Թեմաներ
Չորեքշաբթի 09 / 22 / 2021
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

09/22/2021   00:31 Ադրբեջանն արգելել է ռուսական տարածաշրջանից հավի մսի եւ ձվի մատակարարումները 09/21/2021   23:57 Բռնազավթված Վարանդայում դեռևս չկառուցված Բաքվի բռնապետի օդնավակայանն արդեն իսկ իրանական հրթիռների պոտենցիալ թիրախ է. իրանագետ 09/21/2021   23:49 Երևան քաղաքի մի շարք հասցեներում կդադարեցվի գազամատակարարումը 09/21/2021   23:35 Թուրքիան Էրդողանի շուրթերով չի ճանաչում Ղրիմի բռնակցումը 09/21/2021   23:23 Կայացել է Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի ԱԳ նախարարների հանդիպումը 09/21/2021   23:09 Էլեկտրաէներգիայի վաղվա պլանային անջատումները 09/21/2021   22:56 Հրապարակի գունագեղ շոուն արդարացնողներ, դուք աննորմալ եք՞. Ձեր շուրջը հազար ու մի խնդիր կա, որի փողը պետությունը «չունի». Էլիբեգովա 09/21/2021   22:41 Իրանցի պատգամավորը շատ կոշտ պատասխան է տվել ադրբեջանցի պատգամավորին. Վարդան Ոսկանյան 09/21/2021   22:22 Բայդենը Իրաքի նախագահի հետ քննարկել է՝ հոկտեմբերին հանրապետությունում կայանալիք ընտրությունները 09/21/2021   22:10 Խարդախությամբ հափշտակվել և պետությանը պատճառվել է շուրջ 20 մլն դրամի վնաս․ Արցախի ՔԿ 09/21/2021   21:57 Կրեմլում հաստատել են Էրդողանի՝ Ռուսաստան այցի նախապատրաստումը 09/21/2021   21:29 Կադիրովը Բայդենին Չեչնիա է հրավիրել՝ վերջինիս բացասական հայտարարությունների ֆոնին 09/21/2021   21:19 Արցախում կհոսանքազրկվեն Բերձոր քաղաքը և մի շարք ձեռնարկություններ 09/21/2021   21:09 Կոլաբորացիոնիստ «արվեստագետներ», ազգի մտավորականություն այդպես էլ չդարձաք ու չեք դառնալու. Աշոտյան 09/21/2021   20:59 Փաշինյանի ելույթը հուզեց տիկնոջը. Աննա Հակոբյանն արտասվեց 09/21/2021   20:45 Ղրղզստանի ղեկավարն առաջարկել Է Բիշքեկում տեղակայել Աֆղանստանից տարհանված ՄԱԿ-ի կառույցները 09/21/2021   20:34 Պատմությունը ապացուցել է՝ հաղթանակը պատերազմում միշտ չէ, որ դարձել է հաղթանակ․ Հաղթելու համար պարտադիր չէ հաղթել ուրիշներին․ Փաշինյան 09/21/2021   20:24 Երևանի բուսաբանական այգում որոշել ենք հիմնադրել բոլոր հերոսների ներկայությունը խորհրդանշող կենաց պուրակը․ Փաշինյանը կրկին Թումանյան արտասանեց 09/21/2021   20:12 Քարի լիճ տանող ճանապարհին Opel-ը, մի քանի պտույտ շրջվելով, կողաշրջված հայտնվել է ձորում. վիրավորների մեջ կան Ոստիկանության զորքերի ծառայողներ 09/21/2021   19:56 ՌԴ տնտեսությունը վերականգնվել է՝ չնայած գլոբալ շուկաներում անկայուն իրավիճակին. Պուտին 09/21/2021   19:47 Ոստիկանները մետաղորսիչ սարքով զննում են հրապարակ մտնող քաղաքացիներին 09/21/2021   19:33 Զարմանալի ու վրդովեցնող է, որ պետական պաշտոն զբաղեցնող անձը կարող է նման կերպ աղավաղել և խեղաթյուրել ինֆորմացիան. Զոհված զինծառայողի մայրը՝ Նաիրի Սարգսյանի հայտարարության մասին 09/21/2021   19:19 Քաղաքացիները գալիս են հրապարակ՝ «գունագեղ» միջոցառմանը․ Ոստիկանությունը ուժեր է կենտրոնացրել 09/21/2021   19:08 Գոնե մեկ հարցում ազգովի եկել ենք կոնսենսուսի` հայրենիքը վաճառել են. Արա Վարդանյան 09/21/2021   19:00 Հայաստանը դարձել է գործիք աշխարհաքաղաքական հզոր ուժերի ձեռքին, որոնք մեզ օգտագործում են ըստ իրենց շահերի և նպատակների.Արթուր Ղազինյան 09/21/2021   18:54 Քննարկվել են Արցախի սոցիալ-տնտեսական ոլորտին վերաբերող խնդիրներ. Արայիկ Հարությունյանը հանդիպել է Սամվել Կարապետյանի հետ 09/21/2021   18:43 Հրդեհ Մուշավան թաղամասում 09/21/2021   18:35 Ավելի վատ բաներ են կատարվում վարագույրների հետևում․ Ես կկռվեմ խղճիս հանգստության համար, որ գառան նման չենթարկվեցի պարտադրանքին․ Տոնոյան 09/21/2021   18:33 Մատաղիսից հայտնաբերվել է ևս մեկ աճյուն 09/21/2021   18:28 Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն այցելել է Եռաբլուր 09/21/2021   18:18 Մենք մեր որդիների պես մինչև վերջին շունչը կկռվենք, բայց չենք դառնա ուրիշի ճորտը․ Կարին Տոնոյան 09/21/2021   18:08 Զոհված զինվորների ծնողները ջահերով և մոմերով քայլերթ են անում դեպի Եռաբլուր 09/21/2021   18:03 ԱՀ ՔԿ-ն վարույթ է ընդունել տեղահանվածներին բնակարանով ապահովելու հյուրանոցային ծառայություններում խարդախության դեպքով հարուցված քրգործը 09/21/2021   17:56 Հայկական մեքենաները Գորիս-Կապան ավտոճանապարհն անցնում են ռուս սահմանապահների և ՀՀ ԱԱԾ-ի ուղեկցությամբ.Գորիսի փոխքաղաքապետ 09/21/2021   17:29 Բաքվում հավաքվում են Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Իրանի գլխավոր վերլուծաբանները․ Ներկա կլինի նաև Իրանի փոխարտգործնախարարը 09/21/2021   17:18 Երգիչ Հայկոն հոսպիտալացվել է. նրա վիճակը ծանր է գնահատվում 09/21/2021   17:12 Արմեն Գևորգյանը դատի է տվել Գռզոյին 09/21/2021   16:59 Սասուն Միքայելյանը շատ փոքր և աննշան անձ է, որին անդրադառնամ.Խաչատուր Սուքիասյանը պատասխանել է Սասուն Միքայելյանին 09/21/2021   16:53 Բելառուսի նախագահն Անկախության 30-ամյակի առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Նիկոլ Փաշինյանին 09/21/2021   16:39 Ունենք հանձնառություն՝ ստեղծարար աշխատանքով ամրապնդելու անկախ պետականության ձեռք բերած արժեքները. ԱԺ նախագահ 09/21/2021   16:32 Մառնեուլում սպանել են երիտասարդ ադրբեջանցու. Նրան նետել են ջուրը ՝ ոտքերին կապելով ծանր բեռ 09/21/2021   16:23 Առաքել Մովսիսյանը դատարանի որոշմամբ սնանկ է ճանաչվել 09/21/2021   16:06 Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը «Եռաբլուր»-ում թիկնապահներով շրջապատված հարգանքի տուրք է մատուցել պատերազմների հերոսների հիշատակին 09/21/2021   16:01 Հայաստանի քաղաքացիները, սփյուռքի մեր հայրենակիցները բազմիցս ապացուցեցին իրենց նվիրվածությունը անկախ պետականությանը և ժողովրդավարությանը.ԱԳ նախարարն ուղերձ է հղել անկախության օրվա առթիվ 09/21/2021   15:16 ՄԻԵԴ-ում «Հայկական ժամանակ»-ն ընդդեմ Ռոբերտ Քոչարյանի գանգատը բավարարվել է. ՀՀ-ն կվճարի 9 հազար եվրո 09/21/2021   15:10 Զինվորական անշուք քայլերթի մասնակիցներին պողոտայից հեռացրեցին բեռնատարներով. տեսանյութ 09/21/2021   15:07 Երասխում պաշտոնապես բարձրացվել է ամենամեծ՝ 35 մետր բարձրությամբ դրոշը 09/21/2021   15:02 Արայիկ Հարությունյանը և Լևոն Տեր-Պետրոսյանը քննարկել են Արցախում տեղի ունեցող ջանքերին առնչվող հարցեր 09/21/2021   14:53 Ռուս-հայկական դաշինքը մեր երկրների հաջող զարգացման գրավականն է. Հայաստանում ՌԴ դեսպանն ուղերձ է հղել անկախության օրվա առթիվ 09/21/2021   14:43 Ի՞նչ անկախություն, երբ մարդը հայրական գյուղ գնալիս կարող է գերի ընկնել. Արտակ Հովհաննիսյան
09/20/2021   11:33 «Գունագեղ» տոնակատարության ամենամեծ «զվարճանքը» կլինի անօդաչուների շոուն. Ղազարյան 09/21/2021   10:20 Չենք ուզում, որ թուրք Փաշաևը գա մեր երեխեքի օջախ.զոհված զինվորի հորը բերման ենթարկեցին 09/20/2021   16:10 Ո՞նց կարող է գլխավոր ճանապարհին տեսնես ադրբեջանական դրոշը տնկած է ու թեքվես այդ կողմ․ Ազատամարտիկը վստահ է՝ առևանգում է եղել ու նորից կլինի 09/20/2021   18:05 Նիկոլ Փաշինյանը դատարկ ձեռքով չի գնալու Էրդողանի հետ հանդիպմանը. նա գնում է զիջումներ անելու, Ցեղասպանության հարցից հրաժարվելու ծրագիր ունի. Հայկ Նահապետյան 09/21/2021   20:59 Փաշինյանի ելույթը հուզեց տիկնոջը. Աննա Հակոբյանն արտասվեց 09/21/2021   14:43 Ի՞նչ անկախություն, երբ մարդը հայրական գյուղ գնալիս կարող է գերի ընկնել. Արտակ Հովհաննիսյան 09/20/2021   20:30 Արագածոտնում տղամարդը սպանել է 84-ամյա մորը՝ իմանալով, որ նա տարիներ առաջ հարաբերություններ է ունեցել օտար տղամարդու հետ 09/20/2021   17:51 ՀՀ գործող իշխանությունները թուրքերի ու ադրբեջանցիների հետ պայմաններ է ստեղծում, որ Սյունիքը դառնա սև գոտի, մերժելի ու վտանգավոր տարածք. քաղաքագետ 09/20/2021   11:43 Ադրբեջանցիների կողմից առեւանգված հայ երիտասարդները Գորիսի ռազմական ոստիկանությունում են 09/20/2021   15:54 3 օր ձեզ ժամանակ, որ հավաքեք այս գոտիներն ու փոխարինեք. Հովսեփյան 09/20/2021   17:45 Արցախի ժողովրդի բարեկեցությանն ուղղված ծրագրերի իրականացման համար «Տաշիր գրուպ»-ը կհատկացնի մոտ 50 միլիոն դոլար 09/21/2021   17:18 Երգիչ Հայկոն հոսպիտալացվել է. նրա վիճակը ծանր է գնահատվում 09/21/2021   19:33 Զարմանալի ու վրդովեցնող է, որ պետական պաշտոն զբաղեցնող անձը կարող է նման կերպ աղավաղել և խեղաթյուրել ինֆորմացիան. Զոհված զինծառայողի մայրը՝ Նաիրի Սարգսյանի հայտարարության մասին 09/20/2021   22:48 Ռուսաստանի Պերմի համալսարանում հրաձգության բոլոր զոհվածների ինքնությունը պարզվել է 09/21/2021   11:16 Կտամ ատամներդ կջարդեմ, կապիկլամիշ մի եղի. ոստիկանները բերման ենթարկեցին Զարուհի Փոստանջյանին 09/20/2021   19:51 Իրենց համար Արցախ չկա, ուր մնաց՝ Արցախից հյուրեր հրավիրեն. Արցախի ԱԺ-ն և Կառավարությունը Հայաստանի անկախության օրվա առթիվ հրավեր չի ստացել.Մետաքսե Հակոբյան 09/21/2021   13:15 Ողբերգական դեպք՝ Երևանում. շենքի բակում հայտնաբերվել է աշխարհահռչակ հայ քիմիկոս-գիտնականի դին 09/20/2021   22:35 Ադրբեջանն ու Թուրքիան զորավարժություններ են սկսել Նախիջեւանում 09/21/2021   12:20 Կամաց-կամաց խոսում ես, որ չիմանա՞ն, որ դու էլ ես մասնակից Ղարաբաղի ծախմանը․ Եռաբլուրում կինը դիմեց Սասուն Միքայելյանին 09/20/2021   13:14 Միջանցքի հարց չի քննարկվում.ՌԴ փոխվարչապետ

«Ազատությունից զրկելու մեխանիզմների առումով մենք պետք է ունենանք չափազանց մեծ հստակություն և որոշակիություն». Արման Թաթոյան (Տեսանյութ) 07/29/2014   12:14  |  ՀՐԱՏԱՊ ԹԵՄԱ

 
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարան Հայաստանից ստացված դիմումների ու նաև դրանց հիման վրա մեր երկրի դեմ կայացված վճիռների մի ստվար մասը վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիներին ազատությունից զրկելու դեպքերին:
 
ՄԻԵԴ- ի պահանջով ՀՀ օրենսդրության մեջ պետք է սահմանվեն անձին ազատությունից զրկելու` բերման ենթարկելու, ձերբակալելու, հստակ կարգավորումներ, այդ թվում նաև` ժամանակային սահմանափակումներ: 
 
Նոր Քրեական դատավարության օրենսգրքում փորձ է արվել ներառել Եվրոպական դատարանի և եվրոպական այլ կառույցների այդ պահանջները: Արդյունքում՝ օրենսգրքի նախագծում առկա են նոր հասկացություններ ու կարգավորումներ, որոնք նախկինում չեն եղել ՀՀ քրեական ու քրեադատավարական օրանսդրություններում:
 
Ուստի՝ ՄԻԵԴ-ի վճիռներին ու դրանց կատարմանը նվիրված շարքի հերթական հրապարակումը «Փաստինֆո»-ն որոշեց նվիրել հենց այդ նոր հասկացությունների բացահայտմանը: Որքանո՞վ այս նոր կարգավորումները թույլ կտան կանխարգելել անձին ազատությունից զրկելու պարագայում նրա իրավունքների հնարավոր խախտումները:
 
Այս հարցերի շուրջ «Փաստինֆո»-ն զրուցել է ՀՀ Արդարադատության փոխնախարար, Եվրոպական դատարանում ՀՀ կառավարության լիազոր ներկայացուցչի տեղակալ Արման Թաթոյանի հետ:
 
- Այսօր դատական, հատկապես` հասարակական հնչեղություն ստացած գործերով նիստերում խնդիր է դարձել նիստին ներկաների պահվածքը, վերաբերմունքը դատարանի և դատավարության մասնակիցների նկատմամբ: Այս առումով ի՞նչ նոր լուծումներ է առաջարկում նոր Քրեական դատավարության օրենսգիրքը:
 
- Այո', լինում են դեպքեր, երբ վարույթի մասնակիցների կողմից դրսևորվում են իրավունքի չարաշահումների կամ պարտականությունները չկատարելու դեպքեր, և վարույթ իրականացնող մարմինը պետք է դրան ողջամտորեն արձագանքելու հնարավորություն ունենա, որը պետք է նաև համաչափ լինի վարույթի մասնակցի համապատասխան վարքագծին, հետևանքներին: Գործող ՔԴՕ-ն ունի որոշակի կարգավորումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխարգելել, արգելել ոչ իրավաչափ վարքագիծը, բայց դրանք համակարգային լուծումներ չեն պարունակում:
 
Օրինակ` մինչդատական փուլերի առումով մենք չունենք որևէ կարգավորում, և այս առումով խնդրահարույց է դառնում այդ համապատասխան անձանց վարքագծի ապահովումը: Իհարկե', պետք է լինեն նաև համակարգային կարգավորումներ, որոնք ուղղված կլինեն հենց պատական մարմիններին,այսինքն` վարույթն իրականացնող մարմինները նույնպես պետք է դրսևորեն համապատասխան վարքագիծ:
 
Քանի որ գործող ՔԴՕ-ում առկա լուծումները, մասնավորապես` խոսքը վերաբերում է հենց դատական սանկցիաներին, հատվածական են, ըստ էության, և ամբողջությամբ չեն ներառում քրեական դատավարության բոլոր փուլերը և այդ առումով նաև չեն հավակնում լուծելու քրեական դատավարության  առջև ծառացած համակարգային խնդիրները, Քրեական դատավարության  նոր օրենսգրքի նախագծում խնդիր դրվեց հիմնարար լուծում տալու այս հարցին, և առաջնահերթ նախագծում սահմանվեց մի սկզբունք, որը կոչվում է «ոչ իրավաչափ վարքագծի արգելքը», այսինքն` նախատեսվում է, որ արգելվում է իրավունքների չարաշահում, որը կարող է հանգեցնել անձի իրավունքների կամ արդարադատության շահերի վնասման:  
 
Ընդ որում, նախատեսվում է հիմնարար պարտականություն վարույթի մասնավոր մասնակիցների կամ վարույթին օժանդակող անձանց համար իրենց իրավունքներից օգտվելու կամ պարտականությունները կատարելու բարեխղճորեն: Իսկ թե ովքեր են վարույթի մասնավոր մասնակիցները կամ օժանդակող անձինք, հստակ սահմանվում է նախագծով. վարույթի մասնավոր մասնակիցներ են մեղադրյալը, նրա օրինական ներկայացուցիչը, նրա պաշտպանը, տուժողը, գույքային պատասխանողը, նրանց օրինական ներկայացուցիչները և լիազոր ներկայացուցիչը:
 
 Վարույթին օժանդակող անձինք են համարվում վկան, դատական նիստի քարտուղարը, թարգմանիչը, ընթերական, և այս առումով այս սուբյեկտները նույնպես պարտավոր են համապատասխան վարքագիծ դրսևորել:
 
-  Եվ ինչպե՞ս կարող են նրանց իրավունքները սահմանափակվել հենց դատարանի կողմից:
 
- Իրավունքների սահմանափակում չասեմ, այլ` ոչ իրավաչափ վարքագծի արգելքը կամ կանխարգելումը, ըստ նախագծի, կարող է տեղի ունենալ ոչ միայն դատարանի կողմից, այլև՝ վարույթն իրականացնող մարմնի, այսինքն` տարածվում է քրեական դատավարության բոլոր փուլերում` ընդգրկելով նաև մինչդատական վարույթը, և այդ առումով նաև համապատասխան իրավունքներ է ձեռք բերում, ասենք` քննիչը կամ դատախազը այն փուլում, որ փուլում նրանք հանդես են գալիս  որպես վարույթն իրականացնող մարմին:
 
Որպեսզի մի փոքր առարկայական և մանրամասն ներկայացնեմ խնդիրը, ասեմ, որ սկզբունքի մակարդակով նախատեսվում է հնարավորություն, իրավունքների չարաշահում թույլ տված, կամ պարտականությունները չարամտորեն չկատարած անձանց նկատմամբ այդ անձանց վարքագծին համաչափ դատավարական սանկցիա կիրառել, որը չանելը կհանգեցնի վարույթի բնականոն ընթացքը խոչընդոտելուն:
 
Ընդ որում, դատավարական հարկադրանքի միջոցների բաժնում առանձին գլուխ ունենք նախատեսած, որը հենց կոչվում է «դատավարական սանկցիաներ»: Գործող օրենսգրքում դրանք կոչվում են «դատական սանկցիաներ»: Կարծես թե հենց անվանումը կանխորոշում է դրա կիրառության շրջանակները:
 
Ինքնին դատավարական սանկցիաներ կիրառելու հիմքն այն է, երբ վարույթի մասնավոր մասնակիցը կամ այլ անձ, իրավունքները չարաշահելու կամ պարտականությունների կատարումից չարամտորեն խուսափելու միջոցով, խոչընդոտ է ստեղծում վարույթի բնականոն ընթացքի համար, ինչպես նաև` անհարգալից վերաբերմունք` դատարանի նկատմամբ:
 
Դատավարական սանկցիաները դասակարգում են սպառիչ տեսակներ. Նախազգուշացում, դատական տուգանք, դատական նիստերի դահլիճից հեռացնել, ունենք նոր դատավարական սանկցիաներ, որոնք կոչվում են իրավունքի իրականացման սահմանափակում, կարճաժամկետ ձերբակալում, դատարան ներկայացնելու կարգադրագիր, և այս յուրաքանչյուր դատավարական սանկցիայի տեսակի համար արդեն նախագիծը նախատեսել է իրավաչափության հստակ պայմաններ, կիրառության հիմքերը, ինչպես նաև՝ այն սահմանափակումները, որը յուրաքանչյուր սանկցիա իր հետ առաջ է բերում: Ընդ որում, դատավարական սանկցիայի կիրառության նպատակը պարտադիր պետք է լինի հենց վարույթի բնականոն ընթացքը ապահովելը:
 
Օրենքը մի քանի դեպքերում երաշխիքային մակարդակով հստակ սահմանում է, որ կիրառվող դատավարական սանկցիան պետք է համաչափ լինի այն վարքագծի բնույթին և հետևանքներին, որը կանխարգելելու համար այն կիրառվում է: Բացի այդ, դատավարական սանկցիայի կիրառումը չի կարող նաև ազատել պատասխանատվության այլ տեսակների ենթարկելուց, ասենք` կարգապահական պատասխանատվություն և այլն:
 
- Քանի որ նոր սանկցիաների մասին նշեցիք, որոնք նորություն են ու երբևէ  չեն կիրառվել  հայաստանյան իրավունքում, խնդրում եմ մի փոքր մանրամասնեք, ո՞ր դեպքերի համար և ինչպիսի՞  նոր սանկցիաներ ունենք նախագծում:
 
- Առաջինն ուզում եմ առանձնացնել իրավունքի իրականացման սահմանափակումը: Իրավունքի իրականցման սահմանափակումը վարույթի մասնակցի կամ վկայի` օրենքով նախատեսված իրավունքները պարբերաբար չարաշահելու դեպքում, համապատասխան որոշմամբ, դրանց իրականացման ժամանակային կամ քանակական սահմանափակման սահմանումն է: Այս ասնկցիան կարող է կիրառվել՝ միաժամանակ հավաստելով օրենքով նախատեսված պայմանների իրականացումը:
 
Մասնավորապես` մենք պետք է ունենանք ՔԴՕ-ով նախատեսված իրավունքների շրջանակ: Ընդ որում, պետք է ունենանք պարբերաբար չարաշահում այդ իրավունքների, և այդ սանկցիան կարող է կիրառվել բացառապես որոշմամբ: Ունենք նաև հստակ իրավունքների շրջանակ` որ դեպքերում կարող է այս սանկցիան կիիրառվել. պաշտպանից հրաժարվելը, միջնորդությունը հարուցելը, բացարկ հայտնելը, ապացույցներ վարույթին կցելու և հետազոտելու համար միջնորդություններ ներկայացնելը, վարույթի նյութերին ծանոթանալը և դրանցից տեղեկություններ դուրս գրելը, բացման խոսքով, եզրափակիչ խոսքով, նաև` եզրափակիչ հայտարարությամբ հանդես գալը:
 
Ես ուզում եմ հատուկ նշել, որ սա չպետք է շփոթել վարույթից հեռացնելու հետ կամ բուն իրավունքը բացառելու հետ, որովհետև կան նման պատկերացումներ, թե այս սանկցիան սրան է վերաբերում: Հենց ինքը հոդվածը սահմանում է, որ այս սանկցիայի կիրառումը չի կարող հանգեցնել բուն իրավունքը բացառելուն: Օրինակ` եթե մենք սանկցիա կիրառում ենք նրա համար, որ անընդհատ չարաշահվում է բացարկ հայտնելու կամ միջնորդություն հարուցելու իրավունքը, բնականաբար, սա չի նշանակում, թե այս սանկցիան կիրառելով՝ մենք անձին ընդհանրապես զրկում ենք քրեական վարույթի ընթացքում միջնորդություն հարուցելու իրավունքից: Պարզապես խոսքը վերաբերում է կոնկրետ իրավիճակում, կոնկրետ հիմքերով այդ իրավունքի չարաշահումը կանխելու համար, որը նաև վտանգում վարույթի բնականոն ընթացքը, համապատասխան սանկցիա կիրառելուն:
 
Ես ուզում եմ հատուկ համեմատություն անցկացնել վարույթից հեռացնելու դատավարական սանկցիայի հետ: Այստեղ ևս կա շփոթություն, և հաճախ մեկնաբանություններ եմ տեսնում այն մասին, որ, օրինակ, եթե պաշտպանին հեռացնելու հետ կապված սանկցիա եք կիրառում, ապա ընդհանրապես պաշտպանին հեռացնում ենք վարույթից: Ամենևին էլ այդպես չէ: Վարույթից հեռացնելը կիրառվում է շատ սահմանափակ շրջանակի սուբյեկտների նկատմամբ. Առջինը` պետք է ունենանք փաստաբան, մեկ օրինական ներկայացուցիչ, կամ հանրային մեղադրող, այս երեք սուբյեկտների կողմից է, որ իրավունքների չարաշահման կամ պարտականությունների կատարումից չարամտորեն խուսափելու դեպքում կարող է կիրառվել:
 
Օրինակ, եթե այս սուբյեկտներից որևէ մեկը երկու անգամ առանց հարգելի պատճառի չի ներկայանում դատական նիստին կամ իր համար պարտադիր վարույթային գործողության կատարմանը, եթե 3 անգամ դատավարական սանկցիայի ենթարկվելուց հետո շարունակում է պարտականություններից չարամտորեն խուսափել, մենք իրավունք ունենք կիրառել այս սանկցիան: Ընդ որում, մինչդատական վարույթի ընթացքում եթե կիիրառում ենք համապատասխան սանկցիա, ապա դա կարող է կատարվել, իհարկե, քննիչի որոշմամբ, բայց` բացառապես դատախազի համաձայնությամբ:
 
Ընդ որում, կան նաև բողոքարկման հնարավորություններ. կարող է բողոքարկվել վերադաս դատախազին, եթե նրա կողմից էլ է մերժվում՝ արդեն դատական կարգով, իսկ հետո նաև՝ հատուկ վերանայման կարգով: 
 
- Նոր օրենսգիրքը նաև «կարճաժամկետ ձերբակալում» տերմինն է նախատեսում, ի՞նչ առնչություն և ի՞նչ տարբերություն ունի այս գործողությունը ներկայիս «բերման ենթարկելու» հետ:
 
- Խոսքը վերաբերում է այն իրավիճակներին, երբ վարույթի մասնավոր մասնակիցը` բացառությամբ պաշտպանի կամ լիազոր ներկայացուցչի, ինչպես նաև` վկան, փորձագետը կամ թարգմանիչը պարբերաբար չարամտորեն խուսափում են իրենց վրա դրված պարտականությունների կատարումից, ապա նախագիծը նախատեսում է, որ այս դեպքերում այդ պարտականությունների իրականացումն ապահովելու նպատակով կարող է կիրառվել կարճաժամկետ ձերբակալում:
 
Քննիչը կայացնում է անձին ձերբակալելու մասին որոշում, այդ որոշումը հանձնարարվում է հետաքննության մարմնի կատարմանը, ընդ որում` պարտադիր պետք է որոշման մեջ նշի ձերբակալման հիմքը և պատճառները, դրանից հետո, երբ հետաքննության մարմինը կատարում է որոշումը, նա պետք է անձին քննիչի մոտ բերելուց առաջ պարտադիր ազատությունից զրկելու պահին ծանոթացնի որոշմանը` հանձնի որոշման պատճենը, իսկ քննիչի մոտ բերելուց հետո նույնպես անպայման կազմվում է համապատասխան արձանագրությունը, և անձին ազատ արձակելուց հետո էլ է կազմվում արձանագրություն և հանձնվում է նաև այդ անձին:
 
Ընդ որում, կարճաժամկետ ձերբակալումը կարող է տևել ոչ ավել, քան այն պարտականության կատարումը, որի ապահովման համար կիրառվել է այս սանկցիան, բայց բոլոր դեպքերում` ոչ ավել, քան 12 ժամ:
 
Հիմա օրինակներով ասեմ, թե որ դեպքերում կարող է այս սանկցիան կիրառվել:
 
Ասենք, մենք  կանչում ենք վկային հարցաքննության, բայց նա` առանց հարգելի պատճառի, չի ներկայանում. խուսափում է պարտականության կատարումից: Այս դեպքում, ի տարբերություն գործող օրենսգրքի, որի պարագայում մենք կկիրառենք «բերման ենթարկել» դատավարական հարկադրանքի միջոցը, մենք պարզապես կիրառում ենք «կարճաժամկետ ձերբակալում»:
 
Ամբողջ գաղափարն այն է, որ մենք անձին զրկում ենք ազատությունից, և ունենում ենք կոնկրետ կարգավորումներ՝ ժամային առումով: Օրինակ՝ այսօր մենք գործող ՔԴՕ-ում չունենք նման կարգավորում, թե որքան կարող է պահվել բերման ենթարկված անձը: Մենք ունենք, ասենք, առավելագույնը որքան կարող է տևել հարցաքննությունը, բայց եթե անձը բերվի քննիչի մոտ հարցաքննությունից հետո, որքան կարող է պահվել, ինչ քննչական գործողություն կարող է կատարվել, մենք այլևս չունենք նման կարգավորումներ:
 
Եվ պրակտիկայում կարող է լինել այնպես, որ, ասենք անձին բերեցինք որոշակի քննչական գործողությունների կատարման համար, կարող ենք նրան որոշակի ժամանակահատված պահել, և դա չի էլ համարվի ազատությունից զրկել: Իսկ եվրոպական չափանիշներիկ համաձայն` եթե անձն ստիպված է լինում ենթարկվել ոստիկանության կամքին կամ վարույթ իրականացնող մարմնի կամքին` ազատ տեղաշարժ իրականացնելու առումով, այստեղ գործ ունենք ազատությունից զրկելու հետ:
 
«Կարճաժամկետ ձերբակալման» ինստիտուտը նաև փորձաքննություն է անցել միջազգային կազմակերպությունների կողմից, ունեցել ենք միջազգային փորձագետների գնահատականը, վերջերս ԳԴՀ-ում էինք և մի քանի հարցեր, այդ թվում և այս հարցը բարձր միջազգային գնահատականի արժանացավ, նաև ԵԽ համապատասխան կազմակերպությունների կողմից դրական գնահատականի է արժանացել այս դատավարական սանկցիան: 
 
Նաև ասեմ, որ «կարճաժամկետ ձերբակալում» սանկցիան վերաբերում է բացառապես քննիչին, բայց մենք համանման բովանդակությամբ սանկցիա էլ ունենք դատական փուլերի համար, որը կոչվելու է «դատարան ներկայացնելու կարգադրագիր»: Նմանատիպ, նույն հիմքերով դատարանն արձակելու է կարգադագիր, հանձնարարելու է համապատասխան մարմնին, որպեսզի իրականացնի դա: Պարզապես դատարանի դեպքում մենք անունը չէինք կարող դնել «ձերբակալում»:
 
- Իսկ տարածվելո՞ւ է միայն ամբաստանյալի վրա, թե՞ նաև վկաներին կարող են բերման ենթարկել:
 
- Իհարկե, տարածվելու է նաև վկայի նկատմամբ, տուժողի նկատմամբ, փորձագետի, թարգմանչի, պարզապես որպեսզի շփոթ չառաջանա, թե սա անմիջական ծագած կասկածի հիմքով ձերբակալումն է, մենք նաև համապատասխան կարգավորումներ ունենք, որպեսզի ցույց տանք որ սա բոլորովին այլ բան է: Մենք նաև մեր ԱԺ գործընկերների շատ արդարացի դիտամրկման հիման վրա նախատեսել ենք, որ այս անձինք չեն կարող պահվել ձերբակալվածների պահման վայերում, այսինքն` նաև սրանով է երևում, որ այս անձինք ոչ մի առնչություն չունեն այդ սուբյեկտների հետ: Պարզապես նրանց նկատմամբ կիրառված ներգործության միջոցը կոչվելու է «Կարճաժամկետ ձերբակալում»:
 
- Պարոն Թաթոյան, գաղտնիք չէ, որ մենք մեծ թվով գործեր ունենք՝ հատկապես ազատությունից զրկելու վերաբերյալ, որոնք հասել են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան, ունենք նաև ՀՀ-ի դեմ արդեն իսկ կայացված վճիռներ: Որքանո՞վ են այս կարգավորումները բխում հենց ԵԴ-ի պահանջներից, վճիռների բովանդակությունից:
 
- Այս կարգավորումներն ուղղակիորեն հիմնվում են այդ իրավական չափանիշների վրա և նպատակ ունեն կանխարգելելու հետագայում նման խնդիրների առաջ գալը, նաև՝ մեր քաղաքացիների իրավունքների հնարավոր խախտումները` եվրոպական չափանիշների տեսանկյունից: 
 
Այո', դուք ճիշտ եք, մենք ունենք նման գործեր, և գործերը առնչվում են այն դեպքերին, երբ անձը բերման է ենթարկվում, չունենք պահման հստակ ժամկետներ, այդ անձի իրավունքների շրջանակ, չունենք նաև բողոքարկման երաշխիքներ: Գործող օրենսգիրքը չի նախատեսում այս բոլոր կարգավորումները:
 
Ոստիկանության բաժիններում, կան, այո', գրանցամատյաններ, որտեղ ֆիքսվում է բերման և ազատ արձակման ժամը, կամ, որոշ դեպքերում, կարող են չարաշահումներ լինել, նոր նախագիծը հստակ այս նախապայմանները սահմանում է, և ազատությունից զրկելու մեխանիզմների առումով մենք պետք է ունենանք չափազանց մեծ հստակություն և որոշակիություն: Եվ ազատությունից զրկված անձին մենք պետք է տանք այս երաշխիքները, և երաշխիքների բացակայությունն է, որ մենք խնդիր ենք ունեցել Եվրոպական թե' դատարանում, թե' նաև այլ կազմակերպություններում:
 
Ավելին ասեմ` մենք ԵԴ վճիռների կատարման շրջանակներում արդեն ԵԽ նախարարների կոմիտեին նույնպես առիթ ունեցել ենք տեղեկացնելու այս մասին, որ մենք նման իրավական կարգավորումներ ունենք, այսինքն` մենք ժամերով հստակ սահմանափակել ենք, իրավունքների հստակ շրջանակ ենք նախատեսել, մենք այս սանկցիայի կիրառության առավել հստակ կամ ներգործության միջոցի կիրառության առավել հստակ հիմքեր ենք նախատեսել: Նաև նախատեսել ենք անձի իրավունքների իրականացման երաշխիքներ, առավել հստակեցրել ենք  դատախազական հսկողությունն ու դատական վերահսկողությունն այս սանկցիայի կիրառման նկատմամբ և, բնականաբար, ունենք դրական արձագանք այս իմաստով: 
 
 
Հարցազրույցը՝ Նելլի Դանիելյանի
 
 
 

Արխիվ

[]