Թեմաներ
Կիրակի 05 / 16 / 2021
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

05/15/2021   23:47 Հետպատերազմյան բարդ գործընթացների փուլ ենք մտել, որտեղ վճռականության, կամքի և սառնասիրտ որոշումների անհրաժեշտություն կա․Տիգրան Աբրահամյան 05/15/2021   23:13 Այսօրվանից մայրաքաղաքի տասը պոլիկլինիկայում և COVID-19-ի դեմ պատվաստումների շարժական կայաններում առկա է նաև չինական «Կորոնավակ» պատվաստանյութը 05/15/2021   22:52 Տիգրան Ավինյանը իմքայլական պատգամավորների հետ լուսանկարներ է հրապարակել Սեւ Լճից 05/15/2021   22:33 Անձամբ պատրաստ եմ իմ մասնակցությունն ունենալ ձեռնարկվող կամ ձեռնարկվելիք գործողություններին. Արշավիր Ղարամյան 05/15/2021   21:45 Ուրախ ենք, որ «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ընտրացուցակը գլխավորում է Արթուր Վանեցյանը․ ԱԱԾ պահեստազորի սպաների միություն ՀԿ 05/15/2021   21:35 Բանակցությունները ադրբեջանցիների հետ կշարունակվեն մայիսի 16-ին, ժամը 14։00-ին.ՊՆ 05/15/2021   21:18 Սյունիքում բանակցություններն ավարտվել են.Գորիսի փոխքաղաքապետ 05/15/2021   20:49 Սիրո ու հարգանքի հիման վրա ստեղծված ընտանիքներն են բարոյական բարձր արժեքների ձևավորման հիմքում և կազմում են քաղաքակիրթ հասարակության առանցքը․ ՄԻՊ 05/15/2021   20:38 Վթարային ջրանջատում Երեւանի Էրեբունի, Շենգավիթ և Նոր Նորք վարչական շրջաններում 05/15/2021   20:12 Իշխանություններին ու Սյունիքի մարզպետին քննադատելու համար Մանախն ու նրա գործընկերները ենթարկվում են հետապնդման, սա ունի քաղաքական ենթատեքստ. Փաստաբան 05/15/2021   19:54 Բաքուն արձագանքել է ՀԱՊԿ-ին դիմելու պաշտոնական Երեւանի քայլին 05/15/2021   19:42 Պաղեստինը գնահատում է Անկարայի դիրքորոշումը, բայց չի ցանկանում համեմատություն անցկացնել Ղարաբաղի հետ. Ռուսաստանում Պաղեստինի դեսպան 05/15/2021   19:36 Հրատապ. զինված բախում է տեղի ունեցել Ադրբեջանի եւ Իրանի սահմանին 05/15/2021   19:07 Կարելի է եզրակացնել, որ գործ ունենք քաղաքական հետապնդման հետ. Ռուբեն Մելիքյանը՝ Մոնախի ձերբակալության մասին 05/15/2021   19:03 Արա Այվազյանը հեռախոսազրույցներ ունեցավ ՀԱՊԿ ԱԳ նախարարների խորհրդի նախագահի և ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի հետ 05/15/2021   19:00 Հայաստանն ակնկալում է ՀԱՊԿ անդամ պետությունների դաշնակցային պարտավորությունների շրջանակներում համարժեք արձագանք. Արմեն Գրիգորյան 05/15/2021   18:44 Վտանգված է Հայաստանի արտաքին անվտանգությունն ու սահմանների անխախտելությունը․ Ղազինյան 05/15/2021   18:35 Մայիսի 12-ին և 13-ին ադրբեջանցի զինվորականները հայ հովիվներին զենքի ցուցադրումով պահանջել են լքել տարածքը. ՀՀ ՄԻՊ 05/15/2021   18:26 Թշնամին լկտիացել է, իրեն պահում է սանձարձակ՝ օգտվելով առիթից, որ Հայաստանում իշխանության ղեկին գտնվում է անկարող ղեկավարություն. Իշխան Սաղաթելյան 05/15/2021   18:17 Չեմ բացառում քաղաքական ստվերային գործարքները. Աշոտյանը՝ Սյունիքում տիրող իրավիճակի մասին 05/15/2021   17:59 Կա՛մ Թուրքիան գրավելու է Հայաստանը, կա՛մ մտնելու ենք ռուսական կազմի մեջ. բելգիահայ 05/15/2021   17:36 Ադրբեջանցիների հետ բանակցություններն այսօր ուշացումով են մեկնարկել. Մենուա Հովսեփյան 05/15/2021   17:13 Իշխանությունները չեն կատարել տված խոստումները, մարդիկ շարունակում են վատ ապրել՝ նշանակում է իշխանությունը պետք է փոխվի. Ուրիխանյան 05/15/2021   17:11 Օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի 05/15/2021   17:04 Ինչի՞ շուրջ է ընթանում բանակցությունները, ի՞նչ է պահանջում Ադրբեջանը և սեղանին փոխզիջումների ի՞նչ տարբերակներ կա դրված. Աբրահամյան 05/15/2021   16:58 Արա Այվազյանը հանդիպում ունեցավ Իրաքյան Քուրդիստանի տարածաշրջանային կառավարության փոխվարչապետ Քուբադ Թալաբանիի հետ 05/15/2021   16:50 Եթե ինչ-որ մեկին թվում է, որ սա զուտ էներգետիկ համակարգին վերաբերող լոկալ խնդիր է, չարաչար սխալվում է. Վահե Դավթյան 05/15/2021   16:32 Տիգրան Ավինյանը և Արմեն Խաչատրյանը միացել են սահմանների շուրջ բանակցություններին 05/15/2021   16:03 Կանաչ անձնագիր ունեցողները ՀՀ մուտք կգործեն առանց ՊՇՌ թեստ հանձնելու 05/15/2021   15:55 Պետք է արվի հնարավոր ամեն բան՝ ծայրաստիճան հուսահատված քաղաքացու համար. Ուրիխանյան 05/15/2021   15:35 Այս ամենը 2020 թ. նոյեմբերի 10-ի կապիտուլյացիայի շարունակությունն է. Հայրենիքի փրկության շարժման հայտարարությունը 05/15/2021   15:28 «Պատիվ ունեմ» նախընտրական դաշինքի խորհրդանիշը հնգաթև աստղ է. Դավիթ Հարությունյան 05/15/2021   15:13 Ռուսական 102-րդ ռազմաբազան ուժեր է տեղակայում Հայաստանի Սյունիքի մարզում 05/15/2021   15:04 Կստորագրի՞ հուշագիր պարոն Ծառուկյանը, ըստ որի խորհրդարան անցնելով ոչ մի դեպքում դաշինք չի կազմելու Նիկոլ Փաշինյանի հետ 05/15/2021   14:58 Վերին Շորժայի մոտ ազերիների առաջխաղացման արդյունքում հայկական 2 պոստ հայտնվել են շրջափակման մեջ.Հրանտ Բագրատյան 05/15/2021   14:56 Ակնհայտ է, որ Հայաստանի Զինված ուժերը երկրի սահմանները չի ցանկանում պաշտպանել. Էդիկ Բաղդասարյան 05/15/2021   14:42 Սյունիքում Խուլիգանություն կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է մեկ անձ, իսկ 7 անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին 05/15/2021   14:38 Իրեն գերագույն գլխավոր համարողը «Եհովայի վկաների» և «Կյանքի խոսքի» աղանդավորական բանակի է ուզում վերածել հայկական բանակը 05/15/2021   14:35 Ես չեմ լինելու «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ընտրական ցուցակում. Դավիթ Հարությունյան 05/15/2021   14:33 Մեր կյանքում ոչինչ չի ստացվում ծրագրել. Անհասկանալիության մեջ ենք ապրում. Ուրիխանյան 05/15/2021   14:23 Արտահերթ ընտրություններում ձգտելու ենք առավելագույնին. Դավիթ Հարությունյան 05/15/2021   14:21 Բացառում ենք աշխատանքն այն ուժերի հետ, որոնք կեղծ ընդդիմություն են, ստեղծված են իշխանության կողմից, որպեսզի փոշիացնեն ընդդիմության ձայները.Դավիթ Հարությունյան 05/15/2021   14:10 Առաջին օրն ադրբեջանցիներին հարցրի՝ ուր եք գնում, ասեցին Շորժա. վարչական շրջանի ղեկավար. armlur.am 05/15/2021   14:03 Պատրաստ ենք կոալիցիա կազմել ցանկացած առողջ ուժի հետ. Դավիթ Հարությունյանը՝ «Հայաստան» դաշինքի հետ կոալիցիա կազմելու վերաբերյալ 05/15/2021   13:57 Բոլորիս սխալների ու բացթողումների հետևանքով Հայաստանում իշխանության է եկել մի ուժ, որը կործանել է ամեն ինչ.Արթուր Վանեցյան 05/15/2021   13:51 Այլևս չեմ զբաղեցնելու պետական բարձր պաշտոններ. Սերժ Սարգսյան 05/15/2021   13:38 ՀՀԿ-ն իր փորձն ու գիտելիքները համադրում է երիտասարդ քաղաքական ուժի՝ «Հայրենք» կուսակցության արդիական, թարմ մոտեցումների հետ. Սերժ Սարգսյան 05/15/2021   13:35 Ստորագրվեց «Պատիվ ունեմ» դաշինքը կազմելու մասին հուշագիր 05/15/2021   13:27 Արթուր Վանեցյանը ժամանակին գիտակցեց նորելուկ շնագայլերի էությունը. Սարգսյան 05/15/2021   13:26 Կանգնած ենք պետականությունը կորցնելու վտանգի առաջ. Վանեցյան
05/14/2021   23:41 Գեղարքունիքից՝ Վայքով մինչև Սյունիք՝ Քարվաճառում, տեղակայված են թուրքական զորքերը. Վարդանով 05/14/2021   16:57 Հակառակորդն առաջխաղաղացում ունի նաեւ Գորիս-Սիսիան-Երևան ճանապարհի երկայնքով՝ մինչև Սյունիքի դարպասներ որոշ հատվածներ.Սեյրան Օհանյան 05/14/2021   16:16 Կամավորները փակել են Հայաստան-Արցախ միջպետական ճանապարհը. Պահանջում են վերադարձնել իրենց զենքերը 05/15/2021   12:25 Խաչատուր Սուքիասյանը ընտրություններով կմասնակցի ԲՀԿ ցուցակո՞վ.մեկնաբանում է Արման Աբովյանը 05/15/2021   17:59 Կա՛մ Թուրքիան գրավելու է Հայաստանը, կա՛մ մտնելու ենք ռուսական կազմի մեջ. բելգիահայ 05/14/2021   12:28 Այսպիսի դեպքերի համար էի բազմիցս ասում, որ պետք չէ գնալ ձևական ընտրությունների. Արտակ Թովմասյան 05/14/2021   17:55 «Հայաստան» դաշինքի հայտարարությունը՝ ադրբեջանական ագրեսիայի և ՀՀ տարածքային ամբողջականության խախտման վերաբերյալ 05/15/2021   21:18 Սյունիքում բանակցություններն ավարտվել են.Գորիսի փոխքաղաքապետ 05/15/2021   14:38 Իրեն գերագույն գլխավոր համարողը «Եհովայի վկաների» և «Կյանքի խոսքի» աղանդավորական բանակի է ուզում վերածել հայկական բանակը 05/15/2021   19:54 Բաքուն արձագանքել է ՀԱՊԿ-ին դիմելու պաշտոնական Երեւանի քայլին 05/15/2021   11:19 Սյունիքում երեկ տեղի ունեցած ակցիաներից հետո բերման է ենթարկվել 8 անձ, «Մանախը» ձերբակալվել է 05/15/2021   17:36 Ադրբեջանցիների հետ բանակցություններն այսօր ուշացումով են մեկնարկել. Մենուա Հովսեփյան 05/14/2021   08:25 Ադրբեջանը սկսել է ազդել ռուսների նյարդերի վրա. առիթից փորձում են օգտվել. «Ժողովուրդ» 05/15/2021   13:12 Մեկնարկել է «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ձեւավորման հուշագրի ստորագրման արարողությունը 05/14/2021   10:46 Ադրբեջանցիները դեռ ՀՀ տարածքում են. Հայկական կողմը բանակցությունների ժամանակ կոշտ պահանջ է ներկայացրել. ՊՆ 05/15/2021   15:13 Ռուսական 102-րդ ռազմաբազան ուժեր է տեղակայում Հայաստանի Սյունիքի մարզում 05/14/2021   20:33 Երկրում խուճապ չկա, ամեն ինչ գնում է իր հունով. Վաղարշակ Հարությունյան 05/14/2021   18:13 Դատարանում հրապարակվեց Ռուբեն Վարդազարյանի և Անդրանիկ Սիմոնյանի հեռախոսազանգի գաղտնալսման ձայնագրությունը 05/14/2021   18:08 Նիկոլը հանձնելու է Հայաստանը, ինչպես հանձնեց Արցախը, Նիկոլը մսաղաց է նետելու վերջին հային՝ հանուն իր աթոռի. Միքայել Մինասյան 05/15/2021   10:16 Ուրախ եմ, որ կա այնպիսի երիտասարդություն, որը չի լռելու և պատրաստ է պայքարել իր իսկ վաղվա օրվա համար. Լևոն Քոչարյան

«Ազատությունից զրկելու մեխանիզմների առումով մենք պետք է ունենանք չափազանց մեծ հստակություն և որոշակիություն». Արման Թաթոյան (Տեսանյութ) 07/29/2014   12:14  |  ՀՐԱՏԱՊ ԹԵՄԱ

 
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարան Հայաստանից ստացված դիմումների ու նաև դրանց հիման վրա մեր երկրի դեմ կայացված վճիռների մի ստվար մասը վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիներին ազատությունից զրկելու դեպքերին:
 
ՄԻԵԴ- ի պահանջով ՀՀ օրենսդրության մեջ պետք է սահմանվեն անձին ազատությունից զրկելու` բերման ենթարկելու, ձերբակալելու, հստակ կարգավորումներ, այդ թվում նաև` ժամանակային սահմանափակումներ: 
 
Նոր Քրեական դատավարության օրենսգրքում փորձ է արվել ներառել Եվրոպական դատարանի և եվրոպական այլ կառույցների այդ պահանջները: Արդյունքում՝ օրենսգրքի նախագծում առկա են նոր հասկացություններ ու կարգավորումներ, որոնք նախկինում չեն եղել ՀՀ քրեական ու քրեադատավարական օրանսդրություններում:
 
Ուստի՝ ՄԻԵԴ-ի վճիռներին ու դրանց կատարմանը նվիրված շարքի հերթական հրապարակումը «Փաստինֆո»-ն որոշեց նվիրել հենց այդ նոր հասկացությունների բացահայտմանը: Որքանո՞վ այս նոր կարգավորումները թույլ կտան կանխարգելել անձին ազատությունից զրկելու պարագայում նրա իրավունքների հնարավոր խախտումները:
 
Այս հարցերի շուրջ «Փաստինֆո»-ն զրուցել է ՀՀ Արդարադատության փոխնախարար, Եվրոպական դատարանում ՀՀ կառավարության լիազոր ներկայացուցչի տեղակալ Արման Թաթոյանի հետ:
 
- Այսօր դատական, հատկապես` հասարակական հնչեղություն ստացած գործերով նիստերում խնդիր է դարձել նիստին ներկաների պահվածքը, վերաբերմունքը դատարանի և դատավարության մասնակիցների նկատմամբ: Այս առումով ի՞նչ նոր լուծումներ է առաջարկում նոր Քրեական դատավարության օրենսգիրքը:
 
- Այո', լինում են դեպքեր, երբ վարույթի մասնակիցների կողմից դրսևորվում են իրավունքի չարաշահումների կամ պարտականությունները չկատարելու դեպքեր, և վարույթ իրականացնող մարմինը պետք է դրան ողջամտորեն արձագանքելու հնարավորություն ունենա, որը պետք է նաև համաչափ լինի վարույթի մասնակցի համապատասխան վարքագծին, հետևանքներին: Գործող ՔԴՕ-ն ունի որոշակի կարգավորումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխարգելել, արգելել ոչ իրավաչափ վարքագիծը, բայց դրանք համակարգային լուծումներ չեն պարունակում:
 
Օրինակ` մինչդատական փուլերի առումով մենք չունենք որևէ կարգավորում, և այս առումով խնդրահարույց է դառնում այդ համապատասխան անձանց վարքագծի ապահովումը: Իհարկե', պետք է լինեն նաև համակարգային կարգավորումներ, որոնք ուղղված կլինեն հենց պատական մարմիններին,այսինքն` վարույթն իրականացնող մարմինները նույնպես պետք է դրսևորեն համապատասխան վարքագիծ:
 
Քանի որ գործող ՔԴՕ-ում առկա լուծումները, մասնավորապես` խոսքը վերաբերում է հենց դատական սանկցիաներին, հատվածական են, ըստ էության, և ամբողջությամբ չեն ներառում քրեական դատավարության բոլոր փուլերը և այդ առումով նաև չեն հավակնում լուծելու քրեական դատավարության  առջև ծառացած համակարգային խնդիրները, Քրեական դատավարության  նոր օրենսգրքի նախագծում խնդիր դրվեց հիմնարար լուծում տալու այս հարցին, և առաջնահերթ նախագծում սահմանվեց մի սկզբունք, որը կոչվում է «ոչ իրավաչափ վարքագծի արգելքը», այսինքն` նախատեսվում է, որ արգելվում է իրավունքների չարաշահում, որը կարող է հանգեցնել անձի իրավունքների կամ արդարադատության շահերի վնասման:  
 
Ընդ որում, նախատեսվում է հիմնարար պարտականություն վարույթի մասնավոր մասնակիցների կամ վարույթին օժանդակող անձանց համար իրենց իրավունքներից օգտվելու կամ պարտականությունները կատարելու բարեխղճորեն: Իսկ թե ովքեր են վարույթի մասնավոր մասնակիցները կամ օժանդակող անձինք, հստակ սահմանվում է նախագծով. վարույթի մասնավոր մասնակիցներ են մեղադրյալը, նրա օրինական ներկայացուցիչը, նրա պաշտպանը, տուժողը, գույքային պատասխանողը, նրանց օրինական ներկայացուցիչները և լիազոր ներկայացուցիչը:
 
 Վարույթին օժանդակող անձինք են համարվում վկան, դատական նիստի քարտուղարը, թարգմանիչը, ընթերական, և այս առումով այս սուբյեկտները նույնպես պարտավոր են համապատասխան վարքագիծ դրսևորել:
 
-  Եվ ինչպե՞ս կարող են նրանց իրավունքները սահմանափակվել հենց դատարանի կողմից:
 
- Իրավունքների սահմանափակում չասեմ, այլ` ոչ իրավաչափ վարքագծի արգելքը կամ կանխարգելումը, ըստ նախագծի, կարող է տեղի ունենալ ոչ միայն դատարանի կողմից, այլև՝ վարույթն իրականացնող մարմնի, այսինքն` տարածվում է քրեական դատավարության բոլոր փուլերում` ընդգրկելով նաև մինչդատական վարույթը, և այդ առումով նաև համապատասխան իրավունքներ է ձեռք բերում, ասենք` քննիչը կամ դատախազը այն փուլում, որ փուլում նրանք հանդես են գալիս  որպես վարույթն իրականացնող մարմին:
 
Որպեսզի մի փոքր առարկայական և մանրամասն ներկայացնեմ խնդիրը, ասեմ, որ սկզբունքի մակարդակով նախատեսվում է հնարավորություն, իրավունքների չարաշահում թույլ տված, կամ պարտականությունները չարամտորեն չկատարած անձանց նկատմամբ այդ անձանց վարքագծին համաչափ դատավարական սանկցիա կիրառել, որը չանելը կհանգեցնի վարույթի բնականոն ընթացքը խոչընդոտելուն:
 
Ընդ որում, դատավարական հարկադրանքի միջոցների բաժնում առանձին գլուխ ունենք նախատեսած, որը հենց կոչվում է «դատավարական սանկցիաներ»: Գործող օրենսգրքում դրանք կոչվում են «դատական սանկցիաներ»: Կարծես թե հենց անվանումը կանխորոշում է դրա կիրառության շրջանակները:
 
Ինքնին դատավարական սանկցիաներ կիրառելու հիմքն այն է, երբ վարույթի մասնավոր մասնակիցը կամ այլ անձ, իրավունքները չարաշահելու կամ պարտականությունների կատարումից չարամտորեն խուսափելու միջոցով, խոչընդոտ է ստեղծում վարույթի բնականոն ընթացքի համար, ինչպես նաև` անհարգալից վերաբերմունք` դատարանի նկատմամբ:
 
Դատավարական սանկցիաները դասակարգում են սպառիչ տեսակներ. Նախազգուշացում, դատական տուգանք, դատական նիստերի դահլիճից հեռացնել, ունենք նոր դատավարական սանկցիաներ, որոնք կոչվում են իրավունքի իրականացման սահմանափակում, կարճաժամկետ ձերբակալում, դատարան ներկայացնելու կարգադրագիր, և այս յուրաքանչյուր դատավարական սանկցիայի տեսակի համար արդեն նախագիծը նախատեսել է իրավաչափության հստակ պայմաններ, կիրառության հիմքերը, ինչպես նաև՝ այն սահմանափակումները, որը յուրաքանչյուր սանկցիա իր հետ առաջ է բերում: Ընդ որում, դատավարական սանկցիայի կիրառության նպատակը պարտադիր պետք է լինի հենց վարույթի բնականոն ընթացքը ապահովելը:
 
Օրենքը մի քանի դեպքերում երաշխիքային մակարդակով հստակ սահմանում է, որ կիրառվող դատավարական սանկցիան պետք է համաչափ լինի այն վարքագծի բնույթին և հետևանքներին, որը կանխարգելելու համար այն կիրառվում է: Բացի այդ, դատավարական սանկցիայի կիրառումը չի կարող նաև ազատել պատասխանատվության այլ տեսակների ենթարկելուց, ասենք` կարգապահական պատասխանատվություն և այլն:
 
- Քանի որ նոր սանկցիաների մասին նշեցիք, որոնք նորություն են ու երբևէ  չեն կիրառվել  հայաստանյան իրավունքում, խնդրում եմ մի փոքր մանրամասնեք, ո՞ր դեպքերի համար և ինչպիսի՞  նոր սանկցիաներ ունենք նախագծում:
 
- Առաջինն ուզում եմ առանձնացնել իրավունքի իրականացման սահմանափակումը: Իրավունքի իրականցման սահմանափակումը վարույթի մասնակցի կամ վկայի` օրենքով նախատեսված իրավունքները պարբերաբար չարաշահելու դեպքում, համապատասխան որոշմամբ, դրանց իրականացման ժամանակային կամ քանակական սահմանափակման սահմանումն է: Այս ասնկցիան կարող է կիրառվել՝ միաժամանակ հավաստելով օրենքով նախատեսված պայմանների իրականացումը:
 
Մասնավորապես` մենք պետք է ունենանք ՔԴՕ-ով նախատեսված իրավունքների շրջանակ: Ընդ որում, պետք է ունենանք պարբերաբար չարաշահում այդ իրավունքների, և այդ սանկցիան կարող է կիրառվել բացառապես որոշմամբ: Ունենք նաև հստակ իրավունքների շրջանակ` որ դեպքերում կարող է այս սանկցիան կիիրառվել. պաշտպանից հրաժարվելը, միջնորդությունը հարուցելը, բացարկ հայտնելը, ապացույցներ վարույթին կցելու և հետազոտելու համար միջնորդություններ ներկայացնելը, վարույթի նյութերին ծանոթանալը և դրանցից տեղեկություններ դուրս գրելը, բացման խոսքով, եզրափակիչ խոսքով, նաև` եզրափակիչ հայտարարությամբ հանդես գալը:
 
Ես ուզում եմ հատուկ նշել, որ սա չպետք է շփոթել վարույթից հեռացնելու հետ կամ բուն իրավունքը բացառելու հետ, որովհետև կան նման պատկերացումներ, թե այս սանկցիան սրան է վերաբերում: Հենց ինքը հոդվածը սահմանում է, որ այս սանկցիայի կիրառումը չի կարող հանգեցնել բուն իրավունքը բացառելուն: Օրինակ` եթե մենք սանկցիա կիրառում ենք նրա համար, որ անընդհատ չարաշահվում է բացարկ հայտնելու կամ միջնորդություն հարուցելու իրավունքը, բնականաբար, սա չի նշանակում, թե այս սանկցիան կիրառելով՝ մենք անձին ընդհանրապես զրկում ենք քրեական վարույթի ընթացքում միջնորդություն հարուցելու իրավունքից: Պարզապես խոսքը վերաբերում է կոնկրետ իրավիճակում, կոնկրետ հիմքերով այդ իրավունքի չարաշահումը կանխելու համար, որը նաև վտանգում վարույթի բնականոն ընթացքը, համապատասխան սանկցիա կիրառելուն:
 
Ես ուզում եմ հատուկ համեմատություն անցկացնել վարույթից հեռացնելու դատավարական սանկցիայի հետ: Այստեղ ևս կա շփոթություն, և հաճախ մեկնաբանություններ եմ տեսնում այն մասին, որ, օրինակ, եթե պաշտպանին հեռացնելու հետ կապված սանկցիա եք կիրառում, ապա ընդհանրապես պաշտպանին հեռացնում ենք վարույթից: Ամենևին էլ այդպես չէ: Վարույթից հեռացնելը կիրառվում է շատ սահմանափակ շրջանակի սուբյեկտների նկատմամբ. Առջինը` պետք է ունենանք փաստաբան, մեկ օրինական ներկայացուցիչ, կամ հանրային մեղադրող, այս երեք սուբյեկտների կողմից է, որ իրավունքների չարաշահման կամ պարտականությունների կատարումից չարամտորեն խուսափելու դեպքում կարող է կիրառվել:
 
Օրինակ, եթե այս սուբյեկտներից որևէ մեկը երկու անգամ առանց հարգելի պատճառի չի ներկայանում դատական նիստին կամ իր համար պարտադիր վարույթային գործողության կատարմանը, եթե 3 անգամ դատավարական սանկցիայի ենթարկվելուց հետո շարունակում է պարտականություններից չարամտորեն խուսափել, մենք իրավունք ունենք կիրառել այս սանկցիան: Ընդ որում, մինչդատական վարույթի ընթացքում եթե կիիրառում ենք համապատասխան սանկցիա, ապա դա կարող է կատարվել, իհարկե, քննիչի որոշմամբ, բայց` բացառապես դատախազի համաձայնությամբ:
 
Ընդ որում, կան նաև բողոքարկման հնարավորություններ. կարող է բողոքարկվել վերադաս դատախազին, եթե նրա կողմից էլ է մերժվում՝ արդեն դատական կարգով, իսկ հետո նաև՝ հատուկ վերանայման կարգով: 
 
- Նոր օրենսգիրքը նաև «կարճաժամկետ ձերբակալում» տերմինն է նախատեսում, ի՞նչ առնչություն և ի՞նչ տարբերություն ունի այս գործողությունը ներկայիս «բերման ենթարկելու» հետ:
 
- Խոսքը վերաբերում է այն իրավիճակներին, երբ վարույթի մասնավոր մասնակիցը` բացառությամբ պաշտպանի կամ լիազոր ներկայացուցչի, ինչպես նաև` վկան, փորձագետը կամ թարգմանիչը պարբերաբար չարամտորեն խուսափում են իրենց վրա դրված պարտականությունների կատարումից, ապա նախագիծը նախատեսում է, որ այս դեպքերում այդ պարտականությունների իրականացումն ապահովելու նպատակով կարող է կիրառվել կարճաժամկետ ձերբակալում:
 
Քննիչը կայացնում է անձին ձերբակալելու մասին որոշում, այդ որոշումը հանձնարարվում է հետաքննության մարմնի կատարմանը, ընդ որում` պարտադիր պետք է որոշման մեջ նշի ձերբակալման հիմքը և պատճառները, դրանից հետո, երբ հետաքննության մարմինը կատարում է որոշումը, նա պետք է անձին քննիչի մոտ բերելուց առաջ պարտադիր ազատությունից զրկելու պահին ծանոթացնի որոշմանը` հանձնի որոշման պատճենը, իսկ քննիչի մոտ բերելուց հետո նույնպես անպայման կազմվում է համապատասխան արձանագրությունը, և անձին ազատ արձակելուց հետո էլ է կազմվում արձանագրություն և հանձնվում է նաև այդ անձին:
 
Ընդ որում, կարճաժամկետ ձերբակալումը կարող է տևել ոչ ավել, քան այն պարտականության կատարումը, որի ապահովման համար կիրառվել է այս սանկցիան, բայց բոլոր դեպքերում` ոչ ավել, քան 12 ժամ:
 
Հիմա օրինակներով ասեմ, թե որ դեպքերում կարող է այս սանկցիան կիրառվել:
 
Ասենք, մենք  կանչում ենք վկային հարցաքննության, բայց նա` առանց հարգելի պատճառի, չի ներկայանում. խուսափում է պարտականության կատարումից: Այս դեպքում, ի տարբերություն գործող օրենսգրքի, որի պարագայում մենք կկիրառենք «բերման ենթարկել» դատավարական հարկադրանքի միջոցը, մենք պարզապես կիրառում ենք «կարճաժամկետ ձերբակալում»:
 
Ամբողջ գաղափարն այն է, որ մենք անձին զրկում ենք ազատությունից, և ունենում ենք կոնկրետ կարգավորումներ՝ ժամային առումով: Օրինակ՝ այսօր մենք գործող ՔԴՕ-ում չունենք նման կարգավորում, թե որքան կարող է պահվել բերման ենթարկված անձը: Մենք ունենք, ասենք, առավելագույնը որքան կարող է տևել հարցաքննությունը, բայց եթե անձը բերվի քննիչի մոտ հարցաքննությունից հետո, որքան կարող է պահվել, ինչ քննչական գործողություն կարող է կատարվել, մենք այլևս չունենք նման կարգավորումներ:
 
Եվ պրակտիկայում կարող է լինել այնպես, որ, ասենք անձին բերեցինք որոշակի քննչական գործողությունների կատարման համար, կարող ենք նրան որոշակի ժամանակահատված պահել, և դա չի էլ համարվի ազատությունից զրկել: Իսկ եվրոպական չափանիշներիկ համաձայն` եթե անձն ստիպված է լինում ենթարկվել ոստիկանության կամքին կամ վարույթ իրականացնող մարմնի կամքին` ազատ տեղաշարժ իրականացնելու առումով, այստեղ գործ ունենք ազատությունից զրկելու հետ:
 
«Կարճաժամկետ ձերբակալման» ինստիտուտը նաև փորձաքննություն է անցել միջազգային կազմակերպությունների կողմից, ունեցել ենք միջազգային փորձագետների գնահատականը, վերջերս ԳԴՀ-ում էինք և մի քանի հարցեր, այդ թվում և այս հարցը բարձր միջազգային գնահատականի արժանացավ, նաև ԵԽ համապատասխան կազմակերպությունների կողմից դրական գնահատականի է արժանացել այս դատավարական սանկցիան: 
 
Նաև ասեմ, որ «կարճաժամկետ ձերբակալում» սանկցիան վերաբերում է բացառապես քննիչին, բայց մենք համանման բովանդակությամբ սանկցիա էլ ունենք դատական փուլերի համար, որը կոչվելու է «դատարան ներկայացնելու կարգադրագիր»: Նմանատիպ, նույն հիմքերով դատարանն արձակելու է կարգադագիր, հանձնարարելու է համապատասխան մարմնին, որպեսզի իրականացնի դա: Պարզապես դատարանի դեպքում մենք անունը չէինք կարող դնել «ձերբակալում»:
 
- Իսկ տարածվելո՞ւ է միայն ամբաստանյալի վրա, թե՞ նաև վկաներին կարող են բերման ենթարկել:
 
- Իհարկե, տարածվելու է նաև վկայի նկատմամբ, տուժողի նկատմամբ, փորձագետի, թարգմանչի, պարզապես որպեսզի շփոթ չառաջանա, թե սա անմիջական ծագած կասկածի հիմքով ձերբակալումն է, մենք նաև համապատասխան կարգավորումներ ունենք, որպեսզի ցույց տանք որ սա բոլորովին այլ բան է: Մենք նաև մեր ԱԺ գործընկերների շատ արդարացի դիտամրկման հիման վրա նախատեսել ենք, որ այս անձինք չեն կարող պահվել ձերբակալվածների պահման վայերում, այսինքն` նաև սրանով է երևում, որ այս անձինք ոչ մի առնչություն չունեն այդ սուբյեկտների հետ: Պարզապես նրանց նկատմամբ կիրառված ներգործության միջոցը կոչվելու է «Կարճաժամկետ ձերբակալում»:
 
- Պարոն Թաթոյան, գաղտնիք չէ, որ մենք մեծ թվով գործեր ունենք՝ հատկապես ազատությունից զրկելու վերաբերյալ, որոնք հասել են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան, ունենք նաև ՀՀ-ի դեմ արդեն իսկ կայացված վճիռներ: Որքանո՞վ են այս կարգավորումները բխում հենց ԵԴ-ի պահանջներից, վճիռների բովանդակությունից:
 
- Այս կարգավորումներն ուղղակիորեն հիմնվում են այդ իրավական չափանիշների վրա և նպատակ ունեն կանխարգելելու հետագայում նման խնդիրների առաջ գալը, նաև՝ մեր քաղաքացիների իրավունքների հնարավոր խախտումները` եվրոպական չափանիշների տեսանկյունից: 
 
Այո', դուք ճիշտ եք, մենք ունենք նման գործեր, և գործերը առնչվում են այն դեպքերին, երբ անձը բերման է ենթարկվում, չունենք պահման հստակ ժամկետներ, այդ անձի իրավունքների շրջանակ, չունենք նաև բողոքարկման երաշխիքներ: Գործող օրենսգիրքը չի նախատեսում այս բոլոր կարգավորումները:
 
Ոստիկանության բաժիններում, կան, այո', գրանցամատյաններ, որտեղ ֆիքսվում է բերման և ազատ արձակման ժամը, կամ, որոշ դեպքերում, կարող են չարաշահումներ լինել, նոր նախագիծը հստակ այս նախապայմանները սահմանում է, և ազատությունից զրկելու մեխանիզմների առումով մենք պետք է ունենանք չափազանց մեծ հստակություն և որոշակիություն: Եվ ազատությունից զրկված անձին մենք պետք է տանք այս երաշխիքները, և երաշխիքների բացակայությունն է, որ մենք խնդիր ենք ունեցել Եվրոպական թե' դատարանում, թե' նաև այլ կազմակերպություններում:
 
Ավելին ասեմ` մենք ԵԴ վճիռների կատարման շրջանակներում արդեն ԵԽ նախարարների կոմիտեին նույնպես առիթ ունեցել ենք տեղեկացնելու այս մասին, որ մենք նման իրավական կարգավորումներ ունենք, այսինքն` մենք ժամերով հստակ սահմանափակել ենք, իրավունքների հստակ շրջանակ ենք նախատեսել, մենք այս սանկցիայի կիրառության առավել հստակ կամ ներգործության միջոցի կիրառության առավել հստակ հիմքեր ենք նախատեսել: Նաև նախատեսել ենք անձի իրավունքների իրականացման երաշխիքներ, առավել հստակեցրել ենք  դատախազական հսկողությունն ու դատական վերահսկողությունն այս սանկցիայի կիրառման նկատմամբ և, բնականաբար, ունենք դրական արձագանք այս իմաստով: 
 
 
Հարցազրույցը՝ Նելլի Դանիելյանի
 
 
 

Արխիվ

[]