Թեմաներ
Հինգշաբթի 04 / 09 / 2020
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

04/09/2020   14:21 Կոչերը, որոնք թիրախավորված չեն, արդյունավետ չեն. Փոխվարչապետը բնակիչներին կոմունալ բեռից ազատելու մասին 04/09/2020   14:14 Ապրիլի 10-11-ը ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է անձրև 04/09/2020   14:03 Արցախի ոստիկանությունն արձագանքել է Դանիել Իոաննիսյանի պնդումներին 04/09/2020   13:57 ԱԺ հատուկ քննիչ հանձնաժողովը բավարարել է ՀՀ երրորդ նախագահի պայմանը 04/09/2020   13:55 Օպերատիվ իրավիճակը հանրապետությունում ապրիլի 8-ից 9-ը 04/09/2020   13:48 Սիսիանի ոստիկանությունում բռնություններին առնչվող նյութերն ուղարկվել են ՀՔԾ. Գոռ Աբրահամյան 04/09/2020   13:40 3750 հղի կին աջակցություն կստանա. Ծրագիրը կմեկնարկի վաղը 04/09/2020   13:38 ՊԵԿ-ն առաջարկում է քննիչի լիազորություններն ընդլայնել ու գույքագրում կատարելու իրավունք վերապահել 04/09/2020   13:35 Ո՞ր պահին հասկացաք, որ «նվիրյալներ չեք». Արսեն Բաբայանը՝ Լենա Նազարյանին 04/09/2020   13:17 Կառավարությունը կաջակցի «Կորսան Կորվիամ» ընկերությունից տուժած հայաստանյան կապալառուներին. Հարուցված ամենամասշտաբային քրեական գործերից է 04/09/2020   13:12 Սևքար համայնքում բուժքույր է մեկուսացվել՝ կորոնավիրուսի կասկածանքով 04/09/2020   13:09 Ամենօրյա վարակազերծում հանրապետության ողջ տարածքում 04/09/2020   13:06 ՍԱՏՄ-ում ախտահանությունները շարունակվում են 04/09/2020   13:03 Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունն արգելանք չի կիրառի կառավարության կողմից շահառուներին սոցիալական աջակցության համար տրամադրված դրամական միջոցների վրա 04/09/2020   13:00 Ցրտահարությունից վնասված են լինելու ծիրանի որոշ այգիներ. Էկոնոմիկայի նախարար 04/09/2020   12:50 Պլան և շոու. Հայաստանի առաջիկա փուլի բնորոշիչները 04/09/2020   12:47 Միկրոբիզնեսի մեծ մասը կսնանկանա. Տնտեսագետ 04/09/2020   12:44 Փոխվարչապետը մանրամասնում է որ ապրանքներն են էժանանալու 04/09/2020   12:39 «Ուզու՞մ եք չզեկուցեմ, միանգամից դեմ քվեարկեք». ԼՀԿ-ի երրորդ նախագծին եւս հանձնաժողովը դրական եզրակացություն չտվեց 04/09/2020   12:36 Գների կտրուկ աճի մասին խոսք չկա, հակառակը դիտվում է գների նվազման միտում. Պարզաբանում է ՏՄՊՊՀ նախագահը 04/09/2020   12:31 «Երբ իմանան, որ նման հարց կա չեն ցանկանալու ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերել». պետաիրավական հանձնաժողովը չընդունեց ԼՀԿ-ի առաջարկը 04/09/2020   12:25 Քրեական գործեր ՝ քվեաթերթիկը լուսանկարահանելու դեպքի առթիվ 04/09/2020   12:14 Աջակցություն կստանան միկրոձեռնարկատիրությամբ զբաղվող սուբյեկտները 04/09/2020   12:11 Հանգստանալու ժամանակ չկա. ԱՀԿ-ն զգուշացնում է. Եվրոնյուզ 04/09/2020   12:08 Պարտադիր թեստավորում կանցնեն բոլոր բուժաշխատողները, թոքաբորբով հիվանդ բոլոր քաղաքացիները. Վարչապետն ասաց վաղվանից ստեղծելու են օրական 1000 թեստի հնարավորություն 04/09/2020   12:05 Կորոնավիրուսով վարակվածության դեպքերն աշխարհում հատել են 1.5 միլիոնը. Ալջազիրա 04/09/2020   12:02 Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի վիճակը բարելավվում է. Ռոյթերս 04/09/2020   11:59 Բանկերը վարկային արձակուրդ են տվել 290 հազար քաղաքացիների. Վարչապետ 04/09/2020   11:33 Կորոնավիրուսից մահացածը 80-ամյա տղամարդ է 04/09/2020   11:04 Կորոնավիրուսով վարակակիրների թիվը հասել է 921-ի․ մեկ մարդ մահացել է 04/09/2020   10:47 ՊՎԾ-ն մշտադիտարկում է իրականացրել Երևանի բուսաբանական այգում վարձակալությամբ տրամադրված հողատարածքների օրինականության վերաբերյալ 04/09/2020   10:40 Փրկարարները տեղափոխել են դին եւ տունն ախտահանել 04/09/2020   10:35 Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է 04/09/2020   10:32 Միջպետական և հանրապետական նշանակության ճանապարհներին կատարվում են ընթացիկ ամառային սպասարկման աշխատանքներ 04/09/2020   10:01 Ինչո՞ւ հեռացավ Հակոբ Ճաղարյանը. Նա վարչապետին «կամ-կամ»-ի առաջ է կանգնեցրել․ «Հրապարակ» 04/09/2020   09:53 Աբովյանի ուղղիչ հիմնարկի նախկին պաշտոնյային կառավարությունը 1200 եվրո փոխհատուցում կտա․ «Ժողովուրդ» 04/09/2020   09:48 Պատահական ոչինչ չի լինում․ ի՞նչ է ուզում առաջին նախագահը․ «Փաստ» 04/09/2020   09:43 Անակնկալ զարգացումներ ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում․ «Հրապարակ» 04/09/2020   09:37 Մոնիթորինգ բանկային համակարգում. Վճարումները պրոբլեմատիկ են դարձել․ «Փաստ» 04/09/2020   09:34 Փոփոխություններ՝ Սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովի աշխատանքներում. Կլինի հաղորդագրություն․ «Ժողովուրդ» 04/09/2020   09:31 ՍԴ-ի թեման չի փակվել. «պատերազմը» շարունակվում է. նոր նախագիծ են բերել․ «Հրապարակ» 04/09/2020   09:22 Ծանր հարված քաղավիացիային․ ինչ է սպասվում մայիսին և ով է իրավիճակի պատասխանատուն․ «Ժողովուրդ» 04/09/2020   09:18 «Ալեքս տեքստիլի» աշխատակիցներին մարտին վճարել են միայն աշխատած 4 օրվա համար․ «Փաստ» 04/09/2020   09:17 Covid 19 վարակ ունեցող 4-ամյա երեխան վիրահատվել է համալսարանական հիվանդանոցում 04/09/2020   09:13 Հրայր Թովմասյանի գործով Մուկուչյանը ցուցմունք է տվել․ «Ժողովուրդ» 04/09/2020   09:09 Ընտրական գործընթացը կավարտվի, անուններ կտամ. Արցախի ԿԸՀ նախագահը դիտորդների մասին․ «Հրապարակ» 04/09/2020   09:05 Սիսիանում քաղաքացիներին ծեծի ենթարկելու միջադեպի կիզակետում կանգնած է Սիսիանի ոստիկանապետի ԺՊ-ն․ «Ժողովուրդ» 04/09/2020   09:01 «Մտածեք, թե ինչ հարցեր եք տալու Սերժ Սարգսյանին»․ «Հրապարակ» 04/09/2020   08:56 Ովքեր են Արցախի ցույցի «հովանավորները». դա Փաշինյանի սրտով չէ․ «Փաստ» 04/09/2020   08:52 Ծառուկյանը հրադադար է հայտարարել․ «Հրապարակ»
04/08/2020   15:11 Կորոնավիրուսը չի ապրում մակերեսների վրա. նոր հետազոտության արդյունքները շրջել են COVID-19 փոխանցման ուղիների մասին պատկերացումները. МК 04/07/2020   14:56 Արցախում գրանցվել է կորոնավիրուսով վարակվածության առաջին դեպքը 04/08/2020   13:12 Աշխատանքից ազատվելու իմ որոշման հիմքերը հանդիսանում են քաղավիացիայի հանդեպ ցուցաբերվող կործանիչ, քայքայիչ և ապապետական մոտեցումները․ Հակոբ Ճաղարյան 04/08/2020   16:42 200-300 թեստ անելով չենք կարող ասել համաճարակն ի՞նչ պատկեր ունի. համաճարակաբան 04/08/2020   15:47 ԱԱԾ-ն հաստատել է՝ ԿԳՄՍ պաշտոնատար անձանց առնչվող քրգործ է քննվում. Yerevan.Today 04/07/2020   20:30 Հայ ինժեներները ստեղծել են թոքերի արհեստական շնչառության սարք 04/07/2020   17:08 Սպանության փորձ` Շենգավիթում. Թիրախի վրա կրակել են ատրճանակից 04/08/2020   15:38 Մարությանը վարչապետի մոտ խորհրդակցությանը մասնակցել է պաշտպանիչ դիմակով 04/08/2020   23:30 Կինը գրգռվածություն է զգացել եւ ամիսներ շարունակ խուսափել է սեքսից՝ հազվադեպ հիվանդության պատճառով 04/07/2020   16:30 Փաշինյանը ստում է. նախորդ տարի տրվել է 20 մլրդի պարգեւատրում, որը կազմում է շուջր 58 մլն դոլար. Նարեկ Սամսոնյան 04/08/2020   11:04 Կորոնավիրուսով վարակակիրների թիվը հասել է 881-ի, ունենք եւս մեկ մահ 04/08/2020   18:07 Էջմիածնի մարզադաշտի տարածքում դի է հայտնաբերվել 04/07/2020   21:53 Անգամ չէի ուզում պատկերացնել, թե ինչ կլիներ, եթե մենք ուշացնեինք օգնությունը. Արման Թաթոյան 04/09/2020   11:04 Կորոնավիրուսով վարակակիրների թիվը հասել է 921-ի․ մեկ մարդ մահացել է 04/08/2020   09:33 Մինչ զինվորին սպանելը նրա վրա նռնակ են նետել դիրքում. մանրամասներ զինվորի մահվան դեպքից․ «Ժողովուրդ» 04/08/2020   18:05 Այսօր կեսգիշերից ուժի մեջ կմտնի գործատուի կողմից տրամադրվող տեղեկանքի փոփոխված տարբերակը 04/09/2020   13:40 3750 հղի կին աջակցություն կստանա. Ծրագիրը կմեկնարկի վաղը 04/08/2020   16:30 Փրկարարները հայտնաբերել են դի 04/07/2020   21:19 Փառք Աստծո ձեռքով, ոտքով եմ կաշխատեմ, բայց չեմ ուզում պարտքերի մեջ խրվել. Քաղաքացին ահազանգում է 04/07/2020   18:52 WhatsApp-ը նոր սահմանափակումներ է մտցրել հաղորդագրություններն այլ մարդկանց վերաուղարկելու համար

Գերմանիայի Բունդեսթագի մի խումբ պատգամավորներ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առթիվ հանդես են եկել նախաձեռնությամբ 04/06/2015   21:35  |  ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ

Գերմանացի մի խումբ պատգամավորներ հանդես են եկել Բունդեսթագի կողմից Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման և Ցեղասպանության մեջ Գերմանական կայսրության պատմական պատասխանատվության անվերապահ ճանաչման նախաձեռնությամբ: Բունդեսթագի պատգամավորների ներկայացրած առաջարկը, Yerevantimes.am-ի թարգմանությամբ, ներկայացնում ենք ստորև.

 

1915/1916թթ. հայերի Ցեղասպանության 100-րդ տարելից-Գերմանիան պետք է աջակցի լուսաբանմանը և հաշտեցմանը

 

Բունդեսթագը պետք է վճռի.

Գերմանիայի Բունդեսթագը հաստատում է.

 

Գերմանիայի Բունդեսթագը հիշում է Առաջին աշխարհամարտի ընթացքում Օսմանյան կայսրությունում աքսորի և ջարդերի հետևանքով զոհվածներին, ինչը հանգեցրեց Անատոլիայի հայ բնակչության գրեթե ամբողջական ոչնչացմանը: Ըստ գիտական հաշվարկների՝ ոճրագործությանը զոհգնացին 1.5 միլիոն մարդ:

Գերմանիայի Բունդեսթագը հաստատում է Օսմանյան կայսրության երիտթուրքական կառավարության կողմից պարբերաբար պլանավորված և կազմակերպված հայ բնակչության ոչնչացումը որպես Ցեղասպանություն՝ համաձայն ՄԱԿ-ի 1948թ. Ցեղասպանության պատժի և կանխարգելման մասին կոնվենցիայի: Ըստ գիտական հետազոտությունների՝ արամեացի-ասորի բնակչությունը Ցեղասպանության հանցագործության մեջ ներկայացվում է զոհերի մեկ ուրիշ խումբ:

Գերմանիայի Բունդեսթագը զղջում է, որ հայերի ոչնչացմանը Գերմանական կայսրությունը կրել է պատմական պատասխանատվություն: Պաշտպանություն ստանալով ռազմական դաշնակից Գերմանական կայսրության կողմից՝ երիտթուրքական կառավարությունը ողջ ուժով իրականացնում էր իր միատարր քաղաքականությունը: Գերմանիան միջամտում էր որպես հովանավոր պետություն՝չնայած բազմակողմանի տեղեկությունները ազդու չէին իր օսմանյան դաշնակիցների մոտ, որպեսզի կանգնեցնեն գազանությունները: Առաջին աշխարհամարտի ավարտին իշխանությունից զրկված երիտթուրքական կառավարության ղեկավար կազմակերպիչներին միջազգային  քրեական հետապնդումից ապաստան ու պաշտպանություն տրվեց Գերմանիայում: Գերմանական կայսրությունը պետք է նաև իրեն վերագրեր Օսմանյան կայսրությունում տեղակայված իր զինվորականության գործելակերպը, որ երբեմն ստորագրում էր Օսմանյան կայսրության կենտրոնական կառավարության աքսորի հրամանները և որոշ դեպքերում ակտիվ կերպով մասնակցություն էր ունենում հայկական ինքնապաշտպանական մարտերի ճնշմանը: Գերմանիայի Բունդեսթագը  հայցում է հայերի ներողամտությունը, Ցեղասպանության մեջ Գերմանական կայսրության մասնակցության  համար:

Գերմանիայի Բունդեսթագը հաստատում է Ցեղասպանության հանցագործության քաղաքական հետևանքների և Գերմանական կայսրության նախկին դերի ակտիվ պարզաբանման անհրաժեշտությունը: Սա մասնավորապես պահանջում է 15-րդ ընտրաշրջանից Բունդեսթագի առաջարկի («1915թ. հայերի արտաքսման և ջարդերի մասին հիշողությունն ու մտքերը-Գերմանիան պետք է նպաստի Թուրքիայի և Հայաստանի հաշտեցմանը» (Bundestagsdrucksache 15/5689)) ամբողջական տեղափոխում: Այդ տեսակետից կրթության բնագավառում պետական քաղաքականությանը արվելու է առաջարկ. նպաստել, որ հայերի արտաքսման և ոչնչացման վերանայումը հաջորդի որպես 20-րդ դարում էթնիկ կոնֆլիկտների պատմության (նաև Գերմանիայում) վերանայման մաս»: Բացի Բրանդենբուրգ դաշնային երկրից,  հայերի Ցեղասպանությունը մինչ այժմ ոչ մի դաշնային երկրի դպրոցական դասընթացի ուսումնական ծրագրերի մեջ ներառնված չէ:

Գերմանիայի Բունդեսթագը հարգում է այս ամենը նկատի ունեցող այն բոլոր գերմանացիների և թուրքերի ջանքերը, որոնք դժվար հանգամանքներում և հակառակ իրենց կառավարությունների դիմադրության՝ խոսքով ու գործով նպաստել են հայերի գոյության իրավունքին և կանանց, տղամարդկանց ու երեխաների փրկությանը: Չնայած շատ գերմանացի անհատների անթիվ բացատրական գրություններին (որոնց մեջ այնպիսի քաղաքական գործիչներ, ինչպիսիք են Կառլ Լիեբքնեխթը, Էդուարդ Բերնշթայնը, Գեորգ Լեդեբոուրը, Գեորգ Գրադնաուերը, Ֆիլիպ Շայդեմանը և Մատիաս Էրցբերգերը, ինչպես նաև ավետարանական և կաթոլիկ եկեղեցիներից այնպիսի կարկառուն անհատներ, ինչպիսիք են Յոհաննես Լեփսիուսը, Ադոլֆֆոն Հարնաքը և Լորենց Վերթմանը)՝  գերմանական կայսերական կառավարությունը խուսափեց իր օսմանյան դաշնակցի վրա ազդու ճնշում գործադրելուց: Պատմական հիշողության մեջ մեծ է գրող և պացիֆիստ Արմին Թ. Վեգների ավանդը, որը Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, որպես զինվորական բժիշկ, դարձավ Ցեղասպանության ականատես և իր կյանքը մեծ վտանգի ենթարկելով՝ լուսանկարելով հաստատում էր դաժան իրադարձությունը: Օսմանյան բարձրաստիճան պաշտոնյաները, որոնց մեջ նահանգապետներ և շրջանային կառավարիչներ, ինչպես օրինակ` Ֆաիք Ալի բեյը, Մեհմեդ Ջելալ բեյը, Մուստաֆա աղա Ազիզօղլուն և Հուսեին Նեսիմի բեյը, որոնք կենտրոնական կառավարության աքսորի հրամաններին հակառակվում էին, ազատվեցին իրենց պաշտոնից, սպանվեցին կամ մահապատժի ենթարկվեցին:  Այս,  մինչ օրս   թաքնված հերոսները կարող են օրինակ  ծառայել Թուրքիայի երիտասարդ պատմությունը վերանայելիս:

Գերմանիայի Բունդեսթագը ողջունում է վերջին տարիներին Թուրքիայի քաղաքացիական հասարակության մեջ աճող բաց քննարկումը, սակայն հաստատում է օրենքով երաշխավորված կարծիքի ազատության անհրաժեշտությունը: Չնայած թուրքական քրեական իրավունքի մեղմմանը՝ շարունակվում է ճնշումը հրապարակայնորեն Ցեղասպանության ոճրագործությամբ զբաղվող գիտնականների, լրագրողների, արվեստագետների, ինչպես նաև ֆիլմարտադրողների նկատմամբ:

Գերմանիայի Բունդեսթագը խրախուսում է Թուրքիայում այն բոլոր ջանքերը, որոնք գործադրվում են Ցեղասպանության հետագա լուսաբանման և Թուրքիայի ու Հայաստանի հաշտեցման համար:

Գերմանիայի Բունդեսթագը պահանջում է Դաշնային կառավարությունից,

 

1.Ցեղասպանության մեջ Գերմանական կայսրության պատմական պատասխանատվության անվերապահ ճանաչում:

2.«1915թ. հայերի արտաքսման և ջարդերի մասին հիշողությունն ու մտքերը-Գերմանիան պետք է նպաստի Թուրքիայի և Հայաստանի հաշտեցմանը» (Bundestagsdrucksache 15/5689) 15-րդ նստաշրջանի Բունդեսթագի առաջարկը լիովին շրջանառության մեջ դնել և հաստատել դպրոցական դասընթացի ուսումնական ծրագրերում Ցեղասպանության թեման կազմելու նպատակով դաշնային երկրների կրթության նախարարների տեղի ունեցող կոնֆերանսի շրջանակներում:

3.Քաղաքականության շրջանակներում հոգ տանել, որ այն բոլոր գերմանացիները, որոնք պայքարելեն հայ բնակչության գոյության իրավունքի համար, հավասարապես գնահատվեն:

4.Առաջարկել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը գերմաներեն-լեհերեն  դասագրքերի օրինակով գերմաներեն-հայերեն դասագրքեր կազմելու համար ստեղծել հանձնաժողով, որպեսզի այս շրջանակներում երկու երկրների պատմաբանների շնորհիվ ընդհանուր պատմության դասագրքերի  մշակման հնարավորություն տրվի:

5. Ընդ որում օգնել, որ թուրքերը և հայերը հասնեն համաձայնության պատմական հանցանքի լուսաբանման, հաշտեցման ու ներման միջոցով, և սրա համար թուրքական կառավարությանը համապատասխան միջոցներ առաջարկել, ինչպես նաև ֆինանսապես օգնել, որպեսզի Թուրքիայում հիշատակման և ընդհանուր հանդիպման վայր ստեղծվի, ինչպես օրինակ՝թուրք-հայկական հաշտեցման նպատակով հաստատության հիմնում,

6. Հանդես գալ թուրքական կառավարության և Թուրքիայի Ազգային մեծ Ժողովի դեմ՝ Թուրքիայում մասնավորապես հայերի կողմից կարծիքի արտահայտման կատարյալ ազատության համար և պահանջել Թուրքիայի քրեական օրենսգրքում ներկա բոլոր դեռևս հակասող օրենքների վերացում:

7.Ընդդեմ թուրքական կառավարության՝ շեշտել երկրի պատմությունը հասարակական և քննադատական լուսաբանմանը ակտիվորեն պաշտպանելու և անձամբ դրանով հանդես գալու անհրաժեշտությունը, որ ընդհանուր առմամբ հասարակությանը մատչելի դառնան ոչ միայն այս հարցի առթիվ Օսմանյան կայսրության պետական փաստաթղթերը, այլև արտաքին գործերի նախարարության արխիվից Գերմանիայի կողմից Թուրքիային հանձնված պատճեները:

8.Ընդ որում աջակցել, որ Թուրքիան և Հայաստանը միջպետական հարաբերությունների կարգավորման նախկին ջանքերը կրկին բարելավեն:

 

Հիմնավորում

 

100 տարի առաջ 1915թ. ապրիլի 24-ին միայնակ իշխող երիտթուրքական կառավարական կուսակցության, Միություն և առաջադիմություն կոմիտեի հրամանով (թուրքերեն` «Ittihad ve Terakki Cemiyeti»), Ստամբուլի հայ քաղաքական և մշակութային էլիտան ձերբակալվում, առևանգվում և մեծամասամբ սպանվում է: Ձերբակալությունները կազմում էին հայ բնակչության, նաև մյուս համայնքների, ինչպես արամեցի-ասորի, նաև քաղկեդոնական քրիստոնյաների պետականորեն ծրագրված ու կազմակերպված զանգվածային ոչնչացման առաջին քայլը:

Այդ ժամանակից ի վեր ապրիլի 24-ը Ցեղասպանության հիշատակի օր է ողջ աշխարհի հայերի համար: Երբ Կենտրոնական Եվրոպայի երկրների (Գերմանիա, Ավստրո-Հունգարիա) կողմում Օսմանյան կայսրությունը մտավ պատերազմի մեջ, Օսմանյան բանակում ծառայող հայ զինվորներին կենտրոնացրին աշխատանքային գումարտակներում և մեծ մասը սպանվեց: Հայ կանայք, երեխաներ և ծերեր 1915թ. վաղ գարնանից ոչ միայն Արևելքի ճակատային շրջաններից, այլև ողջ Անատոլիայից տարագրվեցին և սիրիական անապատով մահվան երթի ուղարկվեցին:

Փախստականների հոսանքները հաճախ թիրախ էին նախապես տեղեկացված հրոսակախմբերի կողմից, որոնք տարագիրներին ուղեկցող զինված պահակայինների մասնակցությամբ մասամբ կողոպտում ու կոտորում էին: Ընդսմին, անչափահաս աղջիկներ և տղաներ հաճախ առևանգվում և ստրկացվում էին: Աքսորավայր հասնող տարագիրների բնակեցման համար ոչինչ ձեռք առնված չէր: Թուլացած և հիվանդություններից հաշմված մարդիկ կենտրոնացված էին լքված քարավանատներում ու հասարակ վրանաճամբարներում և մինչև իսկ թողնված առանց համապատասխան սննդի ու մաքուր խմելու ջրի:

Ցեղասպանության վերջնական փուլում ճամբարներում պարբերաբար տեղի էին ունենում զանգվածային ջարդեր հատկապես դրա համար առաջադրված հատուկ զորամասերի կողմից, որոնք մեծամասամբ զորակոչված էին բնակչության որոշակի խմբերի (քրդեր, չեչեններ, չերքեզներ)նախապես ներում շնորհված դաժան հանցագործներից և քաղաքացիներից: Շատ շրջաններ, որոնցից հայ բնակչությունը քշվեց, բնակեցվեցին մինչ այդ քոչվորական կյանքով ապրող քրդերով և Բալկանյան պատերազների հետևանքով փախստական դարձած մուսուլմաններով, որոնք մեծապես հորդեցին Օսմանյան կայսրություն:

Գերմանական կայսրությունը՝ որպես Օսմանյան կայսրության հովանավոր պետություն և գլխավոր դաշնակից, խորապես ներգրավված էր հանցագործության մեջ: Չնայած աքսորյալների զանգվածային ոչնչացման մասին քաղաքական և ռազմական ղեկավարության վաղաժամ և անթերի տեղեկություններին` գերմանական կայսերական կառավարությունը ազդու չէր իր Օսմանյան դաշնակցի մոտ, որպեսզի հայ բնակչության ոչնչացումը կանխի: Երբեմն նաև երիտթուրքական կառավարության աքսորի հրամանը ստորագրվում էր Օսմանյան կայսրությունում տեղակայված գերմանական զինվորականության կողմից, և կազմակերպվող աքսորի դեմ տեղի հայերի ապստամբության փորձերը գերմանացիների օգնությամբ ճնշվում էին:

Գերմանական ձեռնարկությունները, ինչպես օրինակ Ֆիլիպ Հոլցման բաժնետիրական ընկերությունը Բաղդադի երկաթուղագիծը կառուցելիս տասնյակ հազարավոր հայերի դրեց հարկադիր աշխատանքի մեջ, որոնք անվճար Օսմանյան բանակի կողմից «վարձով տրվում էին» և անմիջապես հետո անարգել մահվան էին ուղարկվում: Գերմանական բանկը և Վիկտորիա ապահովագրական բաժնետիրական ընկերությունը օգուտ էին քաղում հայ բնակչության կապիտալ ներդրումներից և ապահովագրություններից: Այդուհետ Բեռլինը պատերազմից հետո, չնայած Ցեղասպանության Թուրքիայի ղեկավար պատասխանատուներին (որոնց մեջ նախկին օսմանյան ներքին գործերի նախարար (վարչապետ) Թալեաթ փաշան) բազմիցս հանձնելու խնդրանքին, միջազգային քրեական հետապնդումից պաշտպանելու համար տալիս էր քաղաքական ապաստան:

Ըստ անկախ հաշվարկների՝ աքսորին և ջարդերին զոհ գնացին 1.5 միլիոն հայ: Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդ Թուրքիայի Հանրապետությունը գիտակցելով իսկ, որ աքսորը մեծ մարդկային ողբերգություն էր, մինչ օրս սակայն հերքում է` հակառակ փաստերի, որ Օսմանյան կառավարության կողմից իրականացված զանգվածային մահերը և ջարդերը ծրագրված էին: Հայ բնակչության դեմ թուլատրված դաժանությունը մշտապես արդարացվում էր նրանով, որ Առաջին աշխարհամարտում շատ հայեր Ռուսաստանի կողմում կռվում էին Օսմանյան կայսրության դեմ:

Ճիշտ է, այս հարթությունից տարելիցի նախօրեին զոհերի բարեկամներին իր կարեկցությունն արտահայտեց այն ժամանակվա վարչապետ, 2014թ. Թուրքիայի գործող նախագահը և հայերի հանդեպ իրականացված գործողությունները բնորոշեց որպես «անմարդկային»: Սակայն մինչև այժմ նա շարունակ հերքում է ոճրագործության ցեղասպանական բնույթը: Դրան հակառակ, քաղաքացիական հասարակության մակարդակով, գիտության մեջ և զանգվածային լրատվամիջոցներում մի քանի տարի շարունակ արձանագրված են պատմական դատողության քննադատական բնույթի զարգացում:Նաև թրքահայ լրագրող և գրող Հրանտ Դինքի սպանության անբավարար իրավական ու քաղաքական վերանայումը ցնցեց Թուրքիայի քաղաքացիական հասարակությանը:

Այդ պատճառով Թուրքիայում հատկապես պատմության պաշտոնական դոկտրինի քննադատների համար մամուլի և կարծիքի ազատության լիարժեք տրամադրումը մնում է ժողովրդավարացման գործընթացի շարունակման և երկրի` ԵՄ- ան անդամակցության փորձաքար: 2005թ. 90-ամյա տարելիցին Գերմանիայի Բունդեսթագի առաջարկը ուղղված էր՝ պարզելու ոճրագործությունը և նպաստելու Թուրքիայի ու Հայաստանի հաշտեցմանը: Օրինակ՝ պատմական փաստերի և նրա քաղաքական հետևանքների մասին գիտելիքները պետական կրթական համակարգի շրջանակներում բոլոր աշակերտներին փոխանցելու այս պատվերը մինչ օրս անկատար է մնում: Այդպիսով նաև Գերմանիայում պատմության այս գլուխը պատշաճ չի վերանայվում:

 

Պատգամավորներ Ուլլա Ջելպկեի, Կատրին Կուներտի, Վոլֆգանգ Գեհրքեի, Յան վան Ակենի, Քրիստինե Բուխհոլցի, Սևիմ Դաղդելենի, դր. Դիթեր Դեհմի, Աննեթե Գրոթի, Հայկե Հենզելի, Ինգե Հյոգերի, Անդրեյ Հունկոյի, Միքայել Լոյթերթի, Ստեֆան Լիբիխի, Նիեմա Մովասսատի, դր. Ալեքսանդր Նոյի, Ալեքսանդր Ուլրիխի, Կատրին Ֆոգլերի և Ձախերի ֆրակցիայի կողմից:

 

 

 


Տեսանյութեր

04/09/2020   11:53 Ի՞նչ է ուզում առաջին նախագահը, պատահական ոչինչ չի լինում

Տեսադարան

04/08/2020   16:22 Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ բժշկական կենտրոնը գործում է որպես կորոնավիրուսի դեմ պայքարի հիվանդանոց

Մամուլ

Արխիվ

[]