սրսկվելու մասին կամ մտավախություն ունեն, թե մարդիկ հիվանդությունը կարող են վարակիչ համարել: Մինչդեռ բժիշկը թաքցնելու հիմքում լուրջ վտանգներ է տեսնում. «Երեխաների մոտ երբեմն կարող է հանդիպել հիպոգլիկեմիա` վիճակ, երբ արյան մեջ գլյուկոզը ընկնում է` պայմանավորված սրսկված դեղի բարձր դոզայով, ֆիզիկական ակտիվությամբ կամ ընդունած սննդի չափաբաժնով, եւ սա ուղեկցվում է թուլությունով, սրտխփոցով, ցնցումներով, ընդհուպ մինչեւ ուշաթափությամբ: Հետեւաբար` եթե շրջապատը չիմանա դիաբետի առկայության մասին, չի կարողանա առաջին օգնություն ցուցաբերել, ընդ որում` ճիշտ օգնություն. գուցե ջուր լցնեն վրան կամ այլ մի բան անեն` չիմանալով, որ առաջին հերթին պետք է քաղցր հեղուկ կամ սնունդ տալ»:

Բժշկի խոսքով` հիպոգլիկեմիան կարող է առաջացնել նաեւ շշմածության, ինչի առկայության դեպքում երեխան ի վիճակի չի լինի ընկալելու ուսուցչի կողմից ներկայացված դասը, եւ եթե ուսուցիչը չիմանա դիաբետի մասին, դա կարող է համարել աշակերտական չարաճճիություն:  Սրանից բացի, նա կարեւորում է նաեւ ճիշտ ժամանակին ներարկվելու պատասխանատվությունը. «Երբեմն անհրաժեշտություն է լինում դպրոցում լրացուցիչ ներարկում կատարել եւ սնվել, իսկ եթե շրջապատը չգիտի այդ մասին, եւ դպրոցում էլ չկան համապատասխան պայմաններ, որտեղ երեխան առանձին կարող է կատարել իր ներարկումը, ապա օրգանիզը դարձյալ կտուժի»:

«Ոգեշնչում» հոգեբանական արվեստանոցի համահիմնադիր, հոգեբան Հրաչյա Հովհաննիսյանը խնդրի հիմքում տարբեր պատճառներ է տեսնում: Առաջին հերթին, խնդիրը հասարակական ընկալման մեջ է. «Շաքարային դիաբետը մեր հասարակությունում ընդունված է համարել մեծահասակների հիվանդություն, հետեւաբար` երբ մարդիկ, իմանալով, որ երեխան ունի այդ այսպես կոչված «մեծական» հիվանդությունը, բնական է, որ ավելի մեծ խղճահարությամբ են լցվում նրա հանդեպ, ու դրան համապատասխան` փոխվում է իրենց վերաբերմունքը»,-ասում է հոգեբանը, - «Նույնը տեղի է ունենում  նաեւ հակառակ կողմում. ծնողները, իմանալով երեխայի դիաբետի մասին, հաճախ թաքցնում այն բարեկամներից, անգամ տատիկ-պապիկներից. պարզ է, որ ամեն օր խղճարության, ողբերգական վերաբերմունքի արժանանալը կարող է կրկնապատկել երեխայի սթրեսը: Սա իհարկե նաեւ մենթալիտետի հարց է»:

Բայց մենթալիտետից բացի կա նաեւ զուտ հոգեբանական պատճառ: Հովհաննիսյանի խոսքով` մարդիկ իրենցից անկախ ուզում են հերքել ինչ-որ բանի գոյությունը` այն «մոռացության տալով», այսինքն` դրա մասին չխոսելով. «Ժողովրդական լեզվով ասած` ուզում են իրենք իրենց յուղի մեջ տապակվել, նրանք առանձնապես մեծ օգնություն չեն ակնկալում հասարակությունից, ու մտածում են` էլ ի՞նչ իմաստ ունի խոսել այդ մասին»: Հոգեբանը վստահ է` հաճախ ծնողները իրենց մեջ դեռ հաղթահարած չեն լինում հոգեբանական այս խնդիրները, իսկ նրանց ցանկացած պահվածք, դիմախաղ, հույզ ոչ անմիջականորեն պրոյեկտվում է երեխաների վրա:

Նա  կարեւորում է ծնողների ճիշտ վարքն ու վերաբերմունքը դիաբետին եւ խնդրի լուծման տարբերակ է համարում փսիխոսոմատիկան, այլ խոսքով` հոգեմարմնական վերականգնողական աշխատանքը:

Հեղինակ` Միլենա Խաչիկյան


Արխիվ

[]