Թեմաներ
Չորեքշաբթի 11 / 13 / 2019
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

11/13/2019   17:07 Դավիթ Սանասարյանն այսօր հարցաքննվել է ՔԿ-ում 11/13/2019   17:03 Որևէ մեկին չեմ ճնշելու. ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնակատարի պարզաբանումը գործադուլի վերաբերյալ 11/13/2019   16:59 IUnetworks-ի կողմից մշակված Մեկ պատուհան համակարգը ներդրվելու է Տաջիկստանում 11/13/2019   16:27 Սիսիանում բացվել է թարմ մսի վաճառակետ 11/13/2019   16:18 Մանկապարտեզում հայտնաբերվել է «Զինվորի բաժին. վաճառքի ենթակա չէ» մակնշմամբ թթվասեր (լուսանկարներ) 11/13/2019   15:49 Վարչապետը հրաժարվել է հանդիպել ՀԽ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ. վերջինս հայտարարել է խորհրդից դուրս գալու մասին 11/13/2019   15:37 ԱԻՆ-ը քաղաքացիներին զգոնության կոչ է անում 11/13/2019   15:22 Ոսկեվազում գայլը հոշոտել է 30 ոչխարի, որոնք ընտանիքի ապրուստի միակ միջոցն էին եւ այժմ գտնվում է ծայրահեղ ծանր վիճակում 11/13/2019   14:57 ՀՔԾ-ն մերժեց Նիկոլ Փաշինյանի դեմ քրեական գործ հարուցելու պահանջս. Ն.Սամսոնյան 11/13/2019   14:24 ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակի մեկնաբանությունը՝ Հայաստանում Ուկրաինայի դեսպանության հայտարարության վերաբերյալ 11/13/2019   14:19 Ուսանողները երթով շարժվում են դեպի ԿԳՄՍ նախարարություն 11/13/2019   14:03 Պատրաստ եմ այսօրևեթ հանդիպել ԵՊՀ դասախոսների հետ. ԿԳՄՍ փոխնախարար 11/13/2019   14:01 ԲՀԿ-ն քննադատեց Փաշինյանի տնտեսական քաղաքականությունը. Բյուջե 2020-ին «դեմ» կքվեարկեն. Ուղիղ Միացում 11/13/2019   13:29 Արշակ Փոլադյանը նշանակվել է Թունիսի Հանրապետությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան 11/13/2019   13:02 Սպանված ավագ ենթասպա Գագիկ Մկրտչյանը խնդրում էր, որ իրեն բաց թողնեն 11/13/2019   12:59 ԵՊՀ դասախոսները հայտարարեցին համերաշխության մեկօրյա նախազգուշական գործադուլ՝ որպես միաբանության քայլ (տեսանյութ) 11/13/2019   12:53 Հիմա աշխատատեղերը ավելացե՞լ են, թե՞ պակասել 11/13/2019   12:42 ԵԱՀԿ-ն դիտարկում է անցկացրել Արցախի և Ադրբեջանի սահմանին 11/13/2019   12:33 Դասախոսները ուսանողների կողքին են. Սա քաղաքական պայքար չէ. Պետք չէ մեզ դնել ամերիկացիների կողքին 11/13/2019   12:32 ԵՊՀ դասախոսներն իրենց աջակցությունը հայտնեցին դասադուլ իրականացնող ուսանողներին եւ հայտարարեցին գործադուլ 11/13/2019   12:08 Թալիշի վերակառուցումից հետո այս պահին արդեն 46 ընտանիք վերադարձել է հայրենի գյուղ. Տիգրան Աբրահամյան 11/13/2019   11:52 Ցուցադրական մարտավարական զորավարժություն 11/13/2019   11:52 ԵՊՀ բանասիրության և պատմության ֆակուլտետի դասախոսները գործադուլ կհայտարարեն 11/13/2019   11:43 «Սասնա Ծռեր -1» գործով դատական նիստը կընթանա առանց մեղադրյալ Արեգ Կյուրեղյանի 11/13/2019   11:38 Մենք նույնպես կողմնակից ենք հանցագործության պատժամիջոցները կրկնապատիկ, եռապատիկ դարձնելուն. Գագիկ Ծառուկյան 11/13/2019   11:26 ՊԵԿ ներկայացուցիչները մասնակցել են «Антиконтрафакт–2019» 7-րդ միջազգային համաժողովին 11/13/2019   11:21 Այո հալալ է, Պետրոսյան Գևորգի ցավը տանեմ. Գագիկ Ծառուկյան 11/13/2019   10:58 Խոշորները մնում են և՛ հեղափոխությունից առաջ, և՛ հեղափոխությունից հետո. Մենք մնալու ենք հաստատ. Միքայել Մելքումյան 11/13/2019   10:53 ԱԻՆ-ն անցկացրեց խոշոր ուսումնավարժություն. օգտագործվեց նաև ուղղաթիռ 11/13/2019   10:42 Քրեակատարողական ծառայությունը հետևողական է լինելու իր շարքերն ուսադիրով «դարձորյակներից» մաքրելու հարցում. ձերբակալվել են քրեակատարողական 3 ծառայող 11/13/2019   10:35 Արցախի Հանրապետության ԱԳՆ ղեկավարն ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչին 11/13/2019   10:27 Կոչ եմ անում այս դահլիճում մնալ կոռեկտության սահմաններում. Գևորգ Գորգիսյանը՝ իշխանական գործընկերներին 11/13/2019   10:25 Բակո Սահակյանը ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջեյ Կասպշիկին: 11/13/2019   10:21 «Ազգային Օրակարգ» կուսակցության խորհրդի հայտարարությունը ԿԳՄՍ հարցերի ոլորտում ՀՀ կառավարության վարած քաղաքականության վերաբերյալ 11/13/2019   09:58 Փաշինյանի վարկանիշը կտրուկ նվազել է. իշխանությունն անհանգստացած է. «Փաստ» 11/13/2019   09:54 Նոր հի՞նը, թե՞ հին նորը. Ուշագրավ դրվագ. իշխանություններն ագրեսիվ են. «Փաստ» 11/13/2019   09:51 Բեռնափոխադրող ընկերությունները բարձրացրել են գները. Ավելացել է հատկապես Մոսկվա-Երեւան ներմուծման արժեքը. «Ժողովուրդ» 11/13/2019   09:46 Մեր օրերի նակրոբարոնը. Քրգործ է հարուցվել միանգամից երկու հոդվածով. «Ժամանակ» 11/13/2019   09:41 «Սուխոյ ատկազ» Շշի Մելոյի մահափորձի գործով. «Զատո գաղութում պրոբլեմ չունենք». «Իրավունք» 11/13/2019   09:31 «Նոր տարին առանց քաղաքապետի». օրակարգում կրկին Հայկ Մարությանի հրաժարականի հարցն է. «Իրավունք» 11/13/2019   09:28 Նոր նախարարությունում ամեն ինչ այնքան էլ հարթ չէ. դիմել է դատախազություն փոխնախարարի դեմ. «Հրապարակ» 11/13/2019   09:22 Հրայր Թովմասյանի դեմ կեղծ ցուցմունք տված Ալվարդ Մելքոնյանին հավանաբար մեղադրանք կառաջադրվի. «Փաստ» 11/13/2019   09:17 «Իմ քայլում» թեւերի բաժանումը սրվում է. «Հրապարակ» 11/12/2019   23:37 Պաշտոնեական կեղծիք տեղի չի ունեցել. Արսեն Բաբայան 11/12/2019   23:24 Վարչապետ Փաշինյանը Փարիզում հանդիպում է ունեցել Օդրի Ազուլեի հետ 11/12/2019   22:56 Նիկոլ Փաշինյանը և Աննա Հակոբյանը մասնակցել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 40-րդ գլխավոր կոնֆերանսի աշխատանքներին 11/12/2019   22:10 Տավուշի մարզում հայտնաբերվել է երկու չպայթած արկ 11/12/2019   22:04 Բրյուսելում կայացավ ՀՅԴ մարմինների ներկայացուցիչների համակուսակցական հերթական խորհրդաժողովը 11/12/2019   22:01 Արսեն Բաբայանը հայտարարել է, որ իրեն ապօրինի զրկել են ազատությունից՝ Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ ճնշում գործադրելու համար 11/12/2019   21:04 Զենիթահրթիռային դիվիզիոնի հրամանատարին մեղադրում են վառելիք հափշտակելու մեջ
11/11/2019   17:12 Սիրիայում ահաբեկիչներն սպանել են Ղամիշլիի Հայ Կաթողիկե համայնքի հովվապետին ու նրա հորը 11/11/2019   20:03 Քրեական հեղինակություն համարվող Արտյոմ Կանեւսկոյը ներկայացել էր դատարան, դատախազը՝ ոչ (տեսանյութ) 11/12/2019   20:35 Ժամանակն է, որ Փաշինյանը խոսի ոչ թե դեմագոգիկ ու պարզունակ թեզերով, այլ ներկայացնի, թե ինչ փուլում են Արցախյան բանակցությունները. Արմեն Աշոտյան 11/13/2019   14:03 Պատրաստ եմ այսօրևեթ հանդիպել ԵՊՀ դասախոսների հետ. ԿԳՄՍ փոխնախարար 11/11/2019   19:44 Հայաստանի ծանրամարտի հավաքականի մասնակցությունը՝ 2020թ. Օլիմպիական խաղերին կասկածի տակ է. Մելինե (Մել) Դալուզյանի որակազրկման հետեւանքները 11/11/2019   19:25 Ինչպես պայքարել կնճիռների, արեւայրուքի հետեւանքների դեմ. սիրելի կանայք` երիտասարդ մաշկ ունենալու լավագույն գաղտնիքը (տեսանյութ) 11/12/2019   22:01 Արսեն Բաբայանը հայտարարել է, որ իրեն ապօրինի զրկել են ազատությունից՝ Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ ճնշում գործադրելու համար 11/11/2019   18:40 Դատական համակարգը «բրախված» վիճակում է. փաստաբանը ծաղր է համարում ԲԴԽ անդամի գործողությունները 11/12/2019   21:04 Զենիթահրթիռային դիվիզիոնի հրամանատարին մեղադրում են վառելիք հափշտակելու մեջ 11/11/2019   17:17 Եթե Փաշինյանը հայտարարում է, որ այս ապազգային օրակարգի տերն ու հեղինակն ինքն է, ուրեմն ինքն էլ պետք է հեռանա. Արծվիկ Մինասյան 11/12/2019   15:14 Արմեն Աշոտյանի զգուշացումը վարչապետին՝ չքննարկեք 5 շրջանների վերադարձի հարց 11/12/2019   19:39 Ադրբեջանի խոստացած բարձր ինքնավարությունն Արցախն արդեն ունեցել է. ՆԻկոլ Փաշինյանի պատասխանը՝ ադրբեջանցի լրագրողին 11/12/2019   18:28 Սպառվել է ազգաբնակչության համբերությունը. հայտարարություն 11/12/2019   15:38 Դարը քաղաքային քանդակինն է, բայց պորտրետ-հուշարձաններն են շատանում 11/12/2019   17:01 ՀՀ փաստաբանների պալատի 2 անդամների կողմից առանձնապես խոշոր չափերով գումար հափշտակելու դեպք է բացահայտվել. ԱԱԾ 11/13/2019   15:49 Վարչապետը հրաժարվել է հանդիպել ՀԽ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ. վերջինս հայտարարել է խորհրդից դուրս գալու մասին 11/12/2019   15:48 Տեղեկություն չունենք` ինչպես է Սիսակ Գաբրիելյանը երաշխավոր դարձել. Վարոսյան 11/12/2019   16:33 2020 թ-ի հունվարի 1-ից թանկացող ապրանքատեսակների ցանկը 11/12/2019   13:28 Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանը դատավորին ու դատախազին բացարկ հայտնեց 11/12/2019   15:06 Սա իշխանության կողմից իր դեմքը փրկելու փորձ է, որը անցյալը չի կարող փոխել. իրավապաշտպանը՝ Արսեն Բաբայանի խափանման միջոցի փոփոխության մասին

Հրայր Ղուկասյան. Պատրաստ ենք ցանկացած ողջամիտ, կառուցողական առաջարկ քննարկել 10/09/2013   12:49  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾ

ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագիծը մշակվել է  երեք տարի, լրամշակվել: Նախագիծն, ըստ այն  մշակած աշխատանքային խմբի,  երկու տասնյակ երկրների  փորձի խորն ուսումնասիրման արդյունք  է: Այն  արդեն գտնվում է  խորհրդարանում, որտեղ սպասվում են ակտիվ ու թեժ քննարկումներ: Նախագծին առնչվող վիճահարույց դրույթների, կառուցողական ու ոչ կառուցողական քննադատության մասին է «Փաստինֆո»-ի  հարցազրույցը աշխատանքային խմբի ղեկավար Հրայր Ղուկասյանի հետ:    

- Նախագիծն արդեն վաստակել է աղմկահարույց նախագծի համբավ, ունի ընդդիմախոսներ: Մասնավորապես, խնդրահարույց դրույթների շարքում է ծանր կամ առանձնապես ծանր  հանցագործությունների մեջ մեղադրվող անձանց նկատմամբ նախնական կալանավորման հարցի դյուրացման հարցը: 

- Մենք ունենք Սահմանադրություն,Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդված («Փաստինֆո»՝ Ազատության ու անձնական անձեռնմխելիության իրավունք), ունենք միջազգային պարտավորություններ,  հինգ րոպե չէր ապրի այդ նորմը: Մենք ունենք կալանքի ընտրության երկաստիճան երկփուլ տարբերակ՝ ելնելով միջազգային պարտավորություններից ու Սահմանադրությունից, որը մի քանի ավտոնոմ հիմք է տալիս անձին ազատությունից զրկելու: Մենք առանձնացրել ենք հանցագործություն կատարելու հիմնավոր կասկածը, և մյուս հիմքերը՝ փախուստի կամ նոր հանցագործություն կատարելու վտանգը և փորձել ենք տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել նրանց նկատմամբ:  

Հիմնավոր կասկածի առկայությունը բավարար է, որպեսզի դատարանը  կալանավորի մեղադրյալին   առաջին անգամ մեկ ամսով,  բայց ոչ ավելի և  ոչ անընդհատ: Իսկ հիմնավոր կասկած չի կարող չլինել, եթե անձը ներգրավվել է որպես  մեղադրյալ: Ի՞նչ է նշանակում հիմնավոր կասկած՝ դա Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր պրակտիկայում շատ մանրամասն ու բարեխիղճ բացատրել է՝ դա փաստերի այնպիսի ամբողջություն է, որը անկողմնակալ դիտորդին թույլ է տալիս նախնական դատողություն անել, որ հնարավոր է, որ այդ անձը հանցանք կատարած լինի: Ինչո՞ւ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործությունների դեպքում՝ որովհետև այս հանցագործությունների վտանգավորության աստիճանից ինքնին  կարող եք ենթադրել, որ անձը  իրենից մեծ վտանգավորություն է ներկայացնում, եթե ունենք հիմնավոր կասկած,  օրինակ՝  ականատես երկու վկայի ցուցմունք՝ մենք տեսել ենք, ինչպես դանակով հարվածեց, դա բավական է նախնական կալանքի համար: Բայց հետագայում կալանքի ժամկետը երկարացնելիս, պետք է բերեք լրացուցիչ հիմքեր, անընդհատ նույն հիմնավոր կասկածով չեք կարող երկարացնել կալանքը: 

Առաջին հայացքից թվում է, թե սա ռեպրեսիվ նորմ է, բայց եկեք նայենք, թե ինչ է կատարվում այսօր իրականության մեջ: Այսօր մենք ունենք շատ ավելի վատ վիճակ, երբ նույնիսկ այդ հիմնավոր կասկածը չի հիմնավորվում դատարանում, և մարդիկ կալանավորվում են: Ճիշտ է, Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումն ասում է՝  մինչև հիմնավոր կասկածը չհաստատես և այլն, բայց հարցը օրենսդրական մակարդակով չի կարգավորվում:  

Նախաքննության մարմնի տեսակետից՝ ինքը հանցանքի պահին բռնել է սպանություն կատարած անձին, կան երկու ականատես վկաներ, կա ձեռքին դանակ, արյունոտ շորեր և այլն: Փաստաբաններն ասում են՝ ապացուցեք, որ ինքը փախուստի է դիմելու, ես չունեմ փաստական տվյալ, որ փախուստի է դիմելու, ես իր գրպանում ինքնաթիռի տոմս չեմ գտել, չունեմ նրա տան առուծախի պայմանագիր,  չունեմ հեռախոսային խոսակցության ձայնագրություն, ըստ որի  ինքն ասում է՝ գիտես  ինչ՝  վաղը գնում եմ այս երկրից: Կամ ասում են՝ հիմնավորի, որ նոր հանցանք կկատարի՝ չունեմ այդպիսի տվյալ, ինքնին իրավիճակն, անձին վերագրվող արարքի ծանրությունը, խոսում է, որ անձը վտանգավոր է հանրության համար, համենայն դեպս՝  հիմա,  մի ամիս քեզ ժամանակ կալանքի համար,  կատարիր բոլոր անհրաժեշտ գործողությունները, հետո կգաս՝  հիմնավորես, թե ինչու հետագայում ինքը պետք է մնա կալանքի տակ: 

Դրան զուգահեռ մենք ունենք բազմաթիվ ուրիշ երաշխիքներ, ընդլայնվել են այլընտրանքային խափանման միջոցների շրջանակները,  նոր խափանման միջոցներ են ներդրվել՝  ոստիկանության հսկողություն, տնային կալանք, միայն նրա համար, որ կալանք չընտրվի:  Այլընտրանքային խափանման միջոց  գրավը դարձել է ինքնուրույն խափանման միջոց: Մենք հնարավորություն ենք տալիս  կոմբինացված  խափանման միջոց ընտրել, եթե այսօր օրենքն ասում է՝   մի անձի նկատմամբ մի խափանման միջոց, ապա մենք ասում ենք՝  կալանքից խուսափելու համար ընտրեք մեկից ավելի՝ մի հատ գրավ,  մի հատ տնային կալանք, անձնագիրը վերցրեք ձեռքից, որպեսզի ձեր կասկածները փարատվեն, բայց իրեն մի տարեք կալանավայր: Հավասարակշռություն  կա.  մենք փորձել ենք մի շեմը բարձրացնելով, հավասարապես բարձրացնել  և  մյուս շեմը, որպեսզի հանրային ու մասնավոր շահը  իրար հետ հավասարակշռված հարաբերվեն: 

Ցավոք սրտի, քննադատողների մեծ մասը կառուցողական առաջարկ չեն անում, մենք պատրաստ ենք քննադատության, այս մակարդակի իրավական ակտ ընդունելիս, եթե քննադատություն չլինի, դա նորմալ չէ, բայց քննադատությունը դա առաջին քայլն է, երկրորդ քայլը պետք է լինեն առաջարկությունները: Ժխտողական վարքագիծը երբեք դրական արդյունքի չի բերում:  

Քրեական արդարադատության հիմնական խնդիրներից մեկը դատական նիստերի  ձգձգումներն են, որոնք   հանրային դժոգոհություն են առաջացնում,   իմաստը կորում է դատավարությունների և շատ դեպքերում դա լինում է  որոշակի անձանց չներկայանալու պատճառով, երբեմն նաև՝ փաստաբանների: Գործող քրեական դատարավարության օրենսգրքով՝  եթե փաստաբանը երեք անգամ անընդմեջ  չի ներկայանում դատական նիստի,  նոր միայն իրեն կարող եք փոխարինել, անսահմանափակ հայեցողություն է տրված արդարադատության հետ մանիպուլյացիենր անելու: Նախագիծն ասում  է՝  Արդարադատության շահն ավելի բարձր է, քան քո անձնական շահը, դու կարող ես չգալ մի անգամ անհարգելի,  բայց եթե երկու անգամ անհարգելի չգաս, քեզ վարույթից հեռացնում են: Դեղին քարտի սկզբունքն է գործում, իսկ  երկրորդ անգամ արդեն  հեռացնում են վարույթից: Փաստաբաններն առաջարկում են՝    գրեք երկու անգամ անընդմեջ, իրենց հարմար լինի: Միայն փաստաբանները չեն: Դատախազներն ու քննիչները՝ նույնպես: Մենք գրում ենք, որ անձին՝   տուժող,  վկա, մեղադրյալ,  իր իրավունքների մասին ծանուցելիս նրան  պետք է հայտնի լինեն  նաև  քննիչի  վերադասի ու հսկող դատախազի տվյալները, որպեսզի անձն իմանա    այդ անձի գործողություններն ում բողոքարկել:  Քննիչներն ասում են՝ գիտեք,  դա ինչ միջոցների ու ժամանակի ծախս է: 

- Փաստաբանները դժգոհում են, որ օրենսգրքի նախագծում իրենց իրավունքներն ընդլայնվել են՝ առանց լիազորությունների: 

- Տարօրինակ է, որ փաստաբաններն որպես ազատ մասնագիտության տեր անձինք,  չինովնիկ չլինելով՝   ուզում են իրենց գործողությունների սահմանափակում՝ ճիշտ շարք չէ, մենք երբեք չենք կարող փաստաբանին տեսնել  մի շարքի մեջ դնել քննիչի դատախազի, դատավորի հետ,  նրանք պետական պաշտոնյաներ են, մեծ հաշվով  կախյալ անձինք են,  սահմանափակված իրենց լիազորություններով: Փաստաբանի առավելությունն այն է, որ իր համար գործում է իրավական ազատ ռեժիմը, դու արա այն, ինչ որ արգելված չէ օրենքով, ի տարբերություն պաշտոնատար անձի, որի համար Սահմանադրության  5-րդ հոդված կա՝ անել այն, ինչի համար լիազորված ես օրենքով: Իմ համար անհասկանալի է ազատությունից հրաժարվելու  ձգտումը, իմ գործողությունները կարգավորեք կետերով ու տողերով: Ուզո՞ւմ ես՝ ձեռագիր, ձայնագիր հարցման ենթարկիր, եթե անձը համաձայն է, տեսագրիր, ինչի՞ սահմանել ընթացակարգ, եթե այն չսահմանելն ավելի մեծ հնարավորություններ է տալիս: 

Մի հարց է քննարկվել՝ անձին մինչդատական վարույթում հարցաքննելու, ծանուցագիր ես ուղարկում, չի գալիս՝ քննիչը բերման ենթարկելու որոշում է կայացնում, փաստաբանն ինչպե՞ս, ինչ մեխանիզմով է դա անելու, ստիպված պետք է փաստաբանին տանք պետաիշխանական լիազորություն, դառնա պետության ներկայացուցիչ, կորցնում է իր անկախությունը: Կան արժեքներ, որոնք համատեղելի չեն: Դու ունես հնարավորություն՝ գնա, բարի կամքով զրուցիր մարդու հետ, հետո տեղեկությունները ներկայացրու քննիչին: Եթե նախկինում  տեղեկությունները ներկայացնելիս  քննիչը պետք է որոշեր, թե  դա ապացույց   է, թե ոչ, հիմա օրենքն ասում է՝ տվեցիր քննիչին,  այդ պահից ապացույց է:  Մենք բացել ենք այդ դուռը փաստաբանների առաջ: 

Մենք պետք է հասկանանք, որ հնարավորություններն պետք է ընդլայնվեն աստիճանաբար,  եթե մենք այսօր դնենք զուգահեռ քննության գաղափար,  մենք չենք ունենա դատավարություն: Հայեցակարգում դրված հիմնարար գաղափարներից մեկը սահուն անցման ապահովումն է մի համակարգից մյուսին, որպեսզի կոլապսներ չլինեն, որպեսզի համակարգը չփլուզվի, որպեսզի մենք կարողանանք վերջին հաշվով արդարադատություն ունենալ:  

Պետք է հաշվի առնել ֆինանսական միջոցների, տնտեսական, սոցիալական պայմանների, կադրային ապահովման, իրավակիրառողի բարոյահոգեբանական վիճակի հարցերը՝ վերջինս պետք է կարողանա այլ արժեքների դավանել,   պետք է պատրաստ լինի դա կիրառելու: Եթե մի տասը տարի առաջ մենք քննիչին կամ դատախազին ասում էինք Եվրոպական կոնվենցիա, մեր վրա ծիծաղում էին՝   ի՞նչ կոնվենցիա:  Այսօր այնքան են լսել և նույնիսկ կարդացել, որ գիտեն, որ ՄԻԵԴ-ում կարող է խնդիր լինել, այս գործի հետ հինգ տարի հետո,  դանդաղ ենք գնում դրան, բայց գնում ենք  դրան: 

- Նախագծի խնդրահարույց  դրույթների հարցերը բարձրացրել է  ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանը: Մասնավորապես, կուզենայի անդրադառնայիք առերեսվող անչափահասների իրավունքների խնդրին՝  հատկապես, եթե  անչափահասը  տուժող է, իսկ նրա հետ առերեսվողը՝մեղադրյալ: 

- Մարդու իրավունքների պաշտպանի հիշյալ  առաջարկի հետ  մենք չենք համաձայնել՝  իրենք առաջարկում են  առերեսում չանել, որովհետև դա կարող է առնչություն ունենալ անչափահասի հոգեբանական վիճակի վրա:Նման կանոն սահմանել շատ բացարձակ է՝  պատկերացրեք, երբ քրեական գործով առերեսումն անհրաժեշտ է՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ պարզելու տեսանկյունից: Մենք այդ ուղղությամբ արդեն մի քայլ արել ենք, եթե գործող օրենսգիրքն ասում է մեղադրյալի ու այլ անձի միջև առերեսումը պարտադիր է, եթե հակասություններ կան, նախագիծն ասում է՝  պարտադիր չէ, քննիչն է որոշում,  անչափահասների համար՝ տուժող, մեղադրյալ և վկա,  մենք նախատեսել ենք լրացուցիչ երաշխիքներ՝    պարտադիր է օրինական ներկայացուցչի, հոգեբանի մասնակցությունը: Բացարձակ կանոն սահմանելը կբերի անբարենպաստ հետևանքների,  ունենք երկու անչափահաս մեղադրյալ,  իրար են մեղադրում, քննիչը պետք է տեսական հնարավորություն ունենա որոշել՝ պե՞տք է առերեսում անցկացնել, թե ոչ: Հասկանում եմ մտավախությունը, որ  անչափահաս վկան կամ տուժողը կարող են ենթարկվել չափահասի հոգեբանական ազդեցությանը, բայց կարող է  լինել նաև անչափահաս, ով   չափահասի վրա ազդի՝  հոգեբանորեն և բարոյապես՝  չի կարելի ելնել կանխավարկածից, որ բոլոր անչափահասները վախեցած, շատ  խելոք, խոցելի, անպաշտպան էակներ են, մենք հնարավորություն ենք տալիս, որ նախաքննության մարմինը՝  հաշվի առնելով տարիքը, հատկությունները, իրավիճակը, օրինական ներկայացուցչի, հոգեբանի կարծիքները, որոշի:  Մենք փորձել ենք խուսափել օրենսգրքում բացարձակ կանոններ սահմանելուց, որովհետև կյանքում լինում  են անկանխատեսելի իրավիճակներ:  

Մենք ունենք անչափահասների գործերով վարույթի  առանձին բաժին, շատ մանրակրկիտ պատրաստել ենք և այդ առումով համագործակցել ենք ՄԱԿ-ի հետ՝ կազմակերպության գրասենյակից ստացել ենք առաջարկություններ, բավականին մանրակրկիտ ուսումնասիրել ենք միջազգային փաստաթղթերը, մասնավորապես՝ Պեկինյան կանոնները, այնտեղ ուղղակի արգելք չկա: Շատ ճկուն է պետք լինել, այնպիսի պայմաններ ստեղծել, որպեսզի դատավարությունն անչափահասի վրա բացասական ազդեցություն չունենա, բայց չի ասվում երբեք, որ այս գործողությունն իր հետ մի կատարի: Նույն բացասական ազդեցության կարող է ենթարկվել անչափահասը «քննում» քննչական գործողության ժամանակ, երբ բժշկի մասնակցությամբ անձի մարմինն են ուսումնասիրում, որոշ դեպքերում դա ավելի մեծ հոգեբանական տրավմա կարող է հասցնել տուժողին, քան հարցաքննությունը: Բացարձակությունը մինիմումի է հասցվել օրենսգրքում, ճկունություն, ընտրության հնարավորություն գործելու այս կամ այն իրավիճակում՝  երաշխիքների պայմաններում: 

Այսքան ժամանակ ոչ ոք չի բարձրացրել բժշկական գաղտնիք պարունակող տեղեկությունների ստացման սահմանափակման հետ կապված: Մենք փորձել ենք դա ինչ-որ չափով կանոնակարգել, եթե օրենքով սահմանված է, որ այն պաշտպանվող գաղտնիք է, ուրեմն պետք է ունենա որոշակի պաշտպանող մեխանիզմներ՝ փակ դատաքննություն և այլն,  դրանք հանրության լայն շրջանակի հուզող հարցեր են,  բայց չեն բարձրացվում:

- Նախագիծն անցե՞լ է միջազգային փորձաքննություն: 

- Երկու պաշտոնական փորձագետ ենք ունեցել Գերմանիայից ու Ռուսաստանից՝  GIZ և ԵԱՀԿ օժանդակությամբ, աշխատել ենք նաև ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատան իրավական հարցերով փորձագետների հետ: Աշխատանքի ավարտից հետո ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ին ենք ներկայացրել նախագիծը, ստացել պաշտոնական փորձագիտական կարծիք, քննարկել ենք, առաջարկությունների մեծ մասը ընդունել ենք, մի քանիսը դեռ քննարկման կարիք ունեն: 

Ընդհանուր առմամբ դրական է այդ կարծիքը՝  հավանություն  է տրվում, որոշակի  դրույթների վրա ուշադրություն  հրավիրվում՝  դրանք    փոխելու կամ վերաձևակերպելու առաջարկներով: Կան հարցեր, որ մենք փորձագետի հետ համաձայն չենք, սկզբունքային  մոտեցում ունենք: Շատ հարցերում իրենք էլ են գտնում, որ միջազգային պարտավորությունների խնդիր չի լինի, բայց առաջ են քաշում նպատակահարմարության հարց:  Օրինակ՝ դատարանում դատախազի կողմից մեղադրանքից հրաժարվելու դեպքում  տուժողին մեղադրանքը պաշտպանելու հնարավորություն տալու մեր առաջարկը քննարկվեց բազմիցս, դատախազությունը դեմ էր, մենք գտանք այլ տարբերակ՝   եթե դատախազը հրաժարվում է մեղադրանքից,  դա դատարանի համար պարտադիր չէ: Իհարկե, առաջին հայացքից խոցելի էր, բայց մենք եվրոպական որոշ երկրների,  օրինակ՝ Շվեյցարիայի, Գերմանիայի, օրենսդրությունն ուսումնասիրեցինք՝  մեղադրանքից հրաժարումը այդ երկրներում տեղափոխված է դատավարության ուշ փուլ, այսինքն՝ դա կարող է լինել միայն կողմերի եզրափակիչ ճառերի փուլում, երբ ավարտվել է  բոլոր ապացույցների հետազոտումը: Եթե դատախազը հրաժարվում է մեղադրանքից՝  դատարանը՝  լսելով մնացածի կարծիքները, կարող է որոշում կայացնել չընդունել հրաժարումը և մեղադրական դատավճիռ կայացնել:  Փորձագետը մեր ուշադրությունը հրավիրել է այդ հարցի վրա՝ միաժանակ նշելով, որ դա չի հակասում միջազգային չափանիշներին: Մեր համար սա կոնցեպտուալ մոտեցում է, մենք ունենք ոչ թե տուժողին պաշտպանելու, այլ անօրինական հրաժարումները սահմանափակելու խնդիր, ուստի փոխելու խնդիր չենք տեսնում:  

- Ո՞ր  երկրի մոդելն եք  դրել կոնցեպցիայի հիմքում: 

- Իրականում մենք որևիցե երկրի մոդել չենք որդեգրել,  որևիցե մեկը չի կարող ասել, որ  սրա հիմքում դրված է գերմանական, կամ շվեյցարական մոդելը, առանձին ինստիտուտներ, երևույթներ քննարկվել են տարբեր երկրների օրինակների վրա, և ամենակարևորը՝ հաշվի են առնվել մեր առանձնահատկությունները, որքանով դա կաշխատի մեր մոտ, որքանով է հնարավոր կիրառել ինչ-որ բան փոխելու իմաստով: 

Մենք փորձել ենք ուսումնասիրել զարգացման տարբեր մակարդակի երկրների օրինակներ՝  սաքսոնական  համակարգի, ԱՄՆ, Արևմտյան Եվրոպա՝ Գերմանիա, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա,  և շատ մեծ ուշադրություն ենք դարձրել այսպես կոչված՝  «նոր ալիքի»  երկրների օրենսդրության ուսումնասիրման վրա, երկրներ, որոնք խորհրդային համակարգից են անցում կատարել այլ համակարգ,  որոնք պատմական, տնտեսական պայմաններով շատ մոտ են մեզ,  որոնց հետ ինչ-որ ընդհանուր ճանապարհ ենք անցել և օրինաչափություններ կան՝  ԱՊՀ, Արևելյան Եվրոպայի, նախկին Հարավսլավիայի երկրներ,  Կոսովո, Բոսնիա, Մոնտենեգրո, Բուլղարիա, Մերձբալթյան երկրներ, երևի երկու տասնյակից ավելի երկրների փորձի ուսումնասիրություն է: Նախագիծը երկու տասնյակ երկրների խորը, գիտական հետազոտությունների արդյունք է,  չենք ուզում անհամեստ գտնվել, բայց մենք  դատավարության ինչ-որ չափով նոր տիպ ենք ձևավորում, որը կարող է ինչ-որ երկրի ապագայում օգնել օրենսդրություն գրելիս:      

Մենք միշտ ասել ենք այս նախագիծը իրավակիրառողի մտածողություն փոխելու նպատակ ունեցող նախագիծ է, նա պետք է հասկանա, որ ինքը պետք է արժեքներ պաշտպանի, դրա համար մենք փորձել ենք ընդունել բոլոր այն գաղափարները,  որոնք գտել ենք, որ հնարավոր է տեղ հասցնել և որոնք  մեր կրթական, բարոյական, հոգեբանական,  մտածողության առանձնահատկությունները հաշվի առնելով՝ հնարավոր է կիրառել: 

Օրինակ՝ կար երդվյալների դատարանի հարց.  առաջին հայացքից՝  շատ հրապուրիչ գաղափար, բայց նման փոքր երկրի համար նախ շատ մեծ շռայլություն է, բացի այդ՝ անկողմնակալ, անաչառ երդվյալների ինստիտուտը  որքանով կաշխատի Հայաստանում՝ պատկերացրեք, որ 12 հոգու  ոչ ոք չճանաչի՝ եթե ազգական չլինի, բարեկամի հարևանը հաստատ կլինի,  և դուք կկարողանաք հազար տեսակ ձևերով իր հետ շփման մեջ մտնել, այդ ինստիտուտը Հայաստանում  չէր աշխատելու և պատահական չէ, որ 2005թ. Սահմանադրությունից հանեցին երդվյալների դատարանի գաղափարը: 

- Շուտով խորհրդարանում կսկսվեն ակտիվ քննարկումներ, պատրա՞ստ եք գնալ փոխզիջումների: 

- Մենք  պատրաստ ենք ցանկացած ողջամիտ, կառուցողական առաջարկ քննարկել՝ իհարկե, կոնցեպտուալ շեղումներ չպետք է լինեն: Մենք ընդունել ենք հայեցակարգ, ստեղծել ենք նախագծի ողնաշար,կոնցեպտուալ շեղումները բերելու են ամբողջ համակարգի փոփոխությանը: Բազմաթիվ նորմեր ունենք փոխված, որոնք առաջարկությունների արդյունք են եղել, շատ դեպքերում  անվերապահ համաձայնվել ենք, ճկուն մոտեցումը որդեգրված է եղել առաջին օրվանից: Բերեք հիմնավորված առաջարկություն՝  մենք ընդունենք միանգամից կամ քննարկելով՝  գանք կոմպրոմիսի:   

 

Հեղինակ` Սոնա Մաշուրյան


Հարակից հրապարակումներ`

10:05 09/10/2013  |  Մամուլ«ՀՐԱՊԱՐԱԿ»:Բազմաթիվ խոցելի տեղեր` քրեադատավարական օրենսգրքի նոր նախագծում
12:53 07/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾ Հրայր Ղուկասյան. Ուզում ենք, որ արդարադատությունը պաշտպանված լինի ստից և ինտրիգներից
16:42 04/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՎճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի նախագահը` քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի մասին
12:25 02/10/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՔրդատօր-ի նախագծի հարցում Պաշտպանը հետևողական է լինելու
19:13 28/09/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՆ.Բաղդասարյան. Նոր Քրեական դատավարության օրենսգրքով պետությունում կմահանա քրեական արդարադատությունը
18:49 06/09/2013  |  ՔՐԴԱՏՆԱԽԱԳԻԾՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագիծը լրամշակվել է
17:47 11/04/2013  |  ՀարցազրույցՔրեական գործ հարուցելու ինստիտուտը կվերանա
01:39 25/02/2013  |  ՀարցազրույցՌ.Դավթյան. Անհրաժեշտ է ամրագրել փաստաբանի կողմից պարտականությունները չկատարելու հիմքերը
15:39 14/02/2013  |  ՀարցազրույցՈր հնարավորինս անթերի լինի Քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը

Տեսանյութեր

11/13/2019   14:05 ՈՒՂԻՂ. ԲՀԿ խմբակցության մամուլի ասուլիսը

Տեսադարան

10/01/2019   14:22 Երևանը ընդունել է բարձրագույն հյուրերի

Մամուլ

Արխիվ

[]