Թեմաներ
Երկուշաբթի 09 / 23 / 2019
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

09/22/2019   23:31 Փոխգնդապետի ծեծի գործով մարզպետի օգնականը կալանավորվել է 09/22/2019   22:13 Գիտնականները հայտնել են կյանքի տևողությունը երկարացնող հասարակ մթերքների անվանումները 09/22/2019   19:28 ՃՏՊ Զորավար Անդրանիկի փողոցում 09/22/2019   18:32 Եղանակը Հայաստանում 09/22/2019   18:09 Նկարիչը ապակի է կոտրում հանուն արվեստի, բայց ավելորդ մեկ ճաք՝ և դա արդեն վայրագություն է 09/22/2019   16:34 Մասնագետները պատմել են, թե ինչից է իրականում հայտնվում «գարեջրային փորը» 09/22/2019   15:50 Անկախություն տանող ճանապարհին՝ պետականության հիմքերում կանգնած մարդիկ դիտարկվում էին «սվոյ և ոչ սվոյ կարգախոսի» մեջ. Կոռնիձորի Արո 09/22/2019   15:39 Բժիշկները պատմել են, թե օրական քանի քայլ պետք է կատարեն տարբեր տարիքի մարդիկ 09/22/2019   13:57 ՃՏՊ Ստեփանավան-Վանաձոր ավտոճանապարհին. կա տուժած 09/22/2019   13:52 Մոսկովյան գործարարի կինը պատվիրել է կուբացի սիրեկանին սպանել իր ամուսնուն 09/22/2019   13:08 Հայերն ընդդեմ ադրբեջանցիների. Սանկտ Պետերբուրգում զանգվածային ծեծկռտուքի տեսանյութը հայտնվել է համացանցում (տեսանյութ) 09/22/2019   12:26 Առաջիկա օրերին օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 6-7 աստիճանով. սպասվում են տաք օրեր 09/22/2019   12:22 Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ 09/21/2019   19:48 «5-րդ ալիք» հեռուստաընկերության սեփականատեր Արմեն Թավադյանի գործը դատարանում է 09/21/2019   18:03 ԼՂՀ կարգավորման հարցում Փաշինյանի անձնական ներգրավվածության մասին Թրամփի հիշատակումը հետաքրքիր է. ի՞նչ սպասել 09/21/2019   17:36 Սյունիքի մարզի Լիճք գյուղի մոտ անտառածածկ տարածք է այրվում 09/21/2019   17:24 Հպարտ եմ, որ հայ եմ, անկախ Հայաստանի քաղաքացի. Արթուր Աբրահամ 09/21/2019   16:20 Մեղավորներն իրենց պատիժը կստանան. Դավիթ Տոնոյանը՝ ՊՆ գնդապետին ծեծի ենթարկելու մասին 09/21/2019   16:15 Սեդրակ Առուստամյանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացման համար 09/21/2019   16:13 Գյումրիից թռանք Լոս Անջելես. Նիկոլ Փաշինյան 09/21/2019   16:08 ԱԱԾ տնօրենի պաշտոնակատարի առաջին ճեպազրույցը 09/21/2019   15:34 Արմեն Ավետիսյանի՝ «Գոլդեն Փելիս» հյուրանոցը պետությանը չի փոխանցվել. Կառավարությունը նվերը դեռ չի ընդունել (տեսանյութ) 09/21/2019   15:25 Շարունակվում է Հրայր Թովմասյանի թիրախավորումը, նպատակը՝ խամաճիկ Սահմանադրական դատարան ունենալն է. Գոհար Մելոյան 09/21/2019   15:19 «Վերածնունդ» միջազգային մրցույթ-փառատոն» ՀԿ նախագահին մեղադրանք է առաջադրվել 09/21/2019   15:08 Չի բացառվում, որ Ադրբեջանն անցնի ահաբեկչական այլ քաղաքականության. Բաբայան 09/21/2019   14:43 ԱՄՆ-ի հետ ծավալուն երկխոսություն կա. Փաշինյան-Թրամփ հանդիպումը տեղի կունենա, բայց ե՞րբ 09/21/2019   14:40 Շնորհավոր տոնդ, Հայաստան. բոլոր մեր մտահոգությունները, երազներն ու ծրագրերը քեզ համար են. Արթուր Վանեցյան 09/21/2019   14:30 2018թ-ի ապրիլ-մայիսին ՀՀ-ում տեղի ունեցավ նոր անկախության հանրաքվե. Փաշինյան 09/21/2019   14:26 Մարդու իրավունքների պաշտպանի շնորհավորական ուղերձը Անկախության օրվա առթիվ 09/21/2019   14:24 Հայաստան է ժամանել Բելառուսի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը 09/21/2019   14:15 Վիտալի Բալասանյանի ուղերձը 09/21/2019   14:09 Էնքան կուզենայի, որ Հայաստանի անկախության տոնը շնորհավորողներից շատերը մազաչափ կապ ունենային այդ անկախության հետ. Գևորգ Պետրոսյան 09/21/2019   13:56 Ո՞վ է հերոսը ՀՀ-ում, ո՞վ է այն կերպարը, որին պետք է ձգտեն նմանվել երիտասարդները. Փաշինյան (տեսանյութ) 09/21/2019   13:17 Ջերմուկը մեր սիմվոլներից է, և վարչապետը սխալվում է, որ դա հաշվի չի առնում. Անդրիաս Ղուկասյան 09/21/2019   13:11 Մեկ բան անփոփոխ է ու անսասան. Գագիկ Ծառուկյան 09/21/2019   13:04 Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ 09/21/2019   12:42 Հուսով եմ, Փաշինյանը հետ կկանգնի այս անիմաստ ընթացքից. Սեֆիլյանը՝ Ամուլսարի մասին (տեսանյութ) 09/21/2019   12:37 ՄԻԵԴ-ը պատրաստում է Ադրբեջանում գերեվարված Կարեն Ղազարյանի գործով կոմունիկացիան. Փաստաբան 09/21/2019   12:28 ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի շնորհավորական ուղերձը ՀՀ անկախության 28-ամյակի առթիվ 09/21/2019   12:26 Խաղաղությունն ու բարեկեցությունը, արդարությունը հաստատվելու են անկախ և միացյալ հայրենիքում «Ժառանգություն» 09/21/2019   12:23 Եթե ՍԴ-ն ժողովրդի վստահությունը չի վայելում, ապա այն պետք է փոփոխությունների ենթարկվի. Միրզոյան 09/21/2019   12:15 Արտակարգ իրավիճակների նախարար Ֆելիքս Ցոլակյանի շնորհավորական ուղերձը՝ Անկախության օրվա առթիվ 09/21/2019   12:13 ՀՀ Անկախության տարեդարձի առթիվ վարչապետ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձներ է ստանում Վլադիմիր Պուտինից, Դոնալդ Թրամփից, Լի Քեցյանից և այլ երկրների գործընկերներից 09/21/2019   12:12 Համազգային տոնի սիմվոլիկան պիտի ընկալելի լինի բոլորի համար 09/21/2019   12:07 Խաչիկ գյուղում այրվում է մոտ 50 հա խոտածածկույթ 09/21/2019   11:59 Ադրբեջանը ԼՂ շփման գծում մեկ շաբաթում հրադադարի ռեժիմը խախտել է 120 անգամ 09/21/2019   11:50 «Հեղափոխական» տենդով քանդվում են պետության ինստիտուցիոնալ հիմքերը. Ռ. Քոչարյան 09/21/2019   11:41 Պետք է վե՛ր կանգնել անձնական ճղճիմ շահերից, որոնք մեր երկիրը աղետալի ցնցումների են տանում. Սեյրան Օհանյան 09/21/2019   11:37 Անկախությունը մեր լեզուն է՝ որպես հազարամյակների մեր գոյության և ինքնության առհավատչյա. Սերժ Սարգսյան 09/21/2019   11:28 ՃՏՊ Հին Երևանցու փողոցում. կան տուժածներ
09/21/2019   15:34 Արմեն Ավետիսյանի՝ «Գոլդեն Փելիս» հյուրանոցը պետությանը չի փոխանցվել. Կառավարությունը նվերը դեռ չի ընդունել (տեսանյութ) 09/21/2019   12:37 ՄԻԵԴ-ը պատրաստում է Ադրբեջանում գերեվարված Կարեն Ղազարյանի գործով կոմունիկացիան. Փաստաբան 09/21/2019   15:25 Շարունակվում է Հրայր Թովմասյանի թիրախավորումը, նպատակը՝ խամաճիկ Սահմանադրական դատարան ունենալն է. Գոհար Մելոյան 09/21/2019   14:09 Էնքան կուզենայի, որ Հայաստանի անկախության տոնը շնորհավորողներից շատերը մազաչափ կապ ունենային այդ անկախության հետ. Գևորգ Պետրոսյան 09/21/2019   11:06 Գլխավոր դատախազի զարմիկը՝ մեղադրյալի աթոռին. Ինչպես է նա ընկել ԱԱԾ «թակարդը». «Ժողովուրդ» 09/22/2019   13:08 Հայերն ընդդեմ ադրբեջանցիների. Սանկտ Պետերբուրգում զանգվածային ծեծկռտուքի տեսանյութը հայտնվել է համացանցում (տեսանյութ) 09/21/2019   16:20 Մեղավորներն իրենց պատիժը կստանան. Դավիթ Տոնոյանը՝ ՊՆ գնդապետին ծեծի ենթարկելու մասին 09/21/2019   19:48 «5-րդ ալիք» հեռուստաընկերության սեփականատեր Արմեն Թավադյանի գործը դատարանում է 09/21/2019   10:58 Որոշել են առանձին «վերցնել» Գյումրին. Սամվել Բալասանյանը վաղաժամկետ հրաժարակա՞ն կտա. «Հրապարակ» 09/21/2019   10:40 «Սա ահաբեկչական հարված է… Արցախում կպայթի իրավիճակը». «168 ժամ» 09/21/2019   11:10 Պուտինը կգա Հայաստան. «Ժողովուրդ» 09/21/2019   18:03 ԼՂՀ կարգավորման հարցում Փաշինյանի անձնական ներգրավվածության մասին Թրամփի հիշատակումը հետաքրքիր է. ի՞նչ սպասել 09/21/2019   10:52 Ովքե՞ր են Հրայր Թովմասյանի հարցով փաստաթղթի հեղինակները. «Փաստ» 09/21/2019   11:15 Վարչապետը սպասում է. նա առայժմ չի կարող ԱԱԾ տնօրենի և ոստիկանապետի պաշտոններում նշանակել իրեն ցանկալի անձանց. «Ժամանակ» 09/21/2019   12:12 Համազգային տոնի սիմվոլիկան պիտի ընկալելի լինի բոլորի համար 09/22/2019   15:39 Բժիշկները պատմել են, թե օրական քանի քայլ պետք է կատարեն տարբեր տարիքի մարդիկ 09/22/2019   12:26 Առաջիկա օրերին օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 6-7 աստիճանով. սպասվում են տաք օրեր 09/21/2019   10:45 Բացահայտվել է էլեկտրաէներգիայի ապօրինի օգտագործմամբ կրիպտոարժույթի արտադրություն իրականացնելու դեպք (տեսանյութ) 09/21/2019   16:15 Սեդրակ Առուստամյանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացման համար 09/22/2019   15:50 Անկախություն տանող ճանապարհին՝ պետականության հիմքերում կանգնած մարդիկ դիտարկվում էին «սվոյ և ոչ սվոյ կարգախոսի» մեջ. Կոռնիձորի Արո

Արթուր Ղամբարյան. Գերատեսչական շահերն ազդում են օրենսդրական քաղաքականության արդյունավետության վրա (Տեսանյութ) 11/11/2013   21:03  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾ

 
Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագծի շուրջ «Փաստինֆո»-ի հարցերին պատասխանել է Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, դոցենտ Արթուր Ղամբարյանը:
 
- Պարոն Ղամբարյան Քրեադատավարական օրենսգրքի լայնածավալ փոփոխություններ են նախաձեռնվել, կուզեի հարցնել, թե ո՞րն է դրանց բուն նպատակը, ինչի՞ն են միտված այդ փոփոխությունները, ի վերջո ի՞նչ ենք ունենալու դրանց վերջնական արդյունքում:
 
- ՀՀ-ում դեռևս 2006 թվականից սկսվել են Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի մշակման աշխատանքները, և ոչ թե գործող օրենսգրքի փոփոխություններ ենք նախաձեռնում, այլ 2006 թվականից փորձ է արվում ընդունել նոր Քրեադատավարական օրենսգիրք: Նոր օրենսգրքի ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է 2 հիմնարար հանգամանքներով. առաջինն այն է, որ 2005թ. տեղի ունեցան սահմանադրական փոփոխություններ և դրանցով մի շարք քրեադատավարական երաշխիքների բովանդակությունը փոխվեց: Բացի այդ, արդեն 2002 թվականից ՀՀ-ն միացել էր Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիային և մի շարք ինստիտուտների հետ կապված Եվրոպական դատարանն այլ իրավական դիրքորոշում էր արտահայտում, որը, բնականաբար, պետք է արտացոլվեր քրեական դատավարության օրենսգրքում: Սրանք հիմնական 2 ամենատարածված փաստարկներն էին, որոնք հիմնավորում են Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի ընդունման անհրաժեշտությունը: 
 
Բայց, միևնույն ժամանակ, կարծում եմ, Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի ընդունումը պայմանավորված է նաև այլ հանգամանքներով: Օրինակ 1998 թվականից մինչև այսօր, երբ Քրեական դատավարության օրենսգրքն ընդունվել էր, օրենսգրքում կատարվեցին մի շարք համակարգային փոփոխություններ. Նախատեսվեցին նոր ինստիտուտներ, որոնք առհասարակ չէին տեղավորվում գործող օրենսգրքի գաղափարախոսության շրջանակներում, և առաջացան ներհամակարգային հակասություններ, օրինակ՝ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսվեց արագացված դատաքննության ինատիտուտը, որը, բնականաբար, 1998 թ. չէր էլ պլանավորվում ընդունել:
 
Եվ, բնականաբար, երբ մի օրենսդրական ակտը, որ կառուցված է ամբողջությամբ այլ գաղափարախոսության հիման վրա և ներմուծում ենք մի օրգան, որն օտար է տվյալ գաղափարախոսությանը, առաջանում են արդեն ներհամակարգային հակասություններ: Նման ինստիտուտները բավականին շատ են: Մենք բարեփոխում էինք գործող Քրեական դատավարության օրենսգիրքը, նախատեսում էինք նոր ինստիտուտներ, բայց այդ ինստիտուտներն այնքան օտար էին գործող Քրեական դատավարության օրենսգրքի բովանդակությանն ու էությանը, որ միշտ առաջանում էին ներքին հակասություններ: Ուստի՝ ավելի շատ, կարծում եմ՝ պետք էր նոր Քրեական դատավարության օրենսգիրքը լուծեր նաև ներհամակարգային հակասությունների խնդիրները: 
 
Բացի այդ, 1998 թվականից մինչ այսօր կատարված օրենսդրական բարեփոխումների շրջանակներում գործող Քրեական դատավարության օրենսգրքում առաջացել է պետական պաշտոնատար անձանց ֆունկցիաների տարանջատման խնդիր: Խոսքը վերաբերում է մասնավորապես քննիչ-դատախազ- քննչական բաժնի պետ փոխհարաբերություններին: Նրանց գործառույթներն այնքան խճճված են գործող Քրեական դատավարության օրենսգրքում, որ միշտ հակասություններ են առաջանում գերատեսչությունների միջև, և դրանք ուղղակիորեն ազդում են մարդու իրավունքների բովանդակության վրա:
 
Այսինքն՝ 2 պետական մարմին կարող էին ունենալ օրենդրական հակասություններ, վեճ` կոնկրետ իրավական նորմի վերաբերյալ, և դրա արդյունքում տուժում էր այն մարդը, ով ներգրավված էր քրեական դատավարությանը: Օրինակ, նմանատիպ վեճեր առաջանում էր քրեական գործի վարույթը կարճելու, կարճումը վերացնելու իրավասութունների տարանջատման հարցում, որն ուղղակիորեն առնչվում է մարդու իրավունքներին: Կարծում եմ Քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունման անհրաժեշտությունը նաև միտված էր հստակ տարանջատելու դատավարության մասնակիցների` քննիչի, դատախազի, քննչական բաժնի պետի իրավասություննրն ու գործառույթները. յուրաքանչյուր պաշտոնական անձ քրեական դատավարությունում պետք է ունենա կոնկրետ լիազորությունների շրջանակ, որ իմանա՝ որտեղ են սկսվում իր իրավունքներն ու պարտականությունները և որտեղ են ավարտվում: Երբ որ պաշտոնատար անձանց լիազորությունները կրկնվում են, դա էապես նվազեցնում է քրեական արդարադատության արդյունավետությունը:
 
Բայց կցանկանայի անդրադառնալ նաև այն հարցին, թե ինչու է այսքան ժամանակ ձգձգվում Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի ընդունումը, որովհետև, ինչպես նշեցի, դեռևս 2006 թվականից սկսած ձևավորվել է աշխատանքային խումբ, որի շրջանակներում մշակվեց նախագիծը: Ի՞նչն է պատճառը, որ այդքան երկար տևեց: Ես մի փոքր հումորով նշում եմ, որ ցանկացած պետության իրավական համակարգ ունի 3 քաղաքական փաստաթուղթ. Սահմանադրությունը, Ընտրական օրենսգիրքը և Քրեական դատավարության օրենսգիրքը: Եթե մեզ հաջողվեց 2005-ից ի վեր ընդունել Սահմանադրություն, փոփոխել Ընտրական օրենսգիրքը, ապա մեզ առ այսօր չի հաջողվել ընդունել 3-րդ փաստաթուղթը:
 
- Պատճառը ո՞րն է:
 
- Պատճառը հետևյալն է. Քրեական դատավարությունը մեր իրավական համակարգի այն բացառիկ ոլորտներից է, որտեղ առկա են բազմաբևեռ շահեր: Ոչ միայն հանրային և պետական շահի տեսանկյունից, այլ նույն պետական ապարատի ներսում կան հակադիր շահեր, որոնք նաև իրենց կնիքն են թողնում այս ոլորտում օրենսդրական բարեփոխումների վրա: Մեր իրականությունից ելնելով՝ մենք պետք է ընդունենք այն հանգամանքը, որ շատ դեպքերում գերատեսչական շահերն ազդում են օրենսդրական քաղաքականության արդյունավետության վրա: Եվ, կարծում եմ, պատճառներից մեկն էլ հենց այն է, որ միմյանց հակասող հանրային շահերի, գերատեսչական շահերի հակադրման պատճառով՝ շատ գործընթացներ պարզապես ձգձգվում են: Դա օբյեկտիվ է, թե սուբյեկտիվ, չեմ կարող ասել, պարզապես կարող եմ ընդունել, որ քրեական դատավարությունը բազմաբևեռ շահերի ոլորտ է, շահերի բախումները շատ են: Բացի այդ, ձգձգման մեջ ես տեսնում եմ նաև դրականը. թեև երկար տևեց, բայց այն փաստաթուղթը, որ հիմա մշակվել է` Քրեական դատավարության օրենսգրքի նախագիծը, եթե վեր կանգնենք առանձին դրույթների հետ համաձայն լինել- չլինելուց, ընդհանուր՝ որպես միասնական փաստաթուղթ դիտարելիս պետք է նշեմ, որ հեղինակներին հաջողվել է լուծել այն խնդիրները, որոնք ես քիչ առաջ նշեցի:
 
Եվ պետական մարմինների պաշտոնատար անձանց իրավասություների տարանջատման հետ կապված հարցերը շատ հստակ դրված են, երբ որ նախագիծը կարդում ես, կարմիր թելի պես անցնում է ցակացած պետական մարմնի և պաշտոնատար անձանց գործառույթները, նրանց իրավասության սահմանները: Սա արդեն իսկ հսկայական առաջընթաց քայլ է, և նշեմ, որ այս պաշտոնատար անձանց իրավասությունների տարանջատելը ամենաբարդ, ամենավիճահարույց խնդիրն է եղել, և հեղինակները կարողացել են տարանջատումն ապահովել այս ոլորտում`չընկնելով ծայրահեղությունների մեջ: Էապես բարձրացել են նաև մարդու իրավունքների ապահովման որոշակի երաշխիքները: Ընդհանուր առմամբ պետք է նշել, որ փաստաթուղթը՝ որպես ամբողջական ակտ, բավականին հաջողված է, և կարծում եմ՝ պետք է լուծի քրեական ադարադատության առջև ներկայում ծառացած հիմնական խնդիրները: 
 
Իհարկե, բնակաաբար, կան դրույթներ, որոնք խիստ վիճահարույց են, նույնիսկ անընդունելի են, դրանց մասին բազմիցս խոսվել է: Ե’վ մեղադրյալի խոստովանական ցուցմունքների դեպոնացումը, և’ առաջին անգամ մարդուն ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների հիմքով առանց պատճառաբանության կալանավորելու ինստիտուտը, սրանք այն ինստիտուտներն են, որ խիստ վիճահարույց են և իմ դիրքորոշումը՝ և’ գիտական հոդվածներում և’ առանձին մամուլում, ես ներկայացրել եմ, բայց ընդհանուր առմամբ, նորից կրկնեմ, որ փաստաթուղթը հաջողված է:
 
- Պրն. Ղամբարյան, Դուք էլ նշեցիք, որ որոշ գերատեսչական շրջանակներ համաձայն չեն օրենքի որոշակի դրույթների հետ, դուք էլ առանձնացրեցիք Ձեզ համար անընդունելի որոշ կետեր: Փաստորեն, օրենքի մի շարք դրույթների մասով դարձյալ անհամաձայնություն կա: Ի՞նչն է պատճառը, հնարավոր չի՞ եղել գալ փոխհամաձայնության, թե՞ դա բնական է, որ ոչ բոլոր հարցերում պետք է լիներ միակարծություն:
 
Նորից խոսելով քրեական դատավարության մեջ շահերի հակադրման գաղափարից, որը բնական պրոցես է, հանրային և մասնավոր շահերի հակադրման տեսանկյունից՝ իրոք, ոլորտներ կան, որտեղ փաստաբանական ինստիտուտն իր դիրքորոշումը պետք է ներկայացնի, որպես փաստաբաններ՝ իրավապահ համակարգի ներկայացուցիչները իրենց դիրքորոշումը պետք է ներկայացնեն, որոնք շատ դեպքերում միմյանց բացառող են: Այստեղ այդ հակադրությունը գտնում եմ, որ միշտ պետք է լինի, և շատ դրական է, որ կա: Այլ խնդիր է, որ պետք է գտնել այդ հակադրության մեջ հավասարակշռված լուծումներ և ընդհանուր առմամբ հանրային և մասնավոր շահերի հակադրմամբ հաջողվել է ոլորտում գտնել շատ հարցերի լուծումներ:
 
Իսկ առանձին ինստիտուտների հետ կապված կոնկրետ դիրքորոշումներ, որ մասնագետներն ունեն, պրակտիկ իրավաբաններն ունեն այլ դիրքորոշումներ, դա ուղղակի դիրքորոշում է, որ մի իրավաբան կարող է համաձայնել մի ինստիտուտի հետ, մեկ այլ իրավաբան կարող է չհամաձայնել: Պարզապես այս բոլոր դրույթները, որոնք փոքր-ինչ կասկածելի են մարդու իրավունքների ապահովման տեսանկյունից, մենք պետք է նմանատիպ դրույթների նկատմամբ նրբազգաց լինենք, եթե կա մի փոքր հավանականություն, որ այս կամ այն իրավանորմը կարող է հանգեցնել մարդու իրավունքների խախտման` իրավակիրառ պրակտիկայում, թեկուզ ինքնին նորմը չի հակասում որևէ դրույթի, բայց իրավակիրառ պրակտիկայում այդ նորմն ունի պոտենցյալ, որ կարող է հանգեցնել, մենք պետք է հրաժարվենք նմանատիպ նորմերից:
 
Մանավանդ, կարծում եմ, նախագծի հեղինակների առաջնային նպատակը մարդու իրավունքների ապահովման երաշխիքների բարձրացնելն է: Մենք կարող ենք թողնել գերատեչությունների վեճերը, դա հասկանալի է, թող վիճեն, բայց այն հարցերը, որոնք վերաբերում են մարդու իրավունքներին, մենք այստեղ պետք է վեճ չունենանք:
 
- Դուք կարևորեցիք նաև ԵԴ դերն ու նշանակությունը այս օրենդրական փոփոխությունների ենթատեքստում, արդյոք ԵԴ-ի տեսակետին ամբողջությամբ համապատասխանու՞մ է օրենքի նախագիծն այն տեսքով, որ այսօր ունենք:
 
Ես նման հարցադրում չէի ընդունի և չեմ էլ փորձի պաատասխանել, որովհետև ԵԴ-ն յուրաքանչյուր կոնկրետ հարցի վերաբերյալ ունի կոնկրետ դիրքորոշում, ընդ որում, շատ դեպքերում այդ դիրքորոշումները պայմանավորված են ոչ թե և ոչ այնքան օրենքի ձևակերպման հետ, այլ իրավակիրառ պրակտիկայի կտրվածքով: 
 
Մենք հնարավոր է՝ ունենանք շատ լավ նորմեր նոր Քրեադատավարական օրենսգրքի նախագծով, որոնք չեն հակասում եվրոպական կոնվենցիային, սակայն իրավակիրառ պրակտիկայում դրանք այնպես նենգափոխվեն, որ ԵԴ-ն մի քանի տարի հետո ասի, որ այստեղ մենք ունենք Եվրոպական կոնվենցիայի խախտումներ: Այսինքն՝ հարցադրումն այս տեսանկյունից, թե արդյոք ամբողջ ծավալով համապատասխանու՞մ է կոնվենցիային, թե՝ ոչ, կարծում եմ՝ ընդունելի չէ: Ուղղակի մենք պետք է առանձին ինստիտուտներ վերցնելով քննարկենք՝ ինքնին հակասում է, կամ համապատասխանում է, թե՝ ոչ: Ես, համենայնդեպս, չեմ կարող վկայակոչել մի ինստիտուտ, որ վստահաբար կարողանամ ասել, որ ուղղակիորեն հակասում է Եվրոպական կոնվենցիային, կամ ԵԴ-ի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքին: Կարող եմ ընդամենն ասել, որ կան նորմեր, որոնք որ խախտման պոտենցիալ են պարունակում:
 
Օրինակ, մարդուն առաջին անգամ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործության հիմքով, առանց պատճառաբանության, առանց փաստարկման կալանավորելը, իմ ունեցած տեղեկություններով, ինքնին չի հակասում եվրոպական կոնվենցիային և նախադեպային իրավունքին, բայց իրավակիրառ պրակտիկայում կարող է բերել լայնածավալ խախտումների, երբ որ պաշտոնատար անձը չի պատճառաբանում իր խափանման միջոց կիրառելու, մասնավորապես` կալանք կիրառելու որոշումը: Սա նորմ է, որ հեղինակներն ասում են չի հակասում, փաստաբաններն ասում են` հակասում է կոնվենցիային: Չեմ կարող գնահատական տալ, գիտեմ, որ ինքնին չի հակասում, բայց միևնույն ժամանակ ընդունում եմ, որ  իր մեջ պարունակում է պոտենցիալ, որ մարդու իրավունքները կխախտվեն և ճիշտ չէ առհասարակ թույլ տալ, որ որևէ պաշտոնատար անձ, առանց իր դիրքորոշումը պատճառաբանելու, առանց իր միջնորդությունը պատճառաբանելու՝ սահմանափակի որևէ մեկի իրավունքները, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է ազատության իրավուքին:
 
Մենք պարտավոր ենք քրեական վարույթ իրականացնող մարմնին՝ քննիչին, օրենքով պարտավորեցնել, որ, եթե ուզում ես, թեկուզ առաջին անգամ, թեկուզ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործություններով որևէ մեկին կալանավորել, պետք է պատճառաբանել, թե այդ հանցագործության ծանրությունը արդյոք ինքնին կարո՞ղ է ազդել նրա փախուստի հավանականության վրա: Բայց մեր օրենքի նախագիծն ասում է,  որ կարելի է և առանց պատճառաբանության, միայն հիմնավոր կասկածի հիման վրա միջնորդություն ներկայացնել դատարան, և դատարանը 1-ամսյա ժամկետով կարող է կալանավորել մեղադրյալին: Սա նորմ է, որ ես չէի ցանկանա, որ մեր նոր Քրեական դատավարության օրենսգրքում լինի: Մեր քրեական դատավարության օրենսգրքում ես պատկերացում եմ, որ մարդու իրավունքների երաշխիքներն ավելի բարձր պետք է լինեն: 
 
Եվրոպական կոնվենցիան և Եվրոպական Դատարանը նախատեսում են նվազագույն երաշխիքները, իսկ մենք կարող ենք մեր օրենսդրությամբ, հաշվի առնելով մեր իրականությունը (իսկ մեր իրականությունը ավանդական ժողովրդավարական պետություններից տարբերվում է), կարծում եմ, մարդու իրավունքների երաշխիքները մի փոքր ավելի բարձր հարթության մեջ դիտարկենք:
 
- Մենք այսօր էլ ունենք հստակ օրենսդրություն՝ բերման ենթարկելու, ձերբակալելու, կալանավորելու վերաբերյալ: Բոլոր այս գործողություները կարծես թե օրենքով կարգավորված են, բայց հասարակությունը պարբերաբար ականատես է լինում այն իրավիճակներին, երբ այս նորմերը խախտվում են, ժամկետները չեն պահպանվում: Ի՞նչ է արվել՝ նոր օրենսգրքում այսպիսի դեպքերից խուսափելու համար:
 
- Ես չեմ կարծում, որ մեր գործող Քրեական դատավարության օրենսգիրքը բոլոր այդ հարցերի կարգավորումները տալիս է: Բնավ ոչ: Ավեին, շատ դեպքերում նույնսիսկ կարգավորված էլ չեն: Նույն, ասենք, բերման ենթարկելու հետ կապված հարցերը, որ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային օրենքով է կարգավորվում և ոչ թե՝ Քրեադատավարական օրենսգրքով: Հարցեր կան, հարաբերություններ կան, որոնք միայն օրենքով չես կարող կարգավորել: Օրենքը սահմանում է վարքագծի մոդելներ, իսկ այդ վարքագծի մոդելները միշտ էլ կլինեն խախտողներ, ես կարծում եմ:
 
Ուստի՝ այս տեսանկյունից օրենսգրքի վրա դնել նման մեծ պարտականություն, որ օրենսգիրքը լուծելու է իրավակիրառ պրակտիկայի բոլոր խնդիրները և այլևս չեն լինելու խախտումներ, կարծում եմ, հարցադրումն այդ տեսանկյունից ընդունելի չէ: Կան նորմեր, կան պահանջներ, պահանջները կլինեն և’ կատարողներ, և’, բնականաբար, կլինեն խախտողներ: Այլ հարց է, որ օրենսգիրքը ինքնին չպիտի նպաստի, որ պահանջների կատարումը լինի ոչ իրատեսական: Տեսեք, մենք խոսում ենք մարդու իրավուքների մասին, բայց պետք չէ անտեսել նաև քրեական դատավարության մյուս կողմի` հանրային շահը ներկայացնող մարմինների (քննիչ, դատախազ, հետաքննության մարմին) աշխատանքի արդյունավետությունը:
 
Վերջին հաշվով՝ այդ մարմինների աշխատանքի արդյունքում նաև պաշտպանվում են մեկ այլ մասնավոր անձի շահերը` տուժողի շահերը, եթե այդպիսիք կան: Ուստի՝ օրենսգրքում մենք իրավունք չունենք ներկայացնելու այնպիսի կարգավորումներ, որոնք խիստ տեսական են, կտրված են իրականությունից և որևէ կերպ հնարավոր չի լինի նման խիստ ժամկետների պայմաններում այդ պարտականություններն իրականացնել: Իհարկե, մենք ունենք նման նորմեր, կապված ձերբակալված անձին մեղադրանք առաջադրելու, որպես մեղադրյալ ներգրավելու հետ, մենք նման հակասություն ունենք, որ եթե գործող օրենսդրությունը և Սահմանադրությունը նախատեսում են, որ ձերբակալված անձին կարելի է պահել 72 ժամ, հետո ներկայացնել դատարան, նախագծի մեջ բավականին խիստ ժամկետեր են տրված՝ ձերբակալված անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և կալանքի միջնորդությամբ դատարան դիմելու կտրվածքով: Նախագծում գրված է, որ պետք է մեղադրանք ներկայացվի 60 ժամ առաջ: Այսինքն` 12 ժամը,  որպեսզի դատարանը հնարավորություն ունենա կալանքի միջնորդությունը քննարկելու:
 
Բայց արդյոք քննիչն ունի՞ հնարավորություն 60 ժամվա ընթացքում ձեռք բերել ապացույցները մեղադրանքի համար, դրանք ներկայացնել դատախազին, քանի որ նոր օրենսգրքով մեղադրանքի միջնորդությունը պետք է ներկայացնի դատախազը, այդ 60 ժամվա ընթացքում պետք է և’ քննիչը և’ դատախազը կարողանան տեղավորվել ՝և’ ապացույց հավաքելու, և’ որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը կազմելու և ներկայացնելու համար: Սա ժամանակահատված է, որ շատ դեպքերում կարող է նաև իրատեսական չլինել, որովհետև ես խոսել եմ շատ քննիչների հետ, նրանք նշում են, որ մենք էլ մարդ ենք, մենք էլ պետք է գոնե 24 ժամվա մեջ 8 ժամ քնենք, եթե մենք այդ 60 ժամից հանում ենք գոնե քնելու իրավունքը` 8-ական ժամ, ապա կենցաղային հաշվարկով՝ 60 ժամից դուրս է գալիս ևս 16 ժամ:
 
Հասկանալի է, որ փոքր ժամանակահատված է մնում, որ քննիչը կարողանա ապացույց հավաքել, ներկայացնել դատախազին, դատախազը որոշում կայացնի, քննիչը դա ներկայացնի մեղադրյալին, նոր միայն կալանքի մասին միջնորդություն ներկայացնի դատարան: Իրավիճակներ կան, որտեղ պետք է օրենքը իրատեսական լինի: Սրանք եզակի իրավիճակներ են, որ թեև խիստ կարևոր են, բայց ընդհանուր առմամբ, նորից եմ կրկնում, ես կարծում եմ օրենսգիրքը հաջողված է և պետք է հրատապ ընդունվի, որպեսզի քրեական արդարադատության համակարգը կարողանա արդյունավետ աշխատել:
 
- Ամենափայլուն օրենքն ունենալու դեպքում կարո՞ղ ենք վստահ լինել, որ այն պահպանվելու է:
 
- Ես արդեն իսկ ակնարկեցի, որ ունենալ օրենք, դեռևս չի նշանակում, որ կարողանալու ենք երաշխավորել դրա իրականացումը: Բացառված է: Իրավունքի տեսության մեջ մենք ունենք իրավունքի իդեալիզմ հասկացությունը, որը իդեալականացնում է օրենքի դերն ու նշանակությունը: Մենք չպետք է ընկնենք այդ իրավունքի իդեալիզմի հարթության մեջ, պետք է հասկանանք, որ եթե կա օրենք, եթե կան վարքագծի մոդելներ, բնականաբար, մեր իրականության մեջ կլինեն նաև պաշտոնատար անձինք, ովքեր կխախտեն այդ օրենքը, ինչպես և հասարակության մեջ ունենք մարդիկ, ովքեր խախտում են քրեական օրենսգիրքը: Քրեական օրենսգրքի առկայությունը ինքնին չի բացառում հանցագործությունների կատարումը: Եթե ունենք Քրեական դատավարության օրենսգիրք, որևէ իրավաբան չի կարող ասել, որ ինչքան էլ լավը լինի օրենսգիրքը, բացառելու ենք որևէ չարաշահում, բացառելու ենք որևէ խախտում, ադյպես չի լինում: Եթե կա օրենք, կլինեն նաև խախտողներ: Պարզապես. օրենքը պետք է իր մեջ չպարունակի պոտենցիալ խախտումներ կատարելու ռիսկեր, այսինքն խախտումները չպետք է բխեն օրենքի ոչ ճիշտ կարգավորումներից, և երկրորդ` ցանկացած խախտման դեպքում մենք պետք է ունենանք արդյունավետ պաշտպանության միջոց: Եթե կա խախտում, հակազդեցության մեխանիզմը պետք է օրենքի մեջ հստակ դրված լինի:
 
- Իսկ մեխանիզմները հակազդեցության կա՞ն:
 
-Կարծում եմ՝ ի տարբերություն գործող օրենքի՝ այս հարցն էլ է լուծված: Օրինակ, գործող օրենսգրքով՝ վարույթի մասնավոր մասնակիցների (պաշտպան, մեղադրյալ) չարաշահումների դեմ հակազդման մեխանիզմներ չունենք: Մեր Քրեական դատավարության օրենսգիրքը ելնում է այն կանխավարկածից, որ չարաշահումներ կարող են թույլ տալ միայն քննիչը, դատախազը, հետաքննության մարնմինը և դատավորը, և այդ կոնցեպցիայից ելնելով էլ նախատեսում է վերահսկողական, հսկողական մեխանիզմներ: Բայց իրավակիրառ պրակտիկայում շատ դեպքերում նաև  պաշտպանները, փաստաբաններն են չարաշահումներ թույլ տալիս, չեն կատարում իրենց պարտականությունները բարեխղճորեն, բազմաթիվ նման դեպքեր կան՝ և’ մինչդատական վարույթում, և’ դատաքննության փուլում: Եթե դատաքննության փուլում կան դատական սանկցիաներ, որ դատավորն իրավունք ունի կիրառել փաստաբանի նկատմամբ, ով որ չարաշահում է իր իրավունքները, մինչդատական վարույթում քննիչը հակազդելու որևէ մեխանիզմ, գործող օրենսգրքով, չունի: Բայց նախագծում, բարեբախտաբար, այդ հարցը նույնպես կարգավորվել է. նախատեսվել է դատավարական սանկցիաների ինստիտուտ, որը կիրառվելու է ոչ միայն դատաքննության փուլում, այլեւ մինչդատական վարույթում, և քննիչն իրավունք ունի պաշտպանի նկատմամբ կիրառել օրենքով նախատեսված պատասխանատվության միջոցներ և սանկցիաներ, եթե նա թույլ է տալիս իրավունքների չարաշահում:
 
Հարցազրույցը վարեց Նելլի Դանիելյանը
 

Հարակից հրապարակումներ`

09:07 05/11/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾԱրփինե Հովհաննիսյան. Ցուցմունքների դեպոնացման ինստիտուտն ավելի շատ բացառություն է լինելու կանոնից
15:10 02/11/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՀրաժարվե՞լ, թե՞ չհրաժարվել նախաքննական ցուցմունքներից (Տեսանյութ)
12:14 01/11/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՀետաքննության և օպերատիվ-հետախուզական գործունեության բարեփոխումներն իրավական ռեալիզմի հարթությունում
14:13 21/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՌուբեն Մելիքյանն արձագանքում է Քրդատօրի նախագծի քննադատություններին (Տեսանյութ)
12:22 18/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՌուբեն Մելիքյան. Մենք պատրանքներ չունենք, որ սա լինելու է իդեալական օրենսգիրք (Տեսանյութ)
12:49 09/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾ Հրայր Ղուկասյան. Պատրաստ ենք ցանկացած ողջամիտ, կառուցողական առաջարկ քննարկել
12:53 07/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾ Հրայր Ղուկասյան. Ուզում ենք, որ արդարադատությունը պաշտպանված լինի ստից և ինտրիգներից
12:25 02/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՔրդատօր-ի նախագծի հարցում Պաշտպանը հետևողական է լինելու
19:13 28/09/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՆ.Բաղդասարյան. Նոր Քրեական դատավարության օրենսգրքով պետությունում կմահանա քրեական արդարադատությունը
18:49 06/09/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագիծը լրամշակվել է

Արխիվ

[]