Թեմաներ
Հինգշաբթի 11 / 21 / 2019
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

11/21/2019   10:20 Ոստիկանի սպանության մեջ մեղադրվող 16-ամյա տղան, հնարավոր է, անմեղսունակ ճանաչվի. «Ժողովուրդ» 11/21/2019   10:11 Ինչո՞ւ է ակտիվացել Սերժ Սարգսյանը․ նրա թիմում հիասթափված են.«Ժողովուրդ» 11/21/2019   09:55 «Պետք է չմոռանանք հայ ժողովրդի արժեհամակարգը». «Իմ քայլի» պատգաավորը՝ Ստամբուլյան կոնվենցիայի մասին .«Հրապարակ» 11/21/2019   09:52 Ամուլսարի «խմորը» շատ ջուր է վերցնելու. նոր տեղեկություններ կան.«Փաստ» 11/21/2019   09:46 Սերժ Սարգսյանը խոսեց. Նա նահանջել է իր տված առաջին գնահատականից. «168 ժամ» 11/21/2019   09:42 Իշխանության եւ ԼՀԿ-ի միջեւ անջրպետը խորանում է. Մարուքյանը պարզաբանում է պահանջել Մակունցից. «Հրապարակ» 11/21/2019   09:36 Սուրիկ Խաչատրյանի ոդիսականը․ նախկին մարզպետի եղբայրը դատարան է դիմելու. «Ժողովուրդ» 11/21/2019   09:33 Խտրականություն. ՀԿԵ-ի ռուս մեքենավարները հայերից 3 անգամ ավելի շատ աշխատավարձ են ստանում. գործը հասել է ԱԱԾ «Փաստ» 11/20/2019   23:50 Սերժը Նիկոլի հետ դեռ անցյալ տարի «Մարիոտում» հատուկ պայմանավովրվել էր. Արմեն Աշոտյան 11/20/2019   23:45 ՀՀ ԱԽ քարտուղարը երկկողմ հանդիպում է ունեցել Ղազախստանի ԱԽ քարտուղար Կ. Կասիմովի հետ 11/20/2019   23:32 1 օրով կանջատվի ջրամատակարարումը Երևան քաղաքի որոշ թաղամասերում 11/20/2019   23:27 ՀՀ ԱԽ քարտուղար Ա․ Գրիգորյանը երկկողմ հանդիպում է ունեցել ՌԴ ԱԽ քարտուղար Ն. Պատրուշևի հետ 11/20/2019   23:15 ՏՏ ոլորտում համաշխարհային ներդրման համար 2019թ ՀՀ պետական մրցանակակիրը Տակեո Կանադեն է (Տեսանյութ) 11/20/2019   22:59 Հայաստանում կատարվածի մեջ կար նաև մեր մեղքը. Սերժ Սարգսյան (տեսանյութ) 11/20/2019   22:51 Վզներից բռնելու ենք հանենք, տանենք կանգնեցնենք դատարանները. Փաշինյան 11/20/2019   22:46 Նիկոլ Փաշինյանը ժամանել է Միլան, այցելել Հայ Առաքելական Սուրբ Քառասուն Մանկունք եկեղեցի 11/20/2019   22:08 Հայկ Մարությանն ընդունել է Հայաստանում Հնդկաստանի դեսպանին 11/20/2019   21:40 Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը մասնակցել է «Յունիսեֆ Հայաստան» -ի կազմակերպած Հայաստանում երեխաների առաջին գագաթաժողովին 11/20/2019   21:07 Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Կատարի Հայր Էմիր Համադ բին Խալիֆա Ալ Թանիի հետ 11/20/2019   20:53 Արման Սարգսյանը ներքին անվտանգության վարչության անձնակազմին է ներկայացրել ստորաբաժանման նորանշանակ պետ Արա Մկրտչյանին 11/20/2019   20:41 Մեր դուռը բաց է ձեզ համար․ նախագահ Արմեն Սարգսյանը կատարցի գործարարներին հրավիրել է ներդրումներ կատարել Հայաստանում (տեսանյութ) 11/20/2019   20:23 Վարչապետը հանդիպել է Մխիթարյան միաբանության վանահայրերին և Վենետիկի հայ համայնքի ներկայացուցիչներին 11/20/2019   19:43 Ապատիայից դուրս գալու փուլը. մարդիկ գիտակցում են, որ այլընտրանք է պետք 11/20/2019   19:20 Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանն ընդունել է Համաշխարհային բանկի պատվիրակությանը 11/20/2019   19:18 Քննիչը միջնորդել է երկարացնել Նարեկ Մութաֆյանի և Սարգիս Օհանջանյանի կալանավորման ժամկետը 11/20/2019   18:59 Չի բացառվում՝ Արա Բաբլոյանի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը պաշտպանները դատական կարգով բողոքարկեն 11/20/2019   18:32 Հայ-չինական առևտրային հարաբերությունների զարգացմանն ընդառաջ 11/20/2019   18:09 Արագածոտնի նախկին մարզպետ Սարգիս Սահակյանն ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը 11/20/2019   17:53 Ռուստամ Բադասյանը մասնակցել է մարդու իրավունքների պաշտպանությանը վերաբերող հանդիպում քննարկմանը 11/20/2019   17:47 «Կոմիտաս. 10 հայտնությունն» ի հիշատակ քանդակագործ Արտո Չաքմաքչյանի …և Արտոյի հայտնություններով 11/20/2019   17:38 Ես կառավարությանը կառաջարկեի թշնամիներ չփնտրել մեր դաշտում. Նարինե Դիլբարյան 11/20/2019   17:31 Արմեն Գրիգորյանը ելույթ է ունեցել ԱՊՀ երկրների ԱԽ քարտուղարների հանդիպմանը 11/20/2019   17:17 Հայ տղամարդու տեսակը վտանգված է. Պիղծ երեւույթների քարոզ է տեղի ունենում 11/20/2019   17:05 ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարին կից կձեւավորվի աշակերտական խորհուրդ 11/20/2019   16:57 Մարդու իրավունքների պաշտպանն իրականացնում է վերապատրաստում հոգեկան առողջության ոլորտի բուժանձնակազմերի համար 11/20/2019   16:34 Հայաստանն ավելացնում է արտաքին պարտքը՝ փոխարենը արժանանալով ՎԶԵԲ-ի գովազդին 11/20/2019   16:16 Փնտրվում է «Վերնատուն». Արթուր Ղազինյան 11/20/2019   16:06 ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է Անջեյ Կասպրշիկին 11/20/2019   16:02 Քաղպայմանագրի ծրագրում անկյունաքարային դրույթներից մեկը ինքնության պահպանումն ու զարգացումն է. Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ) 11/20/2019   15:48 Կոտայքի ոստիկանները բնակարանային գողություններ են բացահայտել․ կասկածյալը ձերբակալվել է (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ) 11/20/2019   15:32 Նախագահ Արմեն Սարգսյանը ելույթ է ունեցել Կրթության համաշխարհային ինովացիոն գագաթնաժողովում 11/20/2019   15:16 Բացահայտվել է թմրամիջոցների մաքսանենգության և ապօրինի շրջանառության հերթական դեպք 11/20/2019   15:10 Սպանության փորձի համար մեղադրվող քաղաքացին արդարացվել է 11/20/2019   14:57 Իշխանությունը փորձում է ինքն իրեն փրկել, Վայոց Ձորի նախկին մարզպետը Փաշինյանի հետ քայլած մեկն է. Գեւորգ Հովհաննիսյան 11/20/2019   14:54 Փաշինյանն այցելել է Սուրբ Ղազար կղզի, զորակցություն հայտնելու ջրհեղեղից տուժած Մխիթարյան միաբանությանը 11/20/2019   14:38 Լոռու մարզի դատախազությունը նախաձեռնություն է հանդես բերել Վանաձորի «Արցախ» պուրակը համայնքին վերադարձնելու և համայնքի խախտված իրավունքները վերականգնելու ուղղությամբ 11/20/2019   14:29 Տեղումներ չեն սպասվում 11/20/2019   14:19 Տեղի է ունեցել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագծի աշխատանքային քննարկում 11/20/2019   14:10 Դատավոր Գագիկ Հեբոյանը դատապարտվել է 7 տարվա ազատազրկման 11/20/2019   14:04 Վերաքննիչ դատարանը չէր կարող ինձ ազատություն տալ, քանի որ ես այն արդեն ունեմ. Արսեն Բաբայան (տեսանյութ)
11/19/2019   18:28 Նրանցից և՛ ոչ մեկը փողոցից չէր եկել իշխանության, բացառությամբ՝ Նիկոլ Փաշինյանի 11/19/2019   20:07 Չի կարող դատարանը կախված լինել մի խումբ անձանցից. Ալվինա Գյուլումյան 11/20/2019   23:50 Սերժը Նիկոլի հետ դեռ անցյալ տարի «Մարիոտում» հատուկ պայմանավովրվել էր. Արմեն Աշոտյան 11/19/2019   17:00 62-ամյա տղամարդը սեռական ոտնձգություն է կատարել 10 տարեկան աղջիկ երեխաների նկատմամբ 11/19/2019   12:32 «Օրբելի» կենտրոնի փորձագետ Անդրանիկ Հովհաննիսյանի մուտքը Հայաստան արգելվել է՝ նրա կողմից երկրի անվտանգությանը գոյություն ունեցող սպառնալիքների պատճառով 11/19/2019   23:42 Ժողովրդի վարչապետը կարծում է, թե Գարեգին Նժդեհը երբևէ Հովհաննես Բաղրամյանի հետ ծանոթ է եղել. Միհրան Հակոբյան 11/20/2019   18:09 Արագածոտնի նախկին մարզպետ Սարգիս Սահակյանն ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը 11/20/2019   17:47 «Կոմիտաս. 10 հայտնությունն» ի հիշատակ քանդակագործ Արտո Չաքմաքչյանի …և Արտոյի հայտնություններով 11/19/2019   15:20 Դատարանը կքննարկի Մանվել Գրիգորյանի մասը քրեական գործից անջատելու հարցը 11/20/2019   20:53 Արման Սարգսյանը ներքին անվտանգության վարչության անձնակազմին է ներկայացրել ստորաբաժանման նորանշանակ պետ Արա Մկրտչյանին 11/19/2019   15:06 Մարզական ֆեդերացիաների ու մարզիկների հայտարարությունը՝ Մելինե Դալուզյանի վերաբերյալ 11/20/2019   15:10 Սպանության փորձի համար մեղադրվող քաղաքացին արդարացվել է 11/20/2019   14:10 Դատավոր Գագիկ Հեբոյանը դատապարտվել է 7 տարվա ազատազրկման 11/20/2019   17:17 Հայ տղամարդու տեսակը վտանգված է. Պիղծ երեւույթների քարոզ է տեղի ունենում 11/19/2019   13:26 Ես պաշտոն հարգող մարդ եմ. ՀՀ թագավոր, վարչապետ, կաթողիկոս հարգում եմ. Վարդան Ղուկասյան 11/20/2019   19:43 Ապատիայից դուրս գալու փուլը. մարդիկ գիտակցում են, որ այլընտրանք է պետք 11/20/2019   12:00 Վերաքննիչ քրեական դատարանն արձանագրել է Արսեն Բաբայանի իրավունքների խախտումները 11/19/2019   15:11 ԱԱԾ-ն ձերբակալել է Ոստիկանության Թումանյանի բաժնի պետին 11/19/2019   12:08 Փաստորեն, ես ճիշտ էի, Նիկոլը ՝սխալ. գումարը չկա. Տիգրան Ուրիխանյան 11/19/2019   12:24 Գործատուն կարող է աշխատողին ասել քո հայացքն ինձ դուր չի գալիս, աչքերում դավաճանություն եմ տեսնում ու ազատի գործից.Գեւորգ Պետրոսյան (տեսանյութ)

 Աուտիզմը դառնում է հաղթահարելի. պատանիները նաեւ հմտանում են արհեստի ու արվեստի տարբեր ճյուղերում 03/31/2018   12:32  |  Մամուլ

 

Աուտիզմը՝ ուղեղի կանոնավոր զարգացման փոփոխությունների մի ամբողջ համակարգ է։ Դրանով տառապող երեխաները, ինչպես նաեւ մեծահասակները սովորաբար դժվարություններ ունեն խոսելու, ոչ խոսքային հաղորդակցման, սոցիալական հարաբերությունների, զվարճանալու եւ խաղալու ունակությունների հարցում։

Աուտիզմը հաղորդակցման, սոցիալիզացիայի, հարմարվողական վարքագծի եւ խոսքի զարգացման ծանր խանգարում է, որն արտահայտվում է մինչեւ երեխայի 3 տարեկանը եւ առավել հաճախ հանդիպում տղաների շրջանում։ Աուտիզմը կարելի է դասել 20-րդ դարի չբացահայտված հիվանդությունների շարքին։

Ապրիլի 2-ը աուտիզմի իրազեկման միջազգային օրն է, որը ՄԱԿ-ի կողմից հաստատվել եւ ճանաչվել է 2008 թվականից, եւ որի նպատակն է ընդգծել աուտիզմ ունեցող երեխաների եւ մեծահասակների կյանքի որակը բարելավելու անհրաժեշտությունը, որպեսզի նրանք վարեն լիարժեք եւ բովանդակալից կյանք։

Աուտիզմով տառապող հիվանդների թիվն ամբողջ աշխարհում ավելացել է 10-15 անգամ։ Հիվանդության դեպքերի ավելացում է նկատվում նաեւ Հայաստանում, սակայն մասնագետներն այն պայմանավորում են ախտորոշման ենթարկվող երեխաների աճի թվով։

Սովորաբար հիվանդության ծագումնաբանության 9 հնարավոր պատճառ է նշվում, որոնցից են գենետիկական գործոնը, քիմիական նյութերով, ծանր մետաղներով թունավորումը, աուտոիմուն գործոնները եւ այլն։

Հայաստանում աուտիզմով հիվանդ երեխաների պետական պատվերի շրջանակներում բուժումն ու ռեաբիլիտացիան իրականացվում են «Հանրապետական մանկական վերականգնողական կենտրոնում» եւ «Օշական» մանկական վերականգնողական կենտրոնում։ Սակայն այս հարցում իրապես առաջատար է համարվում «Արաբկիր» ԲՀ —ի «ԱրԲես» առողջության կենտրոնը՝ իր 7 «Երեխայի զարգացման եւ վերականգնողական կենտրոն» մարզային մասնաճյուղերով, որտեղ աուտիզմով երեխաները հնարավորություն ունեն ստանալ բազմամասնագիտական վերականգնողական բուժօգնություն տեղում՝ չհասնելով մայրաքաղաք։

Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ ամեն 20 րոպեն մեկ տեղի է ունենում աուտիզմի նոր ախտորոշում։ Աշխարհում յուրաքանչյուր 110 երեխայից 1-ը տառապում է աուտիզմով։ Ամեն տարի 10-17 տոկոսով աճում է աուտիզմով հիվանդների թիվը։ Աշխարհում աուտիզմ ախտորոշումն ունեցող մարդկանց թիվը հասնում է 67 միլիոնի։

Հայաստանում վիճակագրական հստակ տվյալներ չկան, սակայն, ըստ հաշվառվածների, աուտիզմով հիվանդների թիվը հասնում է մոտ 1000-ի։ 1980-ականներից աուտիզմը կտրուկ աճեց՝ պայմանավորված այդ խնդրով բժիշկներին դիմելու հաճախությամբ։ Ըստ մասնագետների, մարդիկ այսօր այդ խնդրի վերաբերյալ ավելի շատ տեղեկություններ ունեն, եւ եթե անցյալում նախընտրում էին նման երեխաներին թաքցնել բոլորից, այսօր ծնողները գնալով ավելի հաճախակի են դիմում մասնագետներին՝ զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների դաստիարակության գործում օգնություն եւ աջակցություն խնդրելով։

Հոգեբանները հորդորում են չմեկուսացնել աուտիզմ ունեցող երեխային։ Նրանց պետք է հնարավորություն տալ շփվելու այլ երեխաների հետ։

Վերջին տարիների մեր կարեւոր ձեռքբերումներից է երեխաների զարգացման եւ վերականգնողական կենտրոնների ստեղծումը Երեւանի Մալաթիա–Սեբաստիա համայնքի թիվ 9 պոլիկլինիկայում եւ Կապանի բժշկական կենտրոնում, ինչը նպաստում է այս խնդրով տառապող երեխաների բուժման տարածքային եւ ֆինանսական մատչելիությանը։

Աուտիզմով հիվանդ երեխաների նկատմամբ հոգածությունն ու խնամքը առավելապես մեծացնելու նպատակով 2012թ. ՀՀ առաջին տիկնոջ՝ Ռիտա Սարգսյանի նախաձեռնությամբ եւ անմիջական աջակցությամբ ստեղծվեց «Աուտիզմի ազգային հիմնադրամը»։ Այն ստեղծված է՝ օգնելու աուտիզմ եւ զարգացման այլ խանգարումներ ունեցող անձանց ու նրանց ընտանիքներին, ստեղծելու անհրաժեշտ պայմաններ նրանց բուժման, վերականգնման, կրթության եւ զբաղվածության, սոցիալական ադապտացիայի համար։

Այնուհետեւ հիմնադրամի գործունեության արդյունքում 2014թ. մայրաքաղաքում կայացավ «Երեխաների զարգացման միջազգային կենտրոնի» բացումը, որի առաքելությունը աուտիզմով հիվանդ երեխաների ընտանիքներին աջակցելն է։ Կենտրոնում երեխաները հատուկ թերապիա են անցնում անհատական ծրագրերով։

«Երեխաների զարգացման միջազգային կենտրոնի» տնօրեն Լիլիթ Աթաջանյանը «ՀՀ»–ի հետ զրույցում ցավով արձանագրեց աուտիզմի համաշխարհային վիճակագրության ցուցանիշները, բայց եւ գոհունակությամբ մատնանշեց այն փաստը, որ Հայաստանն այն բացառիկ երկրներից է, որտեղ գործում է աուտիզմով հիվանդ երեխաների խնամքի եւ վերականգնողական կենտրոն, որն ամբողջությամբ պետական հոգածության տակ է։ Կենտրոնի գործունեությամբ, Լ. Աթաջանյանի վստահեցմամբ, լուծվում է նաեւ սոցիալ–տնտեսական խնդիր, որի շահառու են դառնում հիվանդ երեխայի ընտանիքի անդամները։

«Երեխաները չեն կարող բուժվել, քանի որ աուտիզմի համար դեղամիջոց հայտնաբերված չէ։ Սակայն ինտենսիվ վաղ միջամտությունը զգալի առաջընթաց արձանագրելու հնարավորություն է տալիս։ Աուտիզմով ախտորոշված երեխաներն ունեն հատուկ ծառայությունների եւ աջակցության կարիք՝ այս ամենին հասնելու համար»,-ասաց կենտրոնի տնօրենը։

Ամբողջ աշխարհում 80 տոկոս աուտիզմ ունեցող մեծահասակներ գրեթե գործազուրկ են, ուստի կենտրոնի գործունեության կարեւոր բաղկացուցիչն են նաեւ աուտիզմ ունեցող պատանիների տարիքային հատուկ մասնագիտական վերապատրաստմանն աջակցելը եւ նրանց համար զբաղվածություն ապահովելը։

«Երբ բացվեց կենտրոնի առաջին մասնաշենքը, այն շուրջ 60 սան ուներ, քանի որ շենքային պայմանները թույլ չէին տալիս մեծ թվով երեխաներ ընդգրկել։ 2015թ. նույնական երկրորդ անգործուն հարեւան շենքը տրամադրվեց երկրորդ մասնաշենքի կառուցմանը՝ աուտիզմով պատանիների համար տարիքային հատուկ մասնագիտական վերապատրաստման անցկացման համար»,-տեղեկացրեց կենտրոնի տնօրենը։

Այժմ կենտրոն է հաճախում 180 երեխա, որից 80-ը՝ դեռահասներ են։ Կենտրոնի տնօրենի տեղեկացմամբ՝ նոր մասնաշենք է կառուցվում, որի հաջող մեկնարկից հետո դեռահասներն արդեն հնարավորություն կունենան մասնագիտական ունակությունները զարգացնել լիովին բարենպաստ պայմաններում։ Բայց առկա հնարավորություններն էլ չեն խոչընդոտում, որ նրանք իրենց նախընտրած արհեստը սովորեն։ Մասնագիտական հմտությունների բացահայտումը հնարավորություն կտա նրանց լուծելու իրենց զբաղվածության խնդիրը։

Լիլիթ Աթաջանյանի տեղեկացմամբ՝ նրանցից ոմանք հմտացած են թղթի արտադրության բնագավառում, ոմանց համար հետաքրքիր են նկարչությունը, կավագործությունը, ոմանց՝ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները։ Ի դեպ, աուտիկներ են եղել նաեւ հանճարեղ մարդիկ. նրանցից հիշատակվում են Մոցարտը, Ագաթա Քրիստին։ Հատկանշական է, որ աուտիզմով տառապող երեխաների մեծ մասը բացառիկ ունակություններ է ցուցաբերում նաեւ ծրագրավորման ոլորտում։

Լուսինե ՆԱԶԱՐՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում

Աղբյուր` Փաստինֆո


Հարակից հրապարակումներ`

17:06 16/02/2018  |  ԼՐԱՀՈՍԲժշկական համակարգի հաշտարարը կապահովի արագ և անվճար պաշտպանություն
15:16 10/02/2018  |  Հետաքրքիր է իմանալ5 մթերք, որոնք կպաշտպանեն քաղցկեղից
14:08 07/01/2018  |  ԱնցուդարձՆիհարելու արդյունքում կարող է ամբողջությամբ փոխվել արտաքինը
10:52 07/01/2018  |  Հետաքրքիր է իմանալԴեմքի մաշկի և փափուկ հյուսվածքների պլաստիկան՝ տարիքային փոփոխությունների դեմ պայքարի լավագույն միջոց
16:22 14/12/2017  |  Հետաքրքիր է իմանալԳիտնականները նիհարելու նոր միջոց են հայտնաբերել
16:56 05/12/2017  |  Հետաքրքիր է իմանալԳիտնականները պարզել են, թե ինչպես Է ճարպոտ սնունդը քայքայում օրգանիզմը
11:05 26/11/2017  |  ԱռողջությունՍեռական կյանքն ու ֆիզիկական ակտիվությունը` սիրտ-անոթային հիվանդությունների ժամանակ. Սրտաբան Մարինե Օրդյանը ներկայացնում է առողջ ապրելակերպի կանոնները
15:16 16/11/2017  |  Հետաքրքիր է իմանալԻնչպես արդյունավետորեն բարելավել հոգեկան առողջությունը
11:27 12/11/2017  |  ԱռողջությունԱվելորդ քաշի պատճառներն ու հետևանքները
13:38 09/11/2017  |  ԱռողջությունՀայաստանում 2018-ից սրտի վիրահատությունները կիրականացվեն ավելի մատչելի գներով

Տեսանյութեր

11/20/2019   18:56 Դատավորներն աշխատանքից ազատվելու վախից սկսել են կանոնավոր աշխատել. քաղաքացիները դատարանների մասին

Տեսադարան

11/18/2019   16:06 Երիտասարդների նստացույցը շարունակվում է. պահանջում են նախարարի հրաժարականը

Մամուլ

Արխիվ

[]